İsrail’e ‘Eurovision’ baskısı artıyor

Eurovision Şarkı Yarışması, İsrail’in katılımına izin verilmesi halinde 2026 yılındaki yarışmayı boykot etmekle tehdit eden ülkelerin sayısının artmasıyla “varoluşsal” bir krizle karşı karşıya.

İsrail’in Gazze’deki işgali nedeniyle Avrupa’da son haftalarda İsrail’e karşı kültürel tepki giderek yoğunlaşıyor. İspanya başbakanı, ülkenin uluslararası spor etkinliklerinden men edilmesini talep ederken, Belçika’daki bir festival İsrailli bir orkestra şefini dışladı ve İsrail’in bu önemli müzik yarışmasından çıkarılmasını talep eden ülkelerin sayısı hızla artıyor.

Avrupa, İsrailli sanatçılara ve sporculara yönelik kültürel yasakların meşru yaptırımlar olup olmadığı konusunda mücadele ediyor. Bazı AB hükümetleri bunları Gazze’deki savaşa orantılı tepkiler olarak nitelendirirken, diğer Avrupa yönetimleri, İsrailli yetkililer ve Yahudi gruplar, bunların antisemitizme dönüşme riski taşıdığını savunuyor.

Eurovision, mayıs ayında Viyana’da düzenlenecek olsa da, 56 ülkede 113 üyeye sahip kamu hizmeti medyası ittifakı olan Avrupa Yayın Birliği (EBU) tarafından düzenlenen ve “siyasi olmayan” olarak tanımlanan bu yarışma, İsrail’in katılımını çevreleyen tartışmalar nedeniyle şimdiden gölgede kalacak gibi görünüyor.

Eurovision Direktörü Martin Green yaptığı açıklamada, organizasyonun “Eurovision Şarkı Yarışmasına katılım ve jeopolitik gerilimleri nasıl yöneteceği” konusunda EBU üyeleriyle “hâlâ istişare halinde” olduğunu söyledi ve “Orta Doğu’da devam eden çatışmaya ilişkin endişeleri ve derin görüşleri anlıyoruz,” dedi.

Yarışmaya ilişkin bir uzmana göre, bu jeopolitik gerilimin sonuçları, Eurovision’un tarihindeki en ciddi tehdit olarak değerlendiriliyor.

Mevcut durumun “benzeri görülmemiş” olduğunu savunan yönetici, ilk kez bir grup ülkenin, başka bir ülke nedeniyle yarışmaya katılmayacaklarını söylediğini vurguladı.

İspanya salı günü, ülkenin kamu yayıncısı RTVE yönetim kurulunun çoğunluğunun, İsrail’in katılımına izin verilmesi halinde gelecek yılki Eurovision’dan çekilme kararı almasıyla, isyana katılan en son ülke oldu.

İspanya’nın boykot tehdidi, Madrid ile İsrail arasında tırmanan çatışmanın son hamlesi oldu. Başbakan Pedro Sánchez ve İsrail Dışişleri Bakanı Gideon Sa’ar, yaptırımlar, silah ambargoları ve prestijli bir bisiklet yarışında Filistin yanlısı protestolar konusunda karşı karşıya geldi.

Birleşmiş Milletler komisyonunun İsrail’in Gazze’de soykırım yaptığı sonucuna vardığı sabah yapılan bu hamle, EBU içinde bir krizin fitilini ateşleyecek gibi görünüyor. Zira İspanya, kamu yayıncılığı birliğine en fazla mali katkı sağlayan beş ülkeden biri ve bu ayrıcalık, ülkeye Eurovision finalinde otomatik olarak bir yer garantilemiş durumda.

İsrail’in gelecek yıl düzenlenecek 70. yarışmaya katılmasına izin verilirse, İspanya 1961’deki ilk katılımından bu yana ilk kez finalde yer almayacak.

İsrail’in kamu yayıncısı KAN, ülkenin önümüzdeki mayıs ayında yarışmaya katılmaya hazırlandığını ve “yarışma kurallarına titizlikle uyduğunu ve bunu sürdüreceğini” açıkladı.

İsrail Kültür ve Spor Bakanı Miki Zohar, bir dizi ülkenin yarışmadan çekilme tehditlerinin “yarışmanın değerlerine ve onun temelini oluşturan bağlantı ruhuna aykırı, utanç verici ve ikiyüzlü bir adım” olduğunu savundu.

İrlanda, Slovenya ve Hollanda da boykot tehdidinde bulunmuştu. İzlanda ise İsrail’in katılımı halinde çekilebileceğini daha az kesin bir şekilde belirtmişti. Ülkeler, İsrail’in bombardımanı altında Gazze’de yaşanan ölümcül acıları, basın özgürlüğünün aşınmasını ve gazetecilerin hedef alınmasını gerekçe gösteriyor.

Hollanda kamu yayıncısı AVROTROS Cuma günü, İsrail hükümetinin bu yılki yarışmaya müdahale ettiği ve onu “siyasi bir araç” olarak kullandığına dair endişelerini dile getirdi.

İsrail, 2025 etkinliğinde izleyici oylarında birinci oldu ve bu durum, bazı diğer ülkelerden oy sisteminin manipüle edilmiş olabileceğine dair soruların gelmesine neden oldu.

EBU, haziran ayında Londra’da düzenlenen ulusal yayıncılar toplantısında bu konu gündeme getirildiğinden beri, İsrail’in 2026 yarışmasına katılımı konusunda üyeleriyle kapsamlı görüşmeler yürütüyor.

Direktör Green, yarışmaya katılmak isteyip istemediklerine karar vermenin her bir EBU üyesinin kendi takdirinde olduğunu ve gelecek yılki etkinliğe katılmak isteyip istemediklerini aralık ortasına kadar teyit etmeleri gerektiğini söyledi.

Yayıncılar, 4 ve 5 Aralık tarihlerinde Cenevre’de yapılacak bir sonraki EBU genel kurulunda bir araya gelecek ve İsrail’in yarışmaya katılımı konusunda oylama yapacaklar.

Bazı yayıncılar, yarışmanın apolitik kalması gerektiği yönündeki EBU’nun mevcut tutumunu destekliyor.

Almanya’nın bölgesel yayıncıların çatı örgütü ARD, EBU’nun vereceği her türlü kararı destekleyeceğini açıkladı.

Almanya’nın Eurovision katılımını organize etmekten sorumlu bölgesel yayıncı SWR de POLITICO’ya yaptığı açıklamada bunu belirtti.

SWR sözcüsü, Eurovision’un “hükümetler tarafından değil, yayıncılar tarafından organize edilen” ve “köken, din veya inançtan bağımsız olarak” insanları bir araya getiren bir yarışma olduğunu söyledi.

İngiltere’nin kamu yayıncısı BBC’nin genel müdürü bu hafta yaptığı açıklamada, Eurovision’un “asla siyasetle ilgisi olmadığını” ve katılımcıların belirlenmesinin EBU’nun yetkisi altında olduğunu söyledi.

Bununla birlikte, 2022 yılında EBU, Rusya’yı yarışmadan men etmişti.