İsrail, bugüne kadar hangi Hamas liderlerini hedef aldı?

Hamas’ın 1987’deki kuruluşundan bu yana İsrail, örgütün siyasi ve askeri liderlerini Filistin içinde ve dışında hedef alan suikastlar düzenliyor. İsrail, bu suikastları Hamas’ı zayıflatmanın bir yolu olarak görürken, yıllar içinde pek çok üst düzey isim bu saldırılarda hayatını kaybetti.

Hamas’ın Aralık 1987’de kurulmasından bu yana, örgütün siyasi ve askeri liderleri, İsrail tarafından Filistin içinde ve dışında gerçekleştirilen suikastların hedefi oldu.

İsrail, Hamas liderlerine yönelik suikastları, hareketi zayıflatmak ve örgütsel yapısını bozmak için etkili bir yöntem olarak değerlendirdi.

Kimi zaman başarılı olan kimi zaman ise başarısızlıkla sonuçlanan bu suikastlar, Şeyh Ahmed Yasin ve Abdülaziz el-Rantisi gibi sembol isimleri hedef alan hassas operasyonlardan, Gazze’ye yönelik savaşlar esnasında Hamas’ın askeri kanadındaki saha komutanlarını hedef alan daha geniş çaplı saldırılara kadar çeşitlilik gösterdi.

Salah Şihade

Temmuz 2002’de bir İsrail hava saldırısı, Hamas’ın askeri kanadı İzzeddin el-Kassam Tugaylarının fiili kurucusu Salah Şihade’nin Gazze şehrinin doğusundaki ed-Derec mahallesindeki evini hedef aldı. Saldırıda Şihade, eşi ve Kassam Tugayları komutanlarından koruması Zahir Nasar’ın da aralarında bulunduğu 18 kişi hayatını kaybetti.

Şubat 1952’de Gazze’deki Şati Mülteci Kampı’nda doğan Şihade, gençliğinde Mısır’a giderek İskenderiye’deki Sosyal Hizmetler Enstitüsünde eğitim gördü. Lisans derecesini aldıktan sonra Gazze’ye döndü ve bölgenin sosyal işler müfettişi olarak görev yaptı.

1984 yılında, Hamas’ın kuruluşundan üç yıl önce, Filistinli Mücahitler adıyla bir askeri yapı kurdu. Bu yapı, İsrail’e karşı bir dizi operasyon düzenleyen gizli hücrelerden oluşuyordu.

Şihade, 1991’de İzzeddin el-Kassam Tugaylarına dönüşen bu örgütün liderliğini sürdürdü. 1988 ile 2000 yılları arasında İsrail tarafından tutuklu yargılandı.

Şeyh Ahmed Yasin

İsrail, 22 Mart 2004’te, Gazze’nin güneyindeki es-Sabra mahallesinde bulunan İslam Külliyesi Camisi’nden tekerlekli sandalyesiyle çıkarken Şeyh Ahmed Yasin’e üç roketle saldırdı. Yasin, saldırı sonucunda hayatını kaybetti.

Gençliğinde geçirdiği bir kaza sonucu felç olan Şeyh Yasin, 1938’de doğdu. Hayatını İslami ilimlere adadıktan sonra Müslüman Kardeşler’e katıldı. Ancak asıl tanınırlığını, yeni bir İslami örgüt olan Hamas’ın lideri olduğu Birinci Filistin İntifadası sırasında kazandı.

1989’da İsrail tarafından tutuklandı ve müebbet hapis cezasına çarptırıldı. 1997’de, Hamas Siyasi Büro Başkanı Halid Meşal’e Ürdün’ün başkenti Amman’da suikast girişiminde bulunan iki İsrailli ajanın serbest bırakılması karşılığında yapılan bir esir takasıyla serbest kaldı.

