Diplomasi
Kazakistan, Duma Başkan Yardımcısı dahil beş Rus siyasetçiye giriş yasağı getirdi

Kazakistan, ‘ülkeye ve yönetimine yönelik hakaret içeren ve düşmanca açıklamaları’ gerekçesiyle Rusya Devlet Duması Başkan Yardımcısı Pyotr Tolstoy dahil dört milletvekili ve bir eski milletvekilinin ülkeye girişini yasakladı. Kara listeye alınanlar arasında Kazakistan’ın toprak bütünlüğünü sorgulayan ve tarihini küçümseyen ifadeler kullanan isimler bulunuyor. Yasaklılar listesine ayrıca bazı Rus gazeteciler ve siyaset uzmanları da eklendi.
Kazakistan hükümeti, Rusya parlamentosunun alt kanadı Duma’nın dört mevcut milletvekili ile bir eski Rus parlamenterin ülkeye girişini yasakladı.
Deutsche Welle‘nin ülke hükümetindeki bir kaynağa dayandırdığı haberine göre, yasağın nedeni söz konusu isimlerin Kazakistan’a ve yönetimine karşı kamuoyuna hakaret içeren ve düşmanca açıklamalarda bulunmaları.
Kara listeye alınan isimler arasında Devlet Duması Başkan Yardımcısı Pyotr Tolstoy, Duma Uluslararası İlişkiler Komisyonu Birinci Başkan Yardımcısı Vyaçeslav Nikonov, Birleşik Rusya Partisi milletvekilleri Yevgeniy Fyodorov ve Konstantin Zatulin ile Rossotrudniçestvo Başkanı ve eski Duma milletvekili Yevgeniy Primakov yer alıyor.
Tolstoy daha önce yaptığı açıklamalarda, Ukrayna’dan sonra Rusya için “bir sonraki sorunun” Kazakistan olabileceğini öne sürmüştü.
Ayrıca Almatı’yı “Ruslar tarafından inşa edilen Verniy şehri” olarak nitelendirmiş ve Kazakistan’ı Rusya’dan uzaklaşmak için “kendi tarihini uydurmaya” çalışmakla suçlamıştı.
Nikonov ise federal televizyonda yaptığı konuşmada, “Kazakistan diye bir yer yoktu,” diyerek modern Kazakistan topraklarını “Rusya ve SSCB’nin hediyesi” olarak tanımlamıştı.
Fyodorov da Nikonov’un açıklamalarını destekleyerek Rusya’nın Kazakistan’dan topraklarını geri isteme hakkı olduğunu ifade etmişti.
Fyodorov’a göre Kazakistan, “uluslararası hukuka uygun olarak SSCB’den ayrılmadığı” için devlet statüsü “tamamen yasal değil” idi.
Konstantin Zatulin, 2022 yılında Kazakistan Devlet Başkanı Kasım Cömert Tokayev’in o dönemde kendi kendini ilan eden Donetsk ve Lugansk Halk Cumhuriyetlerini tanımayı reddetmesini sert bir dille eleştirmişti.
Zatulin, tam teşekküllü bir ortaklık olmaması durumunda “Ukrayna’da olduğu gibi her şeyin mümkün olabileceğini” söyleyerek toprak iddialarına ima etmişti.
Primakov ise Kazakistan makamlarını “milliyetçilerin Rus diline karşı eylemlerine” karşı hareketsiz kalmakla suçlamıştı.
Daha sonra, Kazakistan Enformasyon Bakanı Askar Umarov’u Rus düşmanı olduğu iddia edilen açıklamaları nedeniyle “Rus düşmanı pislik” olarak nitelendirerek onunla çalışmayı açıkça reddetmişti.
Deutsche Welle‘nin aktardığına göre, milletvekillerinin yanı sıra gazeteciler Tina Kandelaki ve Tigran Keosayan, siyaset bilimci Nikita Mendkoviç, siyaset bilimci Aleksandr Dugin ve Rus tarihçi Andrey Grozin de istenmeyen kişi (persona non grata) listesine dahil edildi.
Grozin’in geçtiğimiz günlerde herhangi bir gerekçe gösterilmeden Kazakistan’a girişine izin verilmedi.
BDT Ülkeleri Enstitüsü’nde Kazakistan ve Orta Asya Bölümü Başkanı olan Grozin, 28 Nisan’da Rusya-Kazakistan ilişkilerindeki sorunlar üzerine bir tartışma ve 29 Nisan’da iki ülke arasındaki güvenlik ve insani işbirliği konularına adanmış bir yuvarlak masa toplantısı olmak üzere iki etkinliğe katılmayı planlıyordu.
Fakat 27 Nisan’da Astana Havalimanı’nda pasaport kontrolünden geçerken ülkeye girişine izin verilmedi. Enstitüden yapılan açıklamada, ret nedeninin öğrenilemediği belirtildi.
Enstitü ayrıca, 2023 yılında da benzer bir olayın yaşandığını hatırlattı. O dönemde Enstitü Direktörü olan milletvekili Zatulin’in, Baykonur Uzay Üssü’nden bir uzay aracının fırlatılışına katılmak üzere “birkaç saat boyunca Kazakistan’a sokulmamaya çalışıldığı” ancak durumun daha sonra çözüldüğü ifade edildi.
Alman araştırmacı Alexander Rahr: AB, Orta Asya hamlesinde geç kaldı
Diplomasi
UEFA, FIFA’nın özelleştirilmesi halinde Dünya Kupası’nı boykot edecek

Avrupa futbolunun yönetim organı olan UEFA, FIFA’nın ticari faaliyetlerinin bir kısmını özelleştirmeye yönelik öneriyi kabul etmesi halinde, oybirliğiyle Dünya Kupası’nı boykot etme kararı aldı.
FIFA salı günü, ticari faaliyetlerini özel bir kuruluşa devretmeyi öngören bir öneri yayınladı.
Bu öneride, ABD Başkanı Donald Trump’ın damadı Jared Kushner’ın kardeşi Josh Kushner’ın CEO’su olduğu Thrive Capital’in baş yatırımcı olarak adı geçti.
UEFA, yaptığı açıklamada, “Dünya Kupası bir yatırım ürünü olarak değerlendirilemez. Hiçbir kısmı asla özel yatırımcılara devredilmemelidir. Dünya Kupası satılık değildir,” demişti.
Teklifin kabul edilmesi için FIFA’nın 211 üye federasyonunun çoğunluğunun desteği gerekiyor.
Fakat teklif Avrupa genelinde yoğun eleştirilere maruz kaldı. UEFA, yalnızca 55 üye federasyondan oluşuyor.
Açıklamada, “FIFA Dünya Kupası futbola aittir. Her zaman da öyle kalacaktır. Avrupa’nın söz hakkı olduğu sürece, Dünya Kupası asla satılık olmayacaktır,” denildi.
Avrupa Birliği Spor Komiseri Glenn Micallef, X’te yaptığı açıklamada, “UEFA’nın bu açıklamasını memnuniyetle karşılıyorum ve tutumunu tam olarak destekliyorum,” dedi ve “Avrupa futbol federasyonlarının yönetişim konusunda öncülük etmesinden gurur duyduğunu” ekledi.
Çarşamba günü komisyon üyesi, “rekabet hukuku hususları” gerekçesiyle FIFA’nın önerisini soruşturma tehdidinde bulunmuştu.
Kadınlar U-20 Dünya Kupası eylül ayında düzenlenecek ve FIFA planlarından vazgeçmezse, bu turnuva Avrupa futbol federasyonlarının boykotu sonuna kadar sürdürme kararlılığının ilk sınavı olabilir.
Kadınlar ve erkekler U-17 Dünya Kupaları da 2026’nın ilerleyen aylarında düzenlenecek.
En son 2023’te İspanya’nın kazandığı tam kadro Kadınlar Dünya Kupası ise 2027’de Brezilya’da gerçekleştirilecek.
POLITICO Çarşamba günü yayınladığı haberde, Avrupa futbolunun yönetim organındaki bir dizi üst düzey yetkilinin, mevcut görev süresi gelecek yıl sona erecek olan FIFA Başkanı Gianni Infantino’ya karşı Katarlı Nasır el-Halifi’yi aday çıkarmayı planladığını bildirmişti.
Diplomasi
ABD, BAE destekli çip üreticisi GlobalFoundries’e fon sağlayacak

GlobalFoundries, ABD hükümetinin daha verimli yapay zeka veri merkezlerini desteklemek amacıyla silikon fotonik teknolojisinin araştırma ve geliştirme çalışmalarını güçlendirmek üzere çip üreticisine 300 milyon dolarlık bir hibe vereceğini duyurdu.
Bu hibe, Washington’un Çin ile arasındaki küresel rekabette konumunu güçlendirmeye çalıştığı bir dönemde, ABD Başkanı Donald Trump’ın CHIPS Yasası kapsamındaki araştırma fonlarını kritik yarı iletken teknolojilerine yöneltme çabasının bir parçası.
Yönetim daha önce yarı iletken üretim ekipmanları için 150 milyon dolar ve kuantum bilişim için 2 milyar dolar tahsis etmişti.
Silikon fotonik, çipler arasında veri aktarımı için elektrik sinyalleri yerine ışığı kullanır ve bu sayede yapay zeka sistemleri için daha yüksek bant genişliği ve daha düşük güç tüketimi sağlar.
ABD Ticaret Bakanlığı’ndan sağlanan bu fon, veri aktarım hızlarını ve enerji verimliliğini daha da artırmak amacıyla silikon fotoniği yapay zeka işlemcileriyle doğrudan entegre eden bir teknoloji olan “ortak paketlenmiş optik” alanındaki gelişmeleri desteklemeyi de amaçlıyor.
Silikon fotoniği ve gelişmiş optik paketleme tedarik zincirinin büyük bir kısmı şu anda ABD dışında yoğunlaşmış durumda.
Bu alandaki başlıca üreticiler arasında Tayvanlı TSMC ve İsrailli Tower Semiconductor yer alıyor.
Çarşamba günü açıklanan 300 milyon dolarlık fon, GlobalFoundries’e 2024 yılında Malta (New York) ve Burlington’da (Vermont) fabrikalar kurması için tahsis edilen 1,5 milyar dolarlık önceki fonu tamamlayacak.
Teknoloji Direktörü Gregg Bartlett, Reuters’a verdiği demeçte yeni fonun, GlobalFoundries’in halihazırda ürettiği çiplerin yanı sıra optik bileşenlerin üretimi ve paketlenmesi için bu tesislerde kullanılacak yeni malzemeler ve teknikler üzerine yapılacak araştırmalara destek olacağını söyledi.
Bartlett, “Çıplak silikon yonga plakasından başlayarak, ABD’de kalitesi kanıtlanmış ve test edilmiş bir optik modül sevk edebilme yeteneğine sahip, uçtan uca hizmet sunan tek bir şirketin olması, bizim için benzersiz bir yetkinlik olduğunu düşünüyoruz,” dedi.
GlobalFoundries, veri aktarım hızlarını saniyede 400 gigabite çıkarmayı ve mevcut nesil uygulamalara kıyasla enerji verimliliğini beş katına çıkarmayı hedeflediğini açıkladı.
Abu Dabi varlık fonu Mubadala, GlobalFoundries’in yaklaşık %73’üne sahip. ABD Ticaret Bakanlığı ise ayrı bir anlaşma kapsamında bu çip üreticisinin yaklaşık %1’lik hissesini alacak.
Diplomasi
Kiev’de vurulan İHA fabrikasının ABD’li şirkete ait olduğu bildirildi

Rusya’nın Kiev’de imha ettiğini açıkladığı insansız hava aracı fabrikasının ABD’nin Delaware eyaletinde kayıtlı bir şirkete ait olduğu bildirildi. The Guardian gazetesi, Terminal Autonomy adlı firmanın Rusya topraklarının derinliklerine saldırı düzenlemek amacıyla yüksek hassasiyetli İHA’lar ürettiğini aktardı. Şirket, yapay zeka kontrollü mühimmatların cephede aktif olarak kullanıldığını belirtiyor.
Rusya ordusunun Ukrayna’nın başkenti Kiev’de düzenlediği hava saldırılarında imha edilen insansız hava aracı (İHA) fabrikasının, ABD’nin Delaware eyaletinde kayıtlı bir Amerikan şirketine ait olduğu bildirildi.
The Guardian gazetesinin kaynaklara dayandırdığı haberine göre, Terminal Autonomy adlı şirket, yönlendirme sistemleri parazit ve sinyal kesicilere karşı korumalı olan ve Rusya topraklarının derinliklerine saldırı düzenlemek amacıyla tasarlanan yüksek hassasiyetli İHA’lar üretiyor.
ABD’de 2023 yılında tescil edilen Terminal Autonomy şirketinin internet sitesinde, firmanın yapay zeka ile kontrol edilen dolanan mühimmatlar ve yüksek hassasiyetli mühimmatlar kullandığı, bunların “ön cephede düşman kuvvetlerine karşı halihazırda aktif biçimde uygulandığı” bilgisi yer alıyor.
Rusya Savunma Bakanlığı tesisin hedef alındığını duyurmuştu
Rusya Savunma Bakanlığı, 26 Temmuz’a bağlanan gece Kiev’in güneybatısında İHA montaj ve depolama alanının vurulduğunu açıklamıştı. Bakanlık, Ukraynalı ve Amerikalı uzmanların katılımıyla bu tesiste aylık bin adede kadar İHA üretimi yapıldığını bildirdi.
Bakanlığın açıklamasında, bu tesiste AQ-400 Scythe (“Kosa”) ve AQ-100 Bayonet (“Ştık”) tipi saldırı İHA’ları ile RQ-100 Scout (“Skaut”) tipi keşif İHA’larının üretildiği kaydedildi.
Aynı gece Kiev’de İHA ve yedek parça üretimi yapan “Smart Intelligent Systems” (“Smart intellidjent sistem”) işletmesinin de vurulduğu aktarıldı. Rusya Savunma Bakanlığı, Ukrayna başkenti ile Odessa bölgesindeki Çernomorsk liman altyapı tesislerine grup saldırısı düzenlendiğini duyurdu.
Rusya Savunma Bakanlığı, saldırıların yalnızca Ukrayna’nın askeri ve enerji tesisleri ile bunlarla bağlantılı altyapıya yönelik gerçekleştirildiğini vurguluyor.
Öte yandan Financial Times gazetesi, Ukraynalı yetkililere dayandırdığı haberinde, ABD ve Fransa’nın Rusya topraklarına yönelik İHA saldırılarının planlanmasında Ukrayna’ya istihbarat sağladığını yazmıştı.
Dünya Basını6 gün önceGlazyev yazdı: Hibrit dünya savaşının devam etmesinin nedenleri üzerine – 1
Diplomasi3 gün öncePaşinyan’dan Moskova’ya demiryolu resti
Avrupa2 hafta önceBurnham resmen Birleşik Krallık Başbakanı oluyor
Dünya Basını6 gün önceGlazyev yazdı: Hibrit dünya savaşının devam etmesinin nedenleri üzerine – 2
Avrupa2 hafta önceAlmanya, silahlanmak için borçlanıyor
Dünya Basını6 gün önceEski NATO yetkilisi Kujat’tan nükleer kış uyarısı
Asya2 hafta önceDeepSeek kullanıcılarının özel sohbetleri Google’a sızdı
Dünya Basını1 hafta önceProf. Pape: İran savaş öncesinden daha güçlü










