Kiev’de koltuk savaşları: Timoşenko hakkındaki rüşvet soruşturmasıyla ilgili neler biliniyor?

Ukrayna’da Batkivşçina Partisi lideri ve eski başbakanlardan Yuliya Timoşenko, parlamento kararlarını etkilemek amacıyla milletvekillerini satın alma girişimiyle suçlanıyor. Zelenskiy yönetimindeki kritik kabine değişiklikleri ve istihbarat birimleri arasındaki güç mücadelesinin gölgesinde yürütülen soruşturmada, eski başbakanın suçlu bulunması halinde 10 yıla kadar hapis cezası alabileceği belirtiliyor.

Ukrayna Ulusal Yolsuzlukla Mücadele Bürosu (NABU) ve Uzmanlaşmış Yolsuzlukla Mücadele Savcılığı (SAP), 13 Ocak’ta yaptıkları açıklamada, Yüksek Rada’daki (parlamento) “bir parti grubu başkanının”, diğer gruplardaki milletvekillerini istenilen yönde oy kullanmaları için satın almaya çalıştığını duyurdu.

NABU ve SAP, bu girişimi Ukrayna Ceza Kanunu’nun 369. maddesinin 4. fıkrası uyarınca “kamu görevlisine haksız menfaat sağlama” suçu kapsamında değerlendirdi. Söz konusu suçlama, beş ila on yıl hapis cezası ve mal varlığına el konulmasını öngörüyor.

Aynı gün Ukrayna basını, Yuliya Timoşenko’nun kurucusu olduğu ve liderliğini yürüttüğü Batkivşçina Partisi’nin genel merkezinde aramalar yapıldığını aktardı.

Timoşenko, 14 Ocak’ta sosyal medya üzerinden yaptığı açıklamayla bu bilgiyi doğruladı. “Tepeden tırnağa silahlı otuzdan fazla kişi, hiçbir belge ibraz etmeden binayı fiilen işgal etti ve çalışanları rehin aldı” diyen Timoşenko, tüm suçlamaları “absürt” olarak niteleyerek reddetti.

Eski Başbakan, “Görünüşe göre seçimler sanıldığından çok daha yakın ve birileri rakiplerini temizlemeye karar verdi” ifadelerini kullandı.

Ukrayna merkezli Obozrevatel portalı, Devlet Başkanı Vladimir Zelenskiy’nin partisi Halkın Hizmetkarı’nın Grup Başkanı David Arahamiya’nın ofisinde de aramalar yapıldığını öne sürdü. Ancak bu iddia daha sonra doğrulanmadı ve Arahamiya konuya ilişkin açıklama yapmadı.

SAP, dün savcılık ve büro yetkililerinin Timoşenko’ya haksız menfaat sağlama şüphesiyle resmi suçlamayı tebliğ ettiğini doğruladı.

Ayrıca yolsuzlukla mücadele organlarının, oylamalarda istenilen yönde hareket etmeleri karşılığında rüşvet aldığından şüphelenilen yaklaşık 20 milletvekilini incelemeye aldığı ortaya çıktı.

Ses kayıtları basına sunuldu, “sistematik rüşvet” suçlaması geldi

Eski Devlet Başkanı Pyotr Poroşenko’nun Avrupa Dayanışması Partisi milletvekili Aleksey Gonçarenko’nun aktardığı bilgiye göre; Timoşenko, diğer gruplardaki milletvekillerinin Batkivşçina saflarına geçmesi için müzakereler yürütüyordu. Bu görüşmelerden birinin kayda alınarak NABU’ya iletildiği belirtiliyor.

Kısa süre sonra büro ve savcılık, söz konusu ses kaydını kamuoyuyla paylaştı. Kurumların ortak açıklamasında, “Şüpheli, sadık davranışlar karşılığında haksız menfaat sağlanmasına yönelik sistematik bir mekanizmanın devreye sokulması için bazı milletvekilleriyle görüşmeler başlattı. Konu tek seferlik anlaşmalar değil, ödemelerin peşin yapılmasını öngören ve uzun vadeye yayılan düzenli bir işbirliği mekanizmasıydı” denildi.

Yayınlanan kayıtta, Timoşenko’ya ait olduğu düşünülen bir sesin, üç milletvekilinden oluşan bir gruba kişi başı aylık 10 bin dolar ödeme yapılmasını tartıştığı duyuluyor.

Timoşenko kimdir?

Kamuoyunda “Gaz Kraliçesi” lakabıyla tanınan 65 yaşındaki Yuliya Timoşenko, 1997 yılından bu yana (birinci dönem hariç tüm dönemlerde) milletvekilliği yapıyor. 1999 yılında Batkivşçina Partisi’ni kuran Timoşenko, aynı dönemde Viktor Yuşçenko hükümetinde Başbakan Yardımcısı olarak yakıt ve enerji kompleksinden sorumlu oldu.

Yaklaşık 30 yıllık kariyeri boyunca Timoşenko sık sık yargı süreçleriyle karşı karşıya kaldı. İlk olarak Leonid Kuçma döneminde (1994–2005), muhalefete geçtikten kısa bir süre sonra 2001 yılında cezaevine girdi.

O dönemde Rus gazı kaçakçılığı, evrakta sahtecilik, eski Başbakan Pavel Lazarenko’ya ve Rusya Savunma Bakanlığı yetkililerine rüşvet vermekle suçlandı.

Kiev Peçersk Bölge Mahkemesi’nin suçlamaları asılsız bularak tutuklama kararını kaldırması üzerine 42 gün kaldığı cezaevinden çıktı. 2005 yılında Ukrayna Yüksek Mahkemesi, Timoşenko aleyhindeki tüm davaları kapattı.

İkinci yargılama dalgası Viktor Yanukoviç döneminde (2010–2014) geldi. 2007-2010 yılları arasında Başbakanlık yapan Timoşenko, Rusya ile gaz anlaşmaları imzalarken yetkisini aştığı iddiasıyla yargılandı.

2011 yılında Peçersk Mahkemesi tarafından yedi yıl hapse mahkum edildi. İki yıldan fazla cezaevinde kalan Timoşenko, Meydan olaylarının ardından Şubat 2014’te serbest bırakıldı ve itibarı iade edildi.

Soruşturmanın zamanlaması manidar

Timoşenko’ya yönelik soruşturma, Ukrayna hükümetindeki kapsamlı değişikliklerin yaşandığı bir dönemde gündeme geldi.

Vladimir Zelenskiy, 2 Ocak 2026 tarihinde idari kadrosunda değişikliğe giderek, 2020’den bu yana ofisini yöneten Andrey Yermak’ın Kasım 2025’teki istifasının ardından, bu göreve Ukrayna Savunma Bakanlığı İstihbarat Ana Müdürlüğü (GUR) Başkanı Kirill Budanov’u getirdi.

Zelenskiy aynı süreçte, Dijital Dönüşüm Bakanı Mihail Fedorov’u Savunma Bakanlığına, 2020–2025 yılları arasında Başbakanlık yapan Denis Şmıgal’i ise Başbakan Birinci Yardımcısı ve Enerji Bakanlığına aday gösterdi.

5 Ocak’ta ise Ukrayna Güvenlik Teşkilatı (SBU) Başkanı Vasiliy Malyuk’un görevinden ayrılacağı ve Rusya’ya karşı “asimetrik operasyonlar” yürüteceği açıklandı. SBU’nun başına vekâleten, kurumun özel operasyonlar merkezi “A”nın yöneticisi Yevgeniy Hmara atandı.

Yüksek Rada, 13 Ocak’ta Şmıgal, Fedorov ve Malyuk’un istifalarını onayladı. Ancak atama oylamalarında kriz yaşandı. Fedorov’un Savunma Bakanı, Şmıgal’in ise Enerji Bakanı olarak atanması için gereken asgari 226 oy sağlanamadı; Fedorov 206, Şmıgal ise 210 oyda kaldı.

Kiev’de istihbarat savaşları

Öte yandan Ukrayna merkezli Strana gazetesi, Timoşenko’ya yönelik operasyonu, Rada’daki oylama ve SBU Başkanı Malyuk’un istifasıyla ilişkilendiriyor.

NABU ve SAP, ses kayıtlarıyla birlikte, Timoşenko’nun 13 Ocak oylaması öncesinde milletvekillerine gönderdiği iddia edilen bir mesajı da yayınladı. Mesajda şu ifadeler yer alıyordu:

“Yarın sadece kadro konuları var. Görevden almalar: Malyuk, Şmıgal, Fedorov. Herkesin görevden alınması için ‘evet’ oyu veriyoruz. Atamalar: Savunma Bakanlığı, Enerji Bakanlığı, Adalet Bakanlığı. Hiçbir atama için oy kullanmıyoruz.”

Batkivşçina grubu, Malyuk’un görevden alınmasında kilit rol oynadı; partinin 11 oyu olmasaydı karar geçmeyecekti. Strana’nın analizine göre, SBU Başkanı Malyuk’un görevden alınması Zelenskiy için prensip meselesiydi.

Haberde, Malyuk yönetimindeki SBU’nun askeri, enformasyon ve ticari alanlarda ülkenin en etkili kurumu haline geldiği vurgulanıyor.

Gazeteye konuşan bir kaynak, “Zelenskiy, Malyuk’un kendi siyasi oyununu kurduğunu ve SBU’yu fiilen başkanın kontrolünden çıkardığını gördü. İstifaya karşı yürütülen kampanya bu izlenimi güçlendirdi. Bu yüzden devlet başkanı, uygun zamanı bekleyip onu görevden aldı. Ayrıca Malyuk’un Kirill Budanov ile ilişkileri de gergin” değerlendirmesinde bulundu.

Parlamentoda son durum

Yaşanan krizin ardından 14 Ocak’ta Rada’da yapılan ikinci oylamada Fedorov 277 oyla Savunma Bakanı, Şmıgal ise 248 oyla Başbakan Birinci Yardımcısı ve Enerji Bakanı olarak atandı.

Ukrayna Anayasası’na göre 450 sandalyeli Yüksek Rada’da, Kırım ve Sivastopol’ün Rusya kontrolünde olması nedeniyle 2019 seçimlerinde 424 milletvekili seçilmişti.

Geçen yılın kasım ayı itibarıyla parlamentoda 395 milletvekili görev yapıyor. 2022’de başlayan savaşın ardından yasaklanan Yaşam için Muhalefet Platformu partisinin birçok üyesinin vekilliği düşürüldü.

Partinin lideri Yuriy Boyko öncülüğünde kurulan “Yaşam ve Barış Platformu” grubu şu anda 21 sandalyeye sahip.

Bu ay itibarıyla parlamentoda Halkın Hizmetkarı (Zelenskiy’nin partisi) 229; Avrupa Dayanışması 26; Batkivşçina (Timoşenko) 25; Yaşam ve Barış Platformu 21; Golos (Ses) ve Doveriye (Güven) 19’ar; Gelecek İçin ve Ukrayna’nın Yeniden İnşası 17’şer sandalyeye sahip.

Mart 2024’te yapılması gereken genel seçimler, ülkede devam eden sıkıyönetim nedeniyle iptal edilmişti.