Kaliforniya Valisi Newsom, 548 idam mahkûmunun cezasını hafifletti

Kaliforniya Valisi Gavin Newsom, eyaletteki idam cezasına çarptırılmış 548 kişinin tümünün idam cezalarını hafifleterek ömür boyu hapis cezasına çevirdi.

Vali, yazdığı bir mektupta, “Artık bu suçluların gözden uzak bir şekilde ölmelerine izin verirken, kurbanları sonsuza dek anıp onurlandırabiliriz,” dedi.

Bu karar, ABD’nin en kalabalık eyaletinin Demokrat lideri Newsom’un 2028 başkanlık seçimlerinde olası bir aday olarak gündeme gelmesiyle birlikte geldi.

Görev süresi dolmak üzere olan Newsom, makamındaki son aylarını geçiriyor. Demokrat Parti’den Xavier Becerra’nın salı günü yapılacak ara seçimlerin ardından görevi devralması bekleniyor.

Newsom mektubunda, cezaları şartlı tahliye olasılığı olmayan ömür boyu hapis cezasına çevirmek için anayasal af yetkisini kullandığını açıkladı:

“Yaklaşık 30 yıldır kamu görevinde bulunduktan sonra, hükümetin adil bir şekilde başarabileceği şeylerin sınırlarını anlamaya başladım. Bu kararı alıyorum çünkü eylalet onaylı infazların Kaliforniya’nın değerleriyle bağdaşmadığını, hukuk sistemimizin temellerini sarsacağını ve hepimizi küçük düşüreceğine yürekten inanıyorum.”

Kaliforniya, tarihsel olarak en fazla idam mahkumu barındıran eyalet. Newsom, daha önce 2019 yılında eyalette idam cezasının uygulanmasına son verilmesini emretmişti.

2006 yılından bu yana hiçbir mahkumu idam etmeyen eyalette, idam mahkûmlarını affetme kararı büyük ölçüde sembolik bir anlam taşıyor.

Fakat uzmanlar, bu kararın her yıl milyonlarca dolarlık mahkeme masrafından tasarruf sağlayabileceğini belirtiyor.

Seçmenlerin 1978 yılında idam cezasını yeniden yürürlüğe koymasından bu yana sadece 13 mahkûm idam edildi.

Kararını zor ama “doğru bir adım” olarak nitelendiren Newsom, pek çok Kaliforniyalının acımasız suçlar işleyenlerin ölmeyi hak ettiğini düşünse de kendisinin “eyaletin ahlaki açıdan onları öldüremeyeceği” sonucuna vardığını belirtti.

Newsom, her açıdan Kaliforniya’nın idam cezasını uygulama sisteminin “bir başarısızlık” olduğunu ve bu sistemin adil bir şekilde uygulanmadığını ve uygulanamayacağını, bunun da masum insanların mahkum edilmesine yol açtığını söyledi.

Şartlı tahliye imkânı olmayan ömür boyu hapis cezasının, yasal olarak verebileceği ve eyaletin etik olarak uygulayabileceği en ağır ceza olduğunu belirtti.

Af kararının bazı Kaliforniyalıları kızdıracağını ve inciteceğini kabul eden Newsom, bunun “her zaman vicdanımda ağır bir yük olarak kalacağını” söyledi ve şöyle devam etti:

“Vali olarak, her bir idamın sorumluluğunu tek başıma üstlendiğim gibi, bu kararın ve etkisinin sorumluluğunu da tek başıma üstleniyorum. Bu nedenle, vicdanımın sesini dinlemek ve Anayasamızın verdiği yetkiyle Kaliforniya Eyaleti’nin refahı için bu adımı atmak zorundayım.”

ABD’de suçları kovuşturma ve idam emri verme yetkisi eyaletlere ait olduğundan, bu konudaki yetkinin büyük kısmı eyalet valilerinde bulunuyor.

Newsom’un kararı, Eylül ayı sonlarında Tennessee’de bir kadına yönelik büyük yankı uyandıran ve başarısızlıkla sonuçlanan idamın ardından ve ABD’de idamların sayısının artmakta olduğu bir dönemde geldi.

Perşembe günü Indiana, Florida ve Alabama’da üç idamın gerçekleştirilmesi planlanıyor.

CalMatters’ın haberine göre, Kaliforniya Yüksek Mahkemesi’ndeki yedi yargıçtan en az dördünün cezaların hafifletilmesini onaylaması gerekecek.

Newsom’un kararının, 1996 yılında iki cinayet ve dört kişiyi yaralamak suçlarından idam cezasına çarptırılan 53 yaşındaki Keith Doolin gibi idam mahkûmlarını nasıl etkileyeceği belirsiz. Doolin masum olduğunu savunuyor.

Doolin, 2025 yılında başka bir cezaevine nakledilene kadar onlarca yıl boyunca San Quentin’de idam mahkûmları koğuşunda kaldı.

O yıl vali, eyaletin idam mahkûmları hariç tüm mahkûmlar için cezaevi sisteminde reform yapacağını duyurmuştu.