İsrail ve Hamas ilk aşamada uzlaştı: Esir takası pazartesi

İsrail ve Hamas, Gazze savaşını bitirmeyi hedefleyen, ABD Başkanı Donald Trump’ın planının ateşkes ve esir takası öngören ilk aşaması üzerinde anlaştıklarını duyurdu.

İsrail ile Hamas arasında Gazze’de savaşın sonlandırılması için Mısır’da yürütülen dolaylı görüşmeler, Trump’ın 20 maddelik çerçevesinin ilk aşamasına ilişkin uzlaşma ile sonuçlandı.

Bununla birlikte Trump’ın çarşamba gecesi açıkladığı mutabakat, ayrıntılar bakımından sınırlı kaldı ve daha önceki barış çabalarında görüldüğü gibi çöküşe yol açabilecek birçok yanıtlanmamış soru bıraktı.

Trump, Truth Social’daki açıklamasında “İsrail ve Hamas’ın Barış Planımızın ilk aşamasını onayladığını duyurmaktan büyük gurur duyuyorum. Bu, tüm esirlerin çok yakında serbest bırakılacağı ve İsrail’in kuvvetlerini üzerinde uzlaşılan hatta çekeceği anlamına geliyor. Bu adımlar güçlü, kalıcı ve ebedi bir barışa giden ilk adımlar olacak” dedi.

Anlaşmanın başarıyla tamamlanması, çatışmalarına barış getirme vaadiyle kampanya yürüten ancak hem Gazze’de hem de Rusya’nın Ukrayna’yı işgalinde hızlı sonuç almakta zorlanan Trump için önemli bir dış politika başarısı anlamına gelecek.

İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, anlaşmayı onaylamak üzere bugün hükümeti toplayacağını açıkladı.

“Planın ilk aşamasının onaylanmasıyla tüm rehinelerimiz evlerine getirilecek” diyen Netanyahu, bunun “İsrail Devleti için diplomatik bir başarı, ulusal ve ahlaki bir zafer” olduğunu ileri sürdü.

Hamas, anlaşmaya varıldığını doğrulayarak mutabakatın Gazze’den İsrail çekilmesini ve esir takasını içerdiğini duyurdu.

“Halkımızın fedakarlıklarının boşa gitmeyeceğini teyit ediyoruz; özgürlük, bağımsızlık ve kendi kaderini tayin hakkı sağlanıncaya kadar halkımızın ulusal haklarından asla vazgeçmeyeceğimize dair sözümüze sadık kalacağız” açıklamasını yaptı.

Gazze’deki yetkililere göre, 7 Ekim 2023’teki Hamas’ın sürpriz baskınına karşı İsrail’in başlattığı saldırılar nedeniyle 67 binden fazla kişi öldü ve yerleşkenin büyük bölümü harabeye döndü.

Savaşın sona erdirilmesine dair umutlar artsa da takvim, savaş sonrası Gazze’nin yönetimi ve Hamas’ın geleceği gibi kritik ayrıntılar hâlâ netleşmiş değil.

Ancak açıklamanın ardından Gazze’de ve İsrail’de kutlamalar görüldü.

Trump, Gazze’de ateşkes sağlanmasının ardından bazı İsrailli rehinelerin ailelerini bizzat aradı; “rehinelerin hepsinin pazartesi günü eve döneceğini” söyledi.

Fox yayınına da bağlanan Trump, hayatta olan rehineler ile ölenlerin cenazelerinin “muhtemelen” 13 Ekim Pazartesi günü İsrail’e teslim edileceğini belirtti.

Hamas’tan bir kaynak da İsrail hükümetinin anlaşmayı onaylamasından itibaren 72 saat içinde hayatta olan esirlerin teslim edileceğini söyledi. Ancak Hamas yetkilileri, sayıları yaklaşık 28 olduğu değerlendirilen ölü esirlerin cenazelerin enkaz altından çıkarılmasının daha uzun süreceğini belirtiyor.

Öte yandan Netanyahu ile Trump’ın telefonda görüşerek birbirlerini “tarihi başarı” nedeniyle tebrik ettikleri, İsrail başbakanının ABD başkanını İsrail Meclisi’nde konuşmaya davet ettiği açıklandı.

İsrail ordusu, ateşkes duyurusunun ardından yaptığı açıklamada Gazze’de bazı bölgelerin hâlâ tehlikeli muharebe alanları olduğu uyarısında bulundu. Ordu, Gazze Şehri’nin kuşatmasının sürdüğünü ve bölgeye dönmenin “son derece tehlikeli” olduğunu bildirdi.

Filistinli bir kaynağa göre Hamas, İsrail birlikleri Filistin topraklarında bulunduğu sürece silah bırakma talebini kabul etmeyeceğini, bu konunun müzakereye açık olmadığını iletti.

Trump’ın planının bir sonraki aşaması, Trump liderliğinde ve eski İngiltere Başbakanı Tony Blair’in de yer aldığı uluslararası bir yapının Gazze’nin savaş sonrası idaresinde rol üstlenmesini öngörüyor. Planı destekleyen Arap ülkeleri bunun nihai olarak bağımsız bir Filistin devletine götürmesi gerektiğini söylerken, Netanyahu böyle bir ihtimalin “asla” gerçekleşmeyeceğini belirtiyor.

Savaş bittiğinde Gazze’yi kimin yöneteceğine ilişkin netlik yok. Netanyahu, Trump, Batılı ve Arap ülkeler Hamas’ın rolünü dışlarken, Hamas 2007’de rakip Filistinli grupları bölgeden uzaklaştırdığından beri Gazze’yi yönetiyor.

Hamas, Gazze yönetimini ancak Filistin Yönetimi’nin denetiminde, Arap ve Müslüman ülkelerce desteklenen bir Filistinli teknokrat hükümete devredebileceğini söylüyor. Blair’e veya yabancı yönetime herhangi bir rol verilmesini reddediyor.