Yasin, 6 Eylül 2003’te de bir İsrail suikast girişiminden sağ kurtulmuştu. İsrail helikopterleri, Gazze’de İsmail Heniyye ile birlikte bulunduğu bir daireyi hedef almış, Yasin saldırıda sağ kolundan hafif yaralanmıştı.

Abdülaziz el-Rantisi

Doktor ve siyasetçi Abdülaziz el-Rantisi’nin, Şeyh Ahmed Yasin’in yerine Hamas liderliğine geçmesinin ardından İsrail, 17 Nisan 2004’te Gazze şehrinde aracına bir helikopterle düzenlediği roket saldırısıyla Rantisi’yi öldürdü.

Hamas’ın önde gelen liderlerinden Rantisi, 2003 yazında bir suikast girişiminden kurtulmuştu. İslam Külliyesi, Gazze Şeridi’ndeki Arap Tabipler Birliği ve Filistin Kızılayı gibi kurumlarda idari görevler üstlendi.

1978’de açılışından itibaren Gazze İslam Üniversitesinde öğretim görevlisi olarak çalıştı ve İsrail karşıtı faaliyetleri nedeniyle farklı dönemlerde tutuklandı.

Rantisi, 1992’de Lübnan’ın güneyindeki Merc ez-Zuhur’a sürgün edilenlerin sözcülüğünü yaptı. 1993’te Merc ez-Zuhur’dan döndükten hemen sonra tutuklandı ve 1997 ortalarına kadar cezaevinde kaldı.

Nizar Reyyan

İsrail, Ocak 2009 başında Gazze’ye başlattığı Dökme Kurşun harekatı sırasında Hamas liderlerinden Nizar Reyyan’ı, Şeridi’nin kuzeyindeki Cibaliya Mülteci Kampı’ndaki evine düzenlediği bombardımanla öldürdü.

Reyyan, Kassam Tugayları ile askeri faaliyetlerde bulunmuş ve suikasta uğrayana kadar art arda Hamas Siyasi Büro üyeliği yapmıştı.

İsrail’in 2005’te Gazze Şeridi’nden çekilmesinin ardından geçen yıllarda Reyyan, İsrail’in Filistinlilerin evlerini roketlerle hedef almasını engellemek amacıyla insan kalkanları oluşturarak organize bir halk kampanyasına liderlik etti. Reyyan, yüzlerce vatandaşla birlikte bombalanma tehdidi altındaki binaların çatılarına çıkarak tekbir getiriyordu.

Mahmud el-Mebhuh

14 Şubat 1960’ta Gazze Şeridi’ndeki Cibaliya Mülteci Kampı’nda doğan Mahmud el-Mebhuh, Hamas’a bağlı İzzeddin el-Kassam Tugaylarının liderlerinden biriydi. İsrail, onu Birinci Filistin İntifadası sırasında iki İsrail askerinin kaçırılıp öldürülmesinden sorumlu tutuyordu.

1986’da İsrail güçleri tarafından silah bulundurmak ve İslami Harekete üye olmak suçlamasıyla bir yıl süreyle Gazze’deki es-Seraya Cezaevi’nde tutuldu. 1987’de Birinci İntifada’nın başlamasıyla serbest kalan Mebhuh, direniş faaliyetlerine gizlilik içinde devam etti.

Kurucu lider Şeyh Ahmed Yasin ve İzzeddin el-Kassam Tugaylarının kurucusu Salah Şihade ile ilişkilerini güçlendirdi ve komutan Muhammed eş-Şeratiha tarafından kurulan ilk askeri grubun üyesi oldu. Hapisten çıktıktan sonra, Hamas komutanlarından Şeyh Salah Şihade’nin talimatıyla asker kaçırma konusunda uzmanlaşan “Birim 101″i kurdu.

İsrail, Mahmud el-Mebhuh’u Dubai’de öldürdü. Dubai polisi 2010’da, suikastı İngiliz, İrlanda, Alman ve Fransız pasaportu taşıyan 11 kişinin gerçekleştirdiğini duyurdu ve yüksek teknolojili kamera kayıtlarına dayanarak şüphelilerin fotoğraflarını yayımladı.

Ahmed el-Caberi

İsrail, Kasım 2012’de Gazze şehrine düzenlediği bir hava saldırısıyla, Şihade ve Muhammed ed-Dayf ile birlikte hareketin Askeri Konseyindeki “üçüncü kişi” olarak kabul edilen Hamas’ın önde gelen liderlerinden Ahmed el-Caberi’yi öldürdü.

1960 doğumlu olan Caberi, siyasi hayatına Fetih Hareketi’nde başladı. Cezaevindeyken Hamas’ın kurucusu Ahmed Yasin ile tanıştı ve hareketin liderleriyle ilişkilerini güçlendirdi. 1995’te cezaevinden çıktıktan sonra Hamas’a katıldı. 2000 yılında, Dayf ve Şihade ile birlikte Kassam Tugayları Askeri Konseyinin üç üyesinden biri oldu.

Dayf’ın 2003’teki bir suikast girişiminde ağır yaralanmasının ardından, Dayf’ın yardımcısı olarak Kassam Tugaylarının fiili komutanı hâline geldi ve İsrailli güvenlik ve askeri liderlerin ifadesiyle “Hamas’ın genelkurmay başkanı” ve “zorlu isim” unvanlarını aldı.

Caberi, İsrail’e karşı askeri faaliyetlerin organize edilmesinde ve koordine edilmesinde önemli bir rol oynadı ve 2011’de asker Gilad Şalit karşılığında Filistinli esirlerin takası sürecini yönetti.

Raid el-Attar

İsrail, 21 Ağustos 2014’te Gazze Şeridi’nin güneyindeki Refah şehrinde bir eve düzenlediği hava saldırısıyla, İsrail iç istihbarat teşkilatı Şin Bet’in (Şabak) “Kassam’ın en güçlü liderlerinden biri” olarak tanımladığı Raid el-Attar’ı öldürdü.

Kassam Tugayları Askeri Konseyi üyesi ve kurucularından olan Attar, Refah bölgesinin askeri sorumlusuydu. İsrail, onu Hamas’ın yer altı tünel sistemini inşa etmekle suçluyordu.

Attar ayrıca, 2006’da Kerem Ebu Salim bölgesinde Kassam Tugaylarının düzenlediği, iki İsrail askerinin öldürüldüğü ve asker Gilad Şalit’in esir alındığı saldırıyı planladı. İsrail, 2014’teki Gazze savaşı sırasında subayı Hadar Goldin’in öldürülmesinden ve cesedinin alıkonulmasından da Attar’ı sorumlu tuttu.

1994’te Kassam Tugaylarına katılan Attar, Mısır-İsrail sınırındaki bir İsrail askeri mevzisine düzenlenen ve bir İsrail subayının öldürüldüğü saldırıda yer almıştı.

Cemile eş-Şanti

İsrail’in Gazze Şeridi’ne yönelik saldırılarının başlangıcında, 18 Ekim’de Gazze şehrindeki evine düzenlenen bir hava saldırısıyla Hamas hükümetinin ilk kadın bakanı olan Cemile eş-Şanti öldürüldü.

Şanti’nin adı, 3 Kasım 2006’da, liderliğindeki bir kadın yürüyüşünün, İsrail ordusunun Gazze Şeridi’nin kuzeyindeki Beyt Hanun beldesinde onlarca direnişçinin bulunduğu bir camiye uyguladığı ablukayı kırmasıyla öne çıkmıştı.

2006 yılında Hamas’ı temsil eden Değişim ve Reform listesinden Yasama Meclisi üyeliğine seçildi.

Şanti, 2013’te Gazze Şeridi’ni yöneten Hamas hükümetinde Kadın Bakanı olarak atandı. 2021’de ise Siyasi Büro’nun ilk kadın üyesi olarak bu göreve geldi.

Eymen Nevfel

İsrail, geçen 17 Ekim’de Gazze Şeridi’nin merkezindeki el-Bureyc Mülteci Kampı’na bir hava saldırısı düzenleyerek Hamas liderlerinden Eymen Nevfel’i hedef aldı.

Hamas’ın en önde gelen güvenlik ve istihbarat liderlerinden biri olan Nevfel, Kassam Tugayları Genel Askeri Konseyi üyesi ve Merkez Vilayetler Tugayı komutanıydı. Tel Aviv, onu daha önce suikast için arananlar listesinde dördüncü sıraya koymuştu.

Kassam Tugaylarının ilk kuşağından olan Nevfel, intifadalar (1987 ve 2000) sırasında askeri faaliyetlere liderlik edenlerdendi. 1991’de İsrail cezaevlerinde, 1997’de ise Filistin Yönetimi tarafından üç kez tutuklandı.

Nevfel, yıllarca Kassam Tugaylarının istihbarat birimini yönettikten sonra askeri operasyonların komutasını üstlendi. Son görevi, Tugayların Merkez Vilayetler Tugayı komutanlığıydı.

Salih el-Aruri

İsrail’e ait bir insansız hava aracı (İHA), 2 Ocak 2024’te Lübnan’ın başkenti Beyrut’un güney banliyösünde Hamas’a ait bir büronun bulunduğu binayı hedef alarak Salih el-Aruri’yi öldürdü. Ekim 2017’den beri hareketin Siyasi Büro Başkan Yardımcısı olan Aruri, 31 Temmuz 2021’de yeniden seçilmiş ve Batı Şeria’daki hareketin sorumluluğunu üstlenmişti.

1966’da işgal altındaki Batı Şeria’nın merkezindeki Ramallah yakınlarındaki Arura kasabasında doğan Aruri, Hamas’ın iki numaralı ismi olarak kabul ediliyordu.

İzzeddin el-Kassam Tugaylarının kuruluşuna katkıda bulunan Aruri, İsrail cezaevlerinde 18 yıl geçirdi. Ayrıca 1985’ten 1992’de tutuklanana kadar el-Halil Üniversitesindeki İslami öğrenci hareketine liderlik etti.

1987 sonlarında kuruluşunun ardından Hamas’a katılan Aruri, 2014’te Tel Aviv tarafından Batı Şeria’da üç İsraillinin kaçırılıp öldürülmesini planlamakla suçlanmıştı.

İsmail Heniyye

Filistin’in önde gelen siyasi liderlerinden ve Hamas’ın sembol isimlerinden biri olan İsmail Heniyye, 2006-2007 yılları arasında Filistin Başbakanı olarak görev yaptı. Hareket, 31 Temmuz 2025’te Tahran’daki konutunu hedef alan bir İsrail hava saldırısında öldürüldüğünü duyurdu.

Heniyye, 2021’de üst üste ikinci kez Hamas Siyasi Büro Başkanlığına seçilmişti ve görev süresi 2025’te sona erecekti.

Siyasi faaliyetlerine, daha sonra Hamas’ın içinden çıktığı Müslüman Kardeşler’in öğrenci kolu olan İslami İttifak içinde başlayan Heniyye, İsrail ordusu tarafından defalarca tutuklanmış ve suikast girişimlerine maruz kalmıştı.

Yahya es-Sinvar‌

1962’de Gazze Şeridi’nde doğan Yahya es-Sinvar, Aksa Tufanı operasyonunda Hamas’ın en önde gelen lideriydi. Gazze’deki Hamas lideri olan Sinvar, İsmail Heniyye’nin geçen Temmuz 2024’te Tahran’da öldürülmesinin ardından Hamas Siyasi Büro Başkanı oldu.

Genç yaşta Hamas’a katılan Sinvar, hareketin iç güvenlik işlerini yürüten, İsrail ile bağlantılı olduğundan şüphelenilen muhbirleri soruşturan ve İsrailli istihbarat ve güvenlik görevlilerini takip eden “Mecd” adlı bir güvenlik birimi kurdu.

İsrail, Sinvar’ı üç kez tutukladı ve 1988’deki üçüncü tutukluluğunun ardından dört kez müebbet hapis cezasına çarptırdı.

Buna rağmen, İsrail tarafından serbest bırakılan 1027 Filistinli mahkûm arasında yer aldı. Sinvar, Hamas’ta önde gelen bir lider olarak görevine geri döndü ve 2017’de hareketin Gazze Şeridi’ndeki Siyasi Büro Başkanlığını üstlendi.

Sinvar, 16 Ekim 2024’te Gazze Şeridi’nin güneyindeki Refah şehrinde İsrail ordusuyla girdiği çatışmada hayatını kaybetti.

Muhammed ed-Dayf

Hamas’ın askeri kanadı Kassam Tugaylarının başkanı olan Muhammed ed-Dayf, gizemli bir figür olarak biliniyordu. Filistinliler arasında “Dahi”, İsrailliler arasında ise “Yedi Canlı Kedi” olarak tanınıyordu.

İsrail’in en çok aranan isimlerinden biri olan Dayf, 2000 yılında hapsedilmiş ancak İkinci Filistin İntifadası’nın başında kaçmıştı.

2002’deki suikast girişimlerinden birinde hayatta kalmayı başaran Dayf, bir gözünü kaybetti. İsrail, onun ayrıca bir bacağını ve bir elini kaybettiğini ve konuşma güçlüğü çektiğini iddia etti.

İsrail, 2014’te Gazze Şeridi’ne düzenlediği bir saldırıda Dayf’ı öldürmeyi başaramadı ancak eşini ve iki çocuğunu öldürdü.

Temmuz 2024’te İsrail, Han Yunus’taki bir yerleşkeye düzenlediği hava saldırısında Dayf’ı öldürdüğünü duyurdu. Hamas Hareketi ise Dayf’ın ölümünü Ocak 2025 sonuna kadar doğrulamadı.

Hamas liderlerine suikast, İsrail için devam eden bir hedef

İsrail Ordu Radyosu, 9 Eylül’de İsrail’in Katar’daki Hamas yetkililerini hedef aldığını bildirdi. Medya kaynakları, hedeflenen Hamas liderlerinin Halil el-Hayye, Zahir Cebbarin, Halid Meşal ve Nizar Avadullah olduğunu belirtirken, Hamas’a yakın kaynaklar Reuters‘e operasyonun başarılı olmadığını söyledi.

Bu operasyon, İsrail Genelkurmay Başkanı Eyal Zamir’in 31 Ağustos’ta, Gazze Şeridi’ndeki savaşın devam ettiği bir ortamda, Hamas liderlerini yurt dışında tasfiye etme tehdidinde bulunmasının ardından geldi.

Zamir, “Hareketin hayatta kalan liderlerinin çoğu yurt dışında oturuyor, onlara da ulaşacağız,” diyerek ordunun “tüm arenalarda ve her zaman saldırgan bir şekilde, inisiyatif alarak ve operasyonel üstünlükle hareket ettiğini” sözlerine ekledi.

İsrail, Gazze Şeridi’ne yönelik saldırıların başlangıcından bu yana hareketin yurt dışındaki liderlerini hedef alan suikastlar gerçekleştirmişti. Bunlar arasında Beyrut’un güney banliyösünde Salih el-Aruri’nin ve İran’ın başkenti Tahran’da Hamas Siyasi Büro Başkanı İsmail Heniyye’nin öldürülmesi de bulunuyor.

Bundan yıllar önce, 2010’da, İsrail Hamas liderlerinden Mahmud el-Mebhuh’u da öldürmüştü.