Bizi Takip Edin

AVRUPA

Küresel sistemi sarsan bir yıl

Yayınlanma

24 Şubat’ın üzerinden bir yıl geçti. Rusya- Ukrayna geriliminin uzun tarihinde sıcak çatışmanın yaşandığı bir yıl geride kaldı. Taraflar stratejik hedeflerinden vazgeçmezken küresel sistemin patinaj yaptığı ve sarsıldığı  uzun bir belirsizlik döneminin kapısı aralandı.

Rusya lideri Vladimir Putin 24 Şubat 2022’de Rus ordusunu “özel operasyon” başlattığını duyurarak Ukrayna’ya soktu. Böylece uzun bir geçmişe sahip olan Rusya – Ukrayna gerilimi, bir diğer ifadeyle Batı-Rusya arasındaki güvensizlik bir başka boyuta taşındı.

Soğuk Savaş sonrasında Avrupa ve NATO ile kurulan güvenlik mekanizmaları, Ukrayna’daki krize çözüm arayışlarının adresi olan Minsk 1 ve 2 protokolleri tarihsel anlamını kaybetti. Açılan bu yeni sayfanın nasıl kapanacağı ve bu savaş sonrasında Avrupa güvenlik düzenin nasıl şekilleneceği belirsizliğini koruyor.

“Bu bir Avrupa savaşı” diyen Prof. Dr. Vişne Korkmaz’a göre bu askeri ve siyasi mücadele sahasında “Çeşitli büyüklüklerde araçlar var. Kalabalık bir pistteyiz. 1945’teki gibi bir durumda değiliz.”

“Mücadele kalabalık bir sahada başladı” diyen Korkmaz, küresel sistem üzerindeki bilek güreşinin tarafların kendi ajandaları doğrultusunda uzun süre devam edebileceğini kaydetti.

Rusya’nın amacı neydi?

Rusya-Ukrayna savaşı, Moskova’nın tabiriyle “özel askeri operasyon” Rusya’nın ABD ve NATO’dan, toplamda da Atlantik dünyasından talep ettiği güvenlik garantilerinin karşılanmaması sonucu başladı. Hikayesi Soğuk Savaş’ın bitimine kadar uzanan “güvenlik garantileri” konusunda Moskova’nın 2021 yılı son çeyreğinde yoğunlaşan ısrarlarına ABD’nin liderlik ettiği Batı sistemi Ukrayna’yı daha çok silahlandırarak yanıt verdi.

Kremlin’deki karar alıcılara göre bu Rusya’yı büyük bir güç olarak yok saymak anlamına geliyordu. Çatışmaları yumuşatmayı ve çözüm bulmayı hedefleyen diyalog mekanizmaları ve protokolleri Moskova için artık “Ukrayna’yı daha fazla silahlandırmak için Batı’nın kullandığı bir oyalama taktiği” idi.

24 Şubat’taki o tarihsel kararı Moskova açısından bir “hata” olarak gören Nişantaşı Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Vişne Korkmaz, bu; “Bir tarafı Avrupa güvenliğinin şekillendirmesiyle ilgili mücadele” diyor.

Bir yıllık savaş sürecini Harici’ye değerlendiren Korkmaz, “Rusya’nın iki amacı vardı. Soğuk Savaş sonrası Avrupa Güvenlik mimarisini kendisinin de daha avantajlı olacağı bir noktaya dönüştürmek. Bunu savaşsız olacak başaramadı. Batı da Rusya’ya bu anlamda istediklerini vermedi. Rusya, konvansiyonel Avrupa savaşının tarafı oldu. İkinci olarak Rusya’nın konvansiyonel gücünün farkındaydık. Rusya büyük güçtü ancak tam da değildi. Rusya büyük güç statüsüne dönüşmek istiyordu. Statü ise tarafların size tanıdığı bir konumdur… Rusya bu iki başlıkta çok bir şey kazanmadı ancak Rusya’nın kaybettiği bir savaş da görmüyorum. Sahanın gerçekleri tam bir kaybı göstermiyor” ifadelerini kullandı.

Sahadaki pat durumu nasıl bozulur?

“İkinci Dünya Savaşı gibi bitmiş bir savaşın cephelerini değerlendirmiyoruz. Biz şu anda asimetrik iki kuvvet arasında devam eden açık bir çatışmayı takip ediyoruz: Bu bir Avrupa savaşı!” diyen Korkmaz, sürecin canlı, dinamik ve değişken yönüne vurgu yapıyor.

Ukrayna’nın Rus kuvvetlerini topraklarından süpürmesi veya Rusya’nın stratejik hedeflerini değiştirmesi durumunda sahadaki gerçekliğin değişebileceği değerlendirmesi yapan Korkmaz, şu an için böyle bir ihtimal görmediğini belirtti.

“Garip bir savaş, devam ettirilebilir bir savaş. Muhtemelen daha da sürecek. Bilinmezler var” diyen Korkmaz, hem Rusya’nın hem de Batı’nın hesap hataları yaptığı görüşünde.

Moskova’nın mevcut durumunu, “Rusya adına vazgeçmediği bir çıkmaz var. Stratejik hedeflerini revize edeceğini zannetmiyorum. Taktik hedeflerini bile revize etmedi. AB’nin güvenlik geleceğine ilişkin taleplerinden vazgeçmiş değil” sözleriyle özetleyen Korkmaz, “Batı da Rusya’nın çok kolay izole edilebileceğini düşünerek hata yaptı. Rusya, stratejik hedeflerine yakınlaşacak şekilde bunu sürdürmek zorunda. Moskova, küresel olarak sistemin dışına itilemedi. Büyük bir gücü sistemin dışında tutmak kolay değil” şeklinde konuştu.

Batı cephesinde durum ne?

Batı’da zaman zaman ortaya çıkan “farklı sesler” konusuna da değinen Korkmaz, “Herkesin ayrı bir amacı var. Her amacın da kendine özgü bir takvimi var. Farklı aşamaları olan uzun bir mücadeleden bahsediyoruz” dedi.

“Soğuk savaştan farklı olarak küresel sistem üzerine mücadele” olduğunu belirten Korkmaz, “Avrupa hazırlıksız yakalandığı için ABD’nin peşine takıldı. Kendi sesini araçlarını oluşturamadı” değerlendirmesinde bulundu.

Korkmaz, Avrupa’nın durumunu; “Tek bir Batı varmış gibi görünüyor. Farklı sesler söndü. Hazırlıklı olmadığı için Avrupa kendisini NATO ve AB gündemine uyarlamak zorunda kaldı. O nedenle Avrupa’nın sesi çıkmadı” sözleriyle değerlendirdi.

Savaş nerede ve nasıl bitecek?

Krizin çözümüne ilişkin İstanbul süreci ve Çin Halk Cumhuriyeti’nin 12 maddelik yol haritası önerisi somut çabalar olarak öne çıksa da tarafları masaya oturtacak güçlü bir irade henüz ortaya çıkmadı. Batı şu anda Ukrayna’yı silahlandırmakla uğraşmakla meşgul ve Rusya’nın da cephede taarruz hazırlıklarının olduğu rapor ediliyor.

“Rusya NATO caydırıcılığını sınayacağını zannetmiyorum. