Diplomasi
İrlanda Başbakanı ile bir araya gelen Xi, ABD hegemonyasını eleştirdi

İrlanda Başbakanı Micheal Martin’i ağırlayan Çin Devlet Başkanı Xi Jinping, büyük güçlerin diğer ülkelerin kalkınma yoluna saygı gösterme konusunda öncülük etmeleri gerektiğini söyledi ve ABD’yi Venezuela’ya baskın düzenleyerek Devlet Başkanı Nicolas Maduro’yu New York’a götürmesi nedeniyle dolaylı olarak eleştirdi.
Xi, pazartesi günü İrlanda Başbakanı Micheal Martin ile yaptığı görüşmede, Pekin’in Washington’un Venezuela’ya yönelik saldırılarına yönelik daha önceki eleştirilerine ek olarak bu açıklamayı yaptı.
Çin Dışişleri Bakanlığı’nın açıklamasına göre Xi, “Bugün dünya, bir asırdır görülmemiş değişiklikler ve çalkantılar yaşıyor ve tek taraflı hegemonyacı eylemler uluslararası düzeni ciddi şekilde zedeliyor” dedi.
“Tüm ülkeler, diğer ulusların halklarının bağımsız olarak seçtiği kalkınma yollarına saygı göstermeli, uluslararası hukuka ve Birleşmiş Milletler Şartı’nın amaç ve ilkelerine uymalı ve özellikle büyük güçler bu konuda öncülük etmelidir” diye ekledi.
Çin ve İrlanda’nın çok taraflılığı desteklediğini belirten Xi, küresel meselelerde daha fazla koordinasyon ve işbirliği çağrısında bulunarak, “Birleşmiş Milletler’in otoritesini ortaklaşa savunmak ve küresel yönetişim sisteminin daha adil ve makul bir yönde gelişmesini teşvik etmek” gerektiğini söyledi.
Ardı ardına kınama
Venezuela’nın en büyük petrol alıcısı olan Çin, Venezuela’nın dış baskı olmadan diğer ülkelerle ekonomik işbirliği yapma hakkına sahip olduğunu defalarca dile getirdi.
Xi, kasım ayında Maduro’nun doğum gününü kutlamak için gönderdiği tebrik mesajında, Çin ve Venezuela’yı “samimi dostlar, sevgili kardeşler ve iyi ortaklar” olarak nitelendirmiş ve Caracas’ı “egemenliğini ve ulusal güvenliğini, ulusun haysiyetini ve sosyal istikrarını korumak” konusunda desteklemeye devam edeceğini taahhüt etmişti.
Xi’nin pazartesi günü yaptığı açıklamalar, Washington’un Venezuela’daki askeri eylemlerini eleştiren Pekin’in bir dizi sert açıklamasının en sonuncusu.
Askeri baskından saatler sonra, Çin Dışişleri Bakanlığı, “ABD’nin egemen bir devlete karşı açıkça güç kullanmasından ve başkanına karşı eylemlerinden derin şok duyduğunu ve bunları şiddetle kınadığını” söyledi.
Bakanlık, “ABD’nin hegemonik eylemlerinin uluslararası hukuku ve Venezuela’nın egemenliğini ciddi şekilde ihlal ettiğini ve Latin Amerika ve Karayipler bölgesindeki barış ve güvenliği tehdit ettiğini” belirtti.
Pazar günü Çin, ABD’nin Maduro ve eşini zorla gözaltına alıp ülke dışına çıkarmış olmasından derin endişe duyduğunu ifade etti ve onların derhal serbest bırakılmasını talep etti.
14 yıl sonra ilk ziyaret
Pazartesi günü Pekin’de gerçekleşen Xi-Martin görüşmesi, İrlanda başbakanının 14 yıl sonra ilk kez gerçekleştirdiği beş günlük ziyaretin bir parçasıydı.
Martin, sosyal medyada yaptığı bir paylaşımda, Xi ile İrlanda-Çin ilişkilerini gelecekte daha da güçlendirme konusunda güçlü bir taahhüt paylaştıklarını söyledi ve görüşmelerini “sıcak ve yapıcı” olarak nitelendirdi.
Çin Dışişleri Bakanlığı’nın açıklamasına göre Martin, ticaretin ve halklar arası ilişkilerin genişlemesini örnek göstererek İrlanda’nın Çin ile bağlarını güçlendirmeye kararlı olduğunu ve Dublin’in tek Çin politikasına bağlılığını yeniden teyit ettiğini söyledi.
İrlanda’nın ticaret, yatırım, teknoloji, biyotıp, yenilenebilir enerji, yapay zeka ve eğitim dahil olmak üzere Pekin ile işbirliğini derinleştirmek istediğini söyledi.
Martin ayrıca, uluslararası hukuka uygun olarak uluslararası anlaşmazlıkların çözülmesinin ve serbest ve açık ticaretin sürdürülmesinin önemini vurguladı ve istikrarlı AB-Çin ilişkilerinin çok önemli olduğunu ve İrlanda’nın bu ilişkilerin gelişmesini desteklemede yapıcı bir rol oynamaya hazır olduğunu ekledi.
Ziyaret öncesinde Martin, görüşmelerinin genel olarak İrlanda-Çin ilişkilerini ve barış, güvenlik ve ticaret gibi acil küresel sorunları kapsayacağını söyledi.
Dublin’in temmuz ayında AB Konseyi başkanlığını devralmaya hazırlanırken, güçlü bir AB-Çin ilişkisinin önemini ve etkili çok taraflı kurumlara duyulan ihtiyacı vurguladı.
En büyük ticaret ortağı
Çin, İrlanda’nın Asya’daki en büyük ticaret ortağı ve küresel olarak beşinci en büyük ticaret ortağıdır. Mal ve hizmetlerin ikili ticareti 2023 yılında 36 milyar avroya (42 milyar ABD doları) ulaştı. İrlanda’nın Çin’e ihracatı, tıbbi cihazlar, ilaçlar, bilgisayar hizmetleri, tarım ürünleri ve büyüyen finansal hizmetler sektörü tarafından yönlendirildi.
Başbakan Li Qiang tarafından Çin’e davet edilen Martin, Şanghay’a da gidecek.
Martin’in ziyareti, her iki ülkenin yetkilileri ve iş dünyası liderleriyle yatırım, ticaret, turizm ve gıda ve içecek sektörü hakkında görüşmeler içerecek ve ihracatçılar ve yatırımcılar için fırsatları vurgulayacak.
Aralık ayı sonlarında Çin, peynir ve krema dahil olmak üzere bazı Avrupa süt ürünlerine %42,7’ye varan geçici anti-sübvansiyon tarifeleri uyguladı ve bu durum İrlandalı çiftçiler üzerinde olası etkisine ilişkin endişeleri artırdı.
Bu gelişme, İrlanda’nın Çin’e süt ürünleri ihracatının 2017’de 689,5 milyon avro ile zirveye ulaştıktan sonra kademeli olarak düşmesi ve 2024 ihracatının 382 milyon avro olarak kaydedilmesi ve 2025 ön verilerinin düşüşün devam ettiğini göstermesi üzerine gerçekleşti.
Bebek maması, İrlanda’nın Çin’e süt ürünleri ihracatının temelini oluşturmaya devam ediyor ve geçen yılki sevkiyatların yüzde 55’ini oluşturdu.
The Guardian, İrlanda hükümetinin verilerini kaynak göstererek, 2024 yılında İrlanda’nın 2023 yılında 423 milyon avro satışla AB’nin Çin’e en büyük tek süt ürünleri ihracatçısı olduğunu bildirdi.
Venezuela’da siyasal düzenin ani değişimi ve Çin’in çıkarlarına yönelik riskler
Diplomasi
UEFA, FIFA’nın özelleştirilmesi halinde Dünya Kupası’nı boykot edecek

Avrupa futbolunun yönetim organı olan UEFA, FIFA’nın ticari faaliyetlerinin bir kısmını özelleştirmeye yönelik öneriyi kabul etmesi halinde, oybirliğiyle Dünya Kupası’nı boykot etme kararı aldı.
FIFA salı günü, ticari faaliyetlerini özel bir kuruluşa devretmeyi öngören bir öneri yayınladı.
Bu öneride, ABD Başkanı Donald Trump’ın damadı Jared Kushner’ın kardeşi Josh Kushner’ın CEO’su olduğu Thrive Capital’in baş yatırımcı olarak adı geçti.
UEFA, yaptığı açıklamada, “Dünya Kupası bir yatırım ürünü olarak değerlendirilemez. Hiçbir kısmı asla özel yatırımcılara devredilmemelidir. Dünya Kupası satılık değildir,” demişti.
Teklifin kabul edilmesi için FIFA’nın 211 üye federasyonunun çoğunluğunun desteği gerekiyor.
Fakat teklif Avrupa genelinde yoğun eleştirilere maruz kaldı. UEFA, yalnızca 55 üye federasyondan oluşuyor.
Açıklamada, “FIFA Dünya Kupası futbola aittir. Her zaman da öyle kalacaktır. Avrupa’nın söz hakkı olduğu sürece, Dünya Kupası asla satılık olmayacaktır,” denildi.
Avrupa Birliği Spor Komiseri Glenn Micallef, X’te yaptığı açıklamada, “UEFA’nın bu açıklamasını memnuniyetle karşılıyorum ve tutumunu tam olarak destekliyorum,” dedi ve “Avrupa futbol federasyonlarının yönetişim konusunda öncülük etmesinden gurur duyduğunu” ekledi.
Çarşamba günü komisyon üyesi, “rekabet hukuku hususları” gerekçesiyle FIFA’nın önerisini soruşturma tehdidinde bulunmuştu.
Kadınlar U-20 Dünya Kupası eylül ayında düzenlenecek ve FIFA planlarından vazgeçmezse, bu turnuva Avrupa futbol federasyonlarının boykotu sonuna kadar sürdürme kararlılığının ilk sınavı olabilir.
Kadınlar ve erkekler U-17 Dünya Kupaları da 2026’nın ilerleyen aylarında düzenlenecek.
En son 2023’te İspanya’nın kazandığı tam kadro Kadınlar Dünya Kupası ise 2027’de Brezilya’da gerçekleştirilecek.
POLITICO Çarşamba günü yayınladığı haberde, Avrupa futbolunun yönetim organındaki bir dizi üst düzey yetkilinin, mevcut görev süresi gelecek yıl sona erecek olan FIFA Başkanı Gianni Infantino’ya karşı Katarlı Nasır el-Halifi’yi aday çıkarmayı planladığını bildirmişti.
Diplomasi
ABD, BAE destekli çip üreticisi GlobalFoundries’e fon sağlayacak

GlobalFoundries, ABD hükümetinin daha verimli yapay zeka veri merkezlerini desteklemek amacıyla silikon fotonik teknolojisinin araştırma ve geliştirme çalışmalarını güçlendirmek üzere çip üreticisine 300 milyon dolarlık bir hibe vereceğini duyurdu.
Bu hibe, Washington’un Çin ile arasındaki küresel rekabette konumunu güçlendirmeye çalıştığı bir dönemde, ABD Başkanı Donald Trump’ın CHIPS Yasası kapsamındaki araştırma fonlarını kritik yarı iletken teknolojilerine yöneltme çabasının bir parçası.
Yönetim daha önce yarı iletken üretim ekipmanları için 150 milyon dolar ve kuantum bilişim için 2 milyar dolar tahsis etmişti.
Silikon fotonik, çipler arasında veri aktarımı için elektrik sinyalleri yerine ışığı kullanır ve bu sayede yapay zeka sistemleri için daha yüksek bant genişliği ve daha düşük güç tüketimi sağlar.
ABD Ticaret Bakanlığı’ndan sağlanan bu fon, veri aktarım hızlarını ve enerji verimliliğini daha da artırmak amacıyla silikon fotoniği yapay zeka işlemcileriyle doğrudan entegre eden bir teknoloji olan “ortak paketlenmiş optik” alanındaki gelişmeleri desteklemeyi de amaçlıyor.
Silikon fotoniği ve gelişmiş optik paketleme tedarik zincirinin büyük bir kısmı şu anda ABD dışında yoğunlaşmış durumda.
Bu alandaki başlıca üreticiler arasında Tayvanlı TSMC ve İsrailli Tower Semiconductor yer alıyor.
Çarşamba günü açıklanan 300 milyon dolarlık fon, GlobalFoundries’e 2024 yılında Malta (New York) ve Burlington’da (Vermont) fabrikalar kurması için tahsis edilen 1,5 milyar dolarlık önceki fonu tamamlayacak.
Teknoloji Direktörü Gregg Bartlett, Reuters’a verdiği demeçte yeni fonun, GlobalFoundries’in halihazırda ürettiği çiplerin yanı sıra optik bileşenlerin üretimi ve paketlenmesi için bu tesislerde kullanılacak yeni malzemeler ve teknikler üzerine yapılacak araştırmalara destek olacağını söyledi.
Bartlett, “Çıplak silikon yonga plakasından başlayarak, ABD’de kalitesi kanıtlanmış ve test edilmiş bir optik modül sevk edebilme yeteneğine sahip, uçtan uca hizmet sunan tek bir şirketin olması, bizim için benzersiz bir yetkinlik olduğunu düşünüyoruz,” dedi.
GlobalFoundries, veri aktarım hızlarını saniyede 400 gigabite çıkarmayı ve mevcut nesil uygulamalara kıyasla enerji verimliliğini beş katına çıkarmayı hedeflediğini açıkladı.
Abu Dabi varlık fonu Mubadala, GlobalFoundries’in yaklaşık %73’üne sahip. ABD Ticaret Bakanlığı ise ayrı bir anlaşma kapsamında bu çip üreticisinin yaklaşık %1’lik hissesini alacak.
Diplomasi
Kiev’de vurulan İHA fabrikasının ABD’li şirkete ait olduğu bildirildi

Rusya’nın Kiev’de imha ettiğini açıkladığı insansız hava aracı fabrikasının ABD’nin Delaware eyaletinde kayıtlı bir şirkete ait olduğu bildirildi. The Guardian gazetesi, Terminal Autonomy adlı firmanın Rusya topraklarının derinliklerine saldırı düzenlemek amacıyla yüksek hassasiyetli İHA’lar ürettiğini aktardı. Şirket, yapay zeka kontrollü mühimmatların cephede aktif olarak kullanıldığını belirtiyor.
Rusya ordusunun Ukrayna’nın başkenti Kiev’de düzenlediği hava saldırılarında imha edilen insansız hava aracı (İHA) fabrikasının, ABD’nin Delaware eyaletinde kayıtlı bir Amerikan şirketine ait olduğu bildirildi.
The Guardian gazetesinin kaynaklara dayandırdığı haberine göre, Terminal Autonomy adlı şirket, yönlendirme sistemleri parazit ve sinyal kesicilere karşı korumalı olan ve Rusya topraklarının derinliklerine saldırı düzenlemek amacıyla tasarlanan yüksek hassasiyetli İHA’lar üretiyor.
ABD’de 2023 yılında tescil edilen Terminal Autonomy şirketinin internet sitesinde, firmanın yapay zeka ile kontrol edilen dolanan mühimmatlar ve yüksek hassasiyetli mühimmatlar kullandığı, bunların “ön cephede düşman kuvvetlerine karşı halihazırda aktif biçimde uygulandığı” bilgisi yer alıyor.
Rusya Savunma Bakanlığı tesisin hedef alındığını duyurmuştu
Rusya Savunma Bakanlığı, 26 Temmuz’a bağlanan gece Kiev’in güneybatısında İHA montaj ve depolama alanının vurulduğunu açıklamıştı. Bakanlık, Ukraynalı ve Amerikalı uzmanların katılımıyla bu tesiste aylık bin adede kadar İHA üretimi yapıldığını bildirdi.
Bakanlığın açıklamasında, bu tesiste AQ-400 Scythe (“Kosa”) ve AQ-100 Bayonet (“Ştık”) tipi saldırı İHA’ları ile RQ-100 Scout (“Skaut”) tipi keşif İHA’larının üretildiği kaydedildi.
Aynı gece Kiev’de İHA ve yedek parça üretimi yapan “Smart Intelligent Systems” (“Smart intellidjent sistem”) işletmesinin de vurulduğu aktarıldı. Rusya Savunma Bakanlığı, Ukrayna başkenti ile Odessa bölgesindeki Çernomorsk liman altyapı tesislerine grup saldırısı düzenlendiğini duyurdu.
Rusya Savunma Bakanlığı, saldırıların yalnızca Ukrayna’nın askeri ve enerji tesisleri ile bunlarla bağlantılı altyapıya yönelik gerçekleştirildiğini vurguluyor.
Öte yandan Financial Times gazetesi, Ukraynalı yetkililere dayandırdığı haberinde, ABD ve Fransa’nın Rusya topraklarına yönelik İHA saldırılarının planlanmasında Ukrayna’ya istihbarat sağladığını yazmıştı.
Dünya Basını6 gün önceGlazyev yazdı: Hibrit dünya savaşının devam etmesinin nedenleri üzerine – 1
Diplomasi3 gün öncePaşinyan’dan Moskova’ya demiryolu resti
Avrupa2 hafta önceBurnham resmen Birleşik Krallık Başbakanı oluyor
Dünya Basını5 gün önceGlazyev yazdı: Hibrit dünya savaşının devam etmesinin nedenleri üzerine – 2
Avrupa2 hafta önceAlmanya, silahlanmak için borçlanıyor
Dünya Basını6 gün önceEski NATO yetkilisi Kujat’tan nükleer kış uyarısı
Asya2 hafta önceDeepSeek kullanıcılarının özel sohbetleri Google’a sızdı
Dünya Basını1 hafta önceProf. Pape: İran savaş öncesinden daha güçlü












