İran savaşı enerji piyasasını sarsarken Çin’in kömür sektörü yükselişte

İran savaşıyla tetiklenen küresel petrol arz şoku, aşırı arz ve ülkenin yenilenebilir enerjiye hızlı geçişi nedeniyle baskı altında olan Çin’in kömür sektörüne destek sağlıyor.

Büyük ölçüde yurt içinde üretilen kömür, Çin’i petrol arzı risklerine karşı koruyor. Bazı Çinli kömür üreticileri ayrıca kömürü, arzı daralmaya başlayan metanol ve üre gibi kimyasallara dönüştürebiliyor.

Ülkenin en büyük kömür madencilerinden biri olan devlet kontrolündeki China Shenhua Energy’nin CEO’su Zhang Changyan, perşembe günü yaptığı açıklamada, Orta Doğu’daki çatışmanın tetiklediği yüksek ham petrol ve doğal gaz fiyatlarının “kömür talebinde geçici bir artışı teşvik ettiğini” söyledi.

Çevrimiçi değerlendirme toplantısında konuşan Zhang, “İlk olarak, bazı ülkeler doğal gaz arzındaki sıkışıklık veya artan fiyatlar nedeniyle kömürle çalışan elektrik üretiminin payını artırabilir,” dedi.

“İkinci olarak, petrokimya için ham madde maliyetlerinin artması, kömür bazlı kimya sanayilerinin kârlılığını iyileştiriyor ve bu da kimya sektöründe kömür tüketiminin artmasına yol açıyor” diye ekledi.

Shenhua, aralık ayında hâkim hissedarı China Energy’den bir dizi şirketi 133,6 milyar yuan (19,4 milyar dolar) karşılığında satın alma planlarını açıklamıştı. Zhang, bu yıl için kömür üretim hedefinin yıllık bazda değişmeyerek 330,2 milyon metrik ton olduğunu söyledi, ancak satın almalar tamamlandıktan sonra bu hedefin yeniden değerlendirileceğini ekledi.

Rakip kömür madencisi Yankuang Energy Group’un başkanı Li Wei, kömürün Çin’in enerji güvenliği açısından önemini vurguladı. Bu hafta Hong Kong’da düzenlenen bir basın toplantısında, yeni enerji kaynaklarının kurulu kapasitesinin termik enerjiyi aşmış olmasına rağmen, fiili elektrik üretim hacminde termik enerjinin yeni enerji kaynaklarını belirgin biçimde geride bıraktığını söyledi. Ulusal İstatistik Bürosu verilerine göre, kömür geçen yıl ülkenin toplam enerji tüketiminin %51,4’ünü oluşturdu; ancak bu oran bir önceki yıla göre 1,8 puan düştü.

“Çin’in hâlihazırda petrolünün yaklaşık %70’ini ve doğal gazının neredeyse %50’sini ithal ettiği düşünüldüğünde, ulusal enerji güvenliğinin sağlanması ve temel kimyasal ham maddelerin tedarikine ilişkin risklerin azaltılması kritik önem taşıyan meselelerdir,” dedi Li.

Devlete ait Shandong Energy’nin bir birimi olan Yankuang, bu yıl 190 milyon ila 194 milyon ton kömür ve geçen yılki 182 milyon ton ile 9,77 milyon tona kıyasla 11 milyon tona kadar kimyasal ürün üretmeyi planlıyor.

Enerji ve Temiz Hava Araştırma Merkezi’ne göre Çin, 2025 yılında 78 gigavat yeni kömür santrali kapasitesini devreye aldı. Buna ek olarak 291 GW’lık kömür santrali kapasitesi ise hâlihazırda izin almış ya da inşa hâlindeydi.

Kömür madenciliği sektörü, zayıf iç talep ve yenilenebilir enerjiye geçiş ortamında aşırı kapasiteyle mücadele ediyor. Kullanım oranı, hükümet verilerine göre geçen yılın üçüncü çeyreğinde %68,9’a gerileyerek 2020’de COVID-19 pandemisinin başlangıcından bu yana en düşük seviyesine indi.

Yankuang’ın net kârı 2025’te yıllık bazda %42 düşerek 8,5 milyar yuana geriledi.

Şimdi ise durum değişti ve yatırımcılar, daha iyi kâr beklentileri nedeniyle Çinli kömür şirketlerine yönelik yükseliş beklentisine girdi. Yankuang’ın Hong Kong’da işlem gören hisseleri bu yıl şimdiye kadar %50’nin üzerinde yükselirken, daha geniş kapsamlı Hang Seng Endeksi %2 düştü. Hong Kong borsası cuma günü tatil nedeniyle kapalıydı.

Sanayi ve Bilgi Teknolojileri Bakanlığı ile diğer kurumlar, cuma günü petrokimya sektörünü 2029’a kadar geliştirmeye yönelik bir eylem planı açıkladı. Belgeye göre yerel yönetimler ve şirketler, petrol rafinasyonu, etilen ve kömürden metanol üretimi gibi sektörlerde eskiyen tesislerin modernizasyonuna öncelik vermeli.

Bir diğer devlet devi China Coal Energy de, bir şirket yetkilisinin çarşamba günkü kazanç konferansında söylediğine göre, Shanxi ve Xinjiang gibi bölgelerde kömürden olefin üretimi işini genişletiyor. Şirket ayrıca kömürü petrole ve sıvılaştırılmış doğal gaza dönüştürme teknolojisi üzerine araştırmalar yürütüyor. Yetkili, kömürden petrol üretiminin şu anda düşük marjlar ve olgunlaşmamış teknoloji nedeniyle sıkıntı yaşadığını da ekledi.

Kömüre yönelik talebin ne ölçüde toparlanacağı ise belirsizliğini koruyor. Çin’in büyük petrol rezervleri bulunuyor ve kısmen zaten yoğun biçimde yerli kömür kullanması sayesinde, Asyalı komşularına kıyasla Orta Doğu ham petrolüne daha az bağımlı durumda. Çin limanlarındaki spot fiyatlar, ısınma talebinin kış sonrasında düşme eğiliminde olduğu mart ayında nispeten istikrarlı seyretti.