İran’ın tankerleri vurmasıyla petrol yeniden 90 doların üzerine çıktı

ABD’nin İran’a yönelik yeni bir saldırı dalgası başlatması ve çatışmalarda hayatını kaybeden Amerikan askerlerinin sayısının artmasıyla petrol fiyatları bir aydan uzun sürenin ardından ilk kez varil başına 90 doların üzerine çıktı.

Uluslararası petrol piyasasının göstergesi Brent petrolün varil fiyatı, pazartesi günü Asya’daki erken işlemlerde yüzde 2,5 artarak 90,30 dolara yükseldi. Fiyatlar bu ay yüzde 23’ten fazla arttı. Böylece petrol, çatışmaların tüm şiddetiyle sürdüğü mart ayından bu yana en yüksek aylık artışına doğru ilerliyor.

Petrol en son 11 Haziran’da varil başına 90 doların üzerinde işlem görmüştü.

Fiyatlardaki yükseliş, ABD ile İran arasındaki karşılıklı saldırıların tırmanmasıyla birlikte geldi. Washington hafta sonunda yeni askerî kayıplar verdiğini doğrularken, Tahran da bölgedeki kritik enerji ve su altyapısını hedef aldı. Cuma gününden bu yana düzenlenen saldırılarda en az üç Amerikan askeri öldü. Ürdün’de bulunan kalıntıların ise dördüncü bir askere ait olabileceği belirtildi.

ANZ’nin emtia analistleri pazartesi günü yayımladıkları değerlendirmede, artan güvenlik kaygıları nedeniyle Hürmüz Boğazı’ndaki tanker trafiğinin “çöktüğünü” belirtti. Analistler, ABD’deki üretim artışının Körfez’deki sevkiyat kesintilerini telafi etmeye yetmediğini, Washington’ın İran limanlarına uyguladığı ablukanın da küresel enerji arzını daha fazla aksattığını kaydetti.

ABD, İran’a karşı art arda dokuzuncu gece saldırı düzenledi. Washington, Tahran’ın Hürmüz Boğazı’ndaki ticari gemilere saldırma kapasitesini zayıflatmak amacıyla çeşitli askerî tesislerin, kıyı gözetleme noktalarının ve iletişim ağlarının hedef alındığını açıkladı.

İran Devrim Muhafızları Ordusu, pazar günü geç saatlerde boğazın güneyindeki “güvenli olmayan” güzergâhtan geçmeye çalışan iki petrol tankerinin “havaya uçurularak durdurulduğunu” bildirdi. Devrim Muhafızları, sosyal medyada yayımladığı açıklamada saldırıyı ABD’nin “kışkırttığını” vurguladı.

Açıklamada, “Burası bizim toprağımız” denilerek, binlerce kilometre uzaktan gelen ABD ordusunun müdahalesinin hiçbir “hukuki” dayanağı olmadığı belirtildi. ABD’nin bölgedeki düşmanca faaliyetleri devam ettiği sürece boğazdan petrol, doğal gaz veya gübre geçişine izin verilmeyeceği ifade edildi.

Devrim Muhafızları ayrı bir açıklamada, Ürdün vatandaşlarının sağladığı “istihbarat” doğrultusunda, Akabe Havalimanı’ndaki ABD ordusuna ait C-17 nakliye uçakları ile P-8 keşif uçaklarının hedef alındığını duyurdu.

İngiltere denizcilik yetkilileri pazartesi günü Umman’ın kuzeyindeki bir gemide yangın çıktığını bildirdi. İngiltere Deniz Ticareti Operasyonları Merkezi, “Yangının nedeni şu aşamada doğrulanamamıştır” açıklamasını yaparak gemilere bölgede dikkatli seyretmeleri uyarısında bulundu.

Petrol dışındaki piyasalarda ise görece sakin bir seyir izlendi. Dolar, başlıca ticaret ortaklarının para birimlerinden oluşan sepet karşısında yatay kalırken, ABD’nin 10 yıllık Hazine tahvili getirisi yüzde 4,55 seviyesinde değişmedi. S&P 500 ve Stoxx Europe 600 vadeli işlemleri de yatay seyrederken, Asya borsalarında karışık bir görünüm hâkimdi.

ABD’li yetkililer, düzenlenen saldırıların mevcut aşamadaki temel amacının enerjinin Hürmüz Boğazı’ndan güvenli biçimde geçişini sağlamak olduğunu savundu.