İsrail’in Küresel Sumud filosuna müdahalesi an meselesi

İsrail donanması, Gazze’ye deniz yoluyla ilerleyen 47 teknelik Küresel Sumud Filosu’nu açık denizde durdurup teknelere çıkarma yapmayı, aktivistleri gözaltına alarak hepsini büyük bir donanma gemisine aktarmayı ve buradan Aşdod Limanı’na götürmeyi planlıyor. İsrail makamlarının hedefi, filodaki kişileri kıyıda sınır dışı etme ya da gözaltı prosedürlerine tabi tutmak.

Gazze Şeridi’ne uygulanan deniz ablukasını delmeyi amaçlayan Küresel Sumud Filosu, salı gecesi İtalya’nın “dur” çağrısını reddetti ve “kritik bir bölgeye” yaklaştığını duyurdu. Filodan yapılan açıklamada, İsrail’in ilerleyişi durdurmak üzere kısa süre içinde harekete geçmesinin beklendiği belirtildi.

Yom Kippur zamanlaması

İsrail makamları, çok sayıda teknenin durdurulması ve yüzlerce aktivistin kıyıya getirilmesine yönelik planları ilerletirken operasyonun, Yahudilikte yılın en kutsal günü kabul edilen ve bu akşam başlayacak Yom Kippur sırasında doruk noktasına ulaşabileceği değerlendiriliyor.

Filo, aralarında İsveçli aktivist Greta Thunberg’in yanı sıra milletvekilleri ve hukukçuların da bulunduğu 500’ün üzerinde kişiyi taşıyor. İsrail donanması tekneleri durdurmaya hazırlanırken, geçmişte benzer filoların Gazze kıyılarına varmadan engellendiği hatırlatılıyor. İsrailli yetkililer bu tür girişimleri daha önce “reklam” olarak nitelemiş, salı günü de bazı katılımcıları Hamas’la bağlantılı olmakla suçlamıştı.

Filo, Gazze’nin Akdeniz kıyısı açıklarında 150 deniz mili sınırına yaklaşıyor. Katılımcılar, dün gece “kritik bölge”ye girerken İsrail’in müdahalesini beklediklerini açıkladı. Filonun İtalyan sözcüsü Maria Elena Delia, Instagram’da yayımladığı videoda “Tüm işaretler bunu gösterdiği için İsrail’in bu gece bize saldırması muhtemel” ifadesini kullandı.

Sumud filosuna bir İspanyol ve iki İtalyan donanma gemisi eşlik ediyor. Ancak bu ülkelerin hükümetleri, eşlik eden gemilerin askeri güç kullanmasının beklenmediğini netleştirdi. İtalya Savunma Bakanlığı, salı günkü açıklamasında ülkenin gemilerinin filo kıyıya 150 deniz mili mesafeye geldiğinde refakati sonlandıracağını bildirdi.

İtalya’dan “Hemen durun” çıkışı

İtalya Başbakanı Giorgia Meloni, filonun derhal durmasını istedi. Meloni, yardım misyonunun, ABD Başkanı Donald Trump’ın savaşı bitirmeye, Gazze’yi yeniden inşa etmeye ve sınırlı bir Filistin devletine ilerlemeye yönelik 20 maddelik önerisine dayalı “barış” umutlarını zedeleyebileceğini ileri sürdü. Organizasyon komitesi ise İtalyan yetkililerin açıklamalarını “sabotaj” olarak niteledi.

Komiteden yapılan açıklamada, “(İtalyan hükümeti) bizi yalnızca tehlike sınırına kadar eşlik edip sonra geri çevirmek, yani kıyıya eli boş dönmemizi sağlamak istiyor. Bu sırada İsrail, Filistin halkını cezasız biçimde öldürmeye ve aç bırakmaya devam ediyor. Bir kez daha söylüyoruz: Filo yoluna devam edecek.” denildi.

İsrail ordu sözcüsü Tuğgeneral Effie Defrin geçen hafta, donanmanın tekneleri durdurmaya hazır olduğunu ancak araç sayısının fazlalığı nedeniyle bu girişimin önceki filolara kıyasla daha zorlu olacağını söylemişti.

Olası senaryolar: Toplu gözaltıve batırma ihtimali

Planlamaya göre donanma, çok sayıdaki tekneye çıkarma yaparak aktivistleri gözaltına alacak; hepsini büyük bir donanma gemisine nakledip Aşdod Limanı’na taşıyacak ve ardından ülkeden sınır dışı işlemlerini başlatacak. Bazı teknelerin Aşdod’a çekilmesi öngörülürken askeri kaynaklar, bazı teknelerin batırılmasının da ihtimal dahilinde olduğunu belirtiyor.

İsrail basınına göre yaklaşık 600 polis memuru, aktivistlerin Aşdod’a getirilmeleri sonrasında yürütülecek süreçte görev alacak. Planlamada, Yom Kippur süresince aktivistlerin güneydeki bir tesise sevk edilmesi ve perşembe akşamı sınır dışı edilmeyi kabul edenlerin ülkeden çıkarılması yer alıyor.

Kanal 12’nin haberine göre sınır dışını reddedenler, Ketziot Cezaevi içinde kurulacak özel bir mahkeme aracılığıyla İçişleri Bakanlığı personeli tarafından değerlendirilecek.

Kıyı şeridi yakınlarında gerekmesi halinde müdahale etmek üzere yaklaşık sekiz ambulans hazır bekletilecek. Bazı hastanelerin de yüksek teyakkuz seviyesine geçirildiği bildiriliyor.

Haaretz’in haberine göre İsrailli güvenlik yetkilileri, hükümete filonun organizatörleriyle askeri müdahale yerine diplomatik bir uzlaşı aramasını tavsiye etti. Yetkililer, siyasi liderliğin bu seçeneği yeterince değerlendirmediği görüşünde. Aynı haberde, organizatörlerin kendilerine sunulan tüm teklifleri reddettikleri de kaydedildi.