İran, Rusya ile omuzdan atılan füze anlaşması yaptı

İran’ın, hava savunmasını yeniden inşa etmek için Rusya ile ‘gizli’ omuzdan atılan füze anlaşması yaptığı iddia edildi.

Financial Times’ın haberine göre, sızdırılmış belgeler, Tahran’ın hava savunmasını yeniden kurmak amacıyla taşınabilir “Verba” sistemi için 500 milyon avroluk sözleşmeyi ortaya çıkardı.

Buna göre İran, geçen yıl İsrail ile yaşanan savaş sırasında ağır hasar gören hava savunmasını yeniden inşa etmeye yönelik en önemli girişimi kapsamında Rusya ile binlerce gelişmiş omuzdan atılan füze satın almak üzere gizli bir 500 milyon avroluk silah anlaşması yaptı.

Aralık ayında Moskova’da imzalanan anlaşmaya göre Rusya, üç yıl içinde 500 adet taşınabilir “Verba” fırlatma ünitesi ve 2.500 adet “9M336” füzesi teslim etmeyi taahhüt etti.

Verba, Rusya’nın en modern hava savunma sistemlerinden biri olup, omuzdan atılan ve kızılötesi güdümle çalışan bir füze sistemi olarak seyir füzelerini, alçaktan uçan uçakları ve insansız hava araçlarını hedef alabiliyor.

Küçük ve hareketli ekipler tarafından kullanılan sistem, sabit radar tesislerine bağımlı kalmadan, kara birliklerinin hızla dağınık savunma hatları oluşturmasına olanak tanıyor. Sabit radarlar ise saldırılara karşı daha savunmasız.

İran-Rusya anlaşmasına ilişkin sızdırılan ayrıntılar, Donald Trump’ın Ortadoğu’da büyük bir ABD askeri gücü topladığı ve Tahran’ı nükleer programına kısıtlamalar getirmeyi kabul etmezse saldırıyla tehdit ettiği bir dönemde ortaya çıktı.

495 milyon avroluk Verba sözleşmesi kapsamında teslimatlar 2027’den 2029’a kadar üç parti halinde yapılacak. Anlaşmaya aşina bir kişi, daha az sayıda sistemin erken dönemde İran’a teslim edilmiş olabileceğini söyledi.

Financial Times’ın gördüğü sözleşmeye göre Tahran, sistemleri resmen geçen yıl temmuz ayında talep etti. Bu talep, ABD’nin İsrail’e katılarak İran’ın üç önemli nükleer tesisine saldırı düzenlediği 12 günlük çatışmanın sona ermesinden yalnızca birkaç gün sonra yapıldı.

Eski bir üst düzey ABD yetkilisine göre Rusya, İsrail ile yaşanan 12 günlük savaş sırasında müttefikinin yardımına belirgin biçimde koşmamasının ardından İran ile ilişkilerini yeniden güçlendirmek için bu anlaşmayı bir fırsat olarak görmüş olabilir.

“İran’ın ortakları olarak kalmasını istiyorlar. Bu yüzden bir kriz sırasında tepki veremeseler bile, kriz sonrasında ilişkiyi onarmaya çalışacaklar,” dedi.

Rusya ile yapılan yeni Verba anlaşması, Kremlin’in devlet silah ihracat ajansı Rosoboronexport ile İran Savunma Bakanlığı ve Silahlı Kuvvetler Lojistik Bakanlığı’nın (MODAFL) Moskova temsilciliği arasında müzakere edildi.

Sözleşme, daha önce İran’ın Rusya’nın Ukrayna müdahalesinde kullanılmak üzere yüzlerce kısa menzilli Fath-360 balistik füzesini satmasına aracılık eden Moskova merkezli MODAFL yetkilisi Ruhollah Katebi tarafından düzenlendi.

ABD, Katebi’yi 2024 yılında MODAFL adına hareket ettiği gerekçesiyle yaptırım listesine aldı ve ABD Hazine Bakanlığı tarafından “Rus hükümetinin Tahran savunma bakanlığıyla temas noktası” olarak tanımlandı.

İran’ın Moskova Büyükelçisi, Rusya’dan yapılan bazı son uçuşların askeri yük taşıdığını bu hafta dolaylı biçimde doğruladı.

Kazem Celali, devlet televizyonuna yaptığı açıklamada ayrıntı vermeden, “Rusya ile güçlü askeri ve savunma anlaşmaları imzalayalı yıllar oldu. Yalnızca bu uçakların, bu anlaşmaların uygulandığını gösterdiğini söyleyebilirim,” dedi.

Bir Rus Ilyushin Il-76TD kargo uçağı, son sekiz gün içinde Kuzey Kafkasya’daki Mineralnye Vody’den İran’ın Karaj kentine en az üç sefer yaptı. Aralık ayı sonunda Mineralnye Vody’den İran’a en az bir Il-76 uçağı daha uçtu.

İran’ın ocak ayında Rusya’dan altıya kadar Mi-28 saldırı helikopteri aldığı ve bu ay Tahran’da bunlardan birini kullandığı bildirildi.

Financial Times’ın gördüğü belgelere göre Rosoboronexport, İran’a 9M336 füzelerini birim başına 170.000 avrodan, fırlatma mekanizmalarını ise 40.000 avrodan satıyor. Rusya, Batı’nın ekonomik yaptırımlarına rağmen uluslararası silah satışlarını düzenli olarak avro ve dolar üzerinden fiyatlandırıyor.

Anlaşma ayrıca, karanlıkta uçak ve diğer hedefleri takip etmek için 500 adet “Mowgli-2” gece görüş nişangâhını da içeriyor.

İran’ın Londra Büyükelçiliği anlaşmayla ilgili e-postayla gönderilen sorulara yanıt vermedi. Kremlin yorum yapmayı reddetti. Rosoboronexport da yorum talebine cevap vermedi.

Moskova merkezli bir düşünce kuruluşu olan Strateji ve Teknolojiler Analiz Merkezi Direktörü Ruslan Pukhov’a göre Verba sistemleri, Rusya’nın kendi savunmasını zayıflatmadan İran’ın hava savunmasını güçlendirmesi için maliyet açısından verimli ve uygun fiyatlı bir yol.

Bazı sistemlerin İran’a teslim edilip konuşlandırılmış olması mümkün olsa da, yeni bir İsrail veya ABD savaşında Tahran’ın genel savunma kapasitesini önemli ölçüde artırmaları beklenmiyor.

Ancak Pukhov, bu sistemlerin ABD’nin helikopterler ve alçaktan uçan uçaklar içeren operasyonlar yürütmesini riskli hale getirebileceğini söyledi — bu tür taktikler yakın zamanda Venezuela Devlet Başkanı Nicolás Maduro’nun kaçırılmasında kullanılmıştı.

“Maduro örneğindeki gibi bir helikopter saldırısı olursa, bunlar İranlılar için gerçekten çok işe yarayabilir,” dedi ve ekledi: “ABD yapımı Stinger’lar ve bizimkiler gerçekten hareketli olan tek fırlatma sistemleri. Doğru zamanda doğru kişilere verirseniz büyük zarar verebilirler.”

İran-Rusya stratejik ilişkileri uzmanı Nicole Grajewski, anlaşmanın İsrail’in geçen yıl İran’ın hava savunmasını ağır biçimde tahrip etmesinin ardından Tahran’ın stratejisinde bir değişime işaret ettiğini söyledi.

S-300 ve S-400 gibi daha büyük Rus stratejik hava savunma sistemlerinin aksine Verba sistemleri kapsamlı eğitim ve entegrasyon gerektirmiyor ve çok daha hızlı şekilde kullanılmaya başlanabiliyor.

Verba sistemleri, Rusya’nın Ukrayna’nın insansız hava aracı saldırılarına karşı savunmasında önemli bir rol oynamadı; bu da Moskova’nın diğer sistemlere kıyasla bunlardan vazgeçmeye daha istekli olabileceği anlamına geliyor.

Grajewski, “Bu transferlerin hiçbiri İran’ın dünyanın en gelişmiş konvansiyonel ordusuyla boy ölçüşme kapasitesini kökten değiştirmeyecek, ancak bir sonraki savaşı uzatabilir,” diye ekledi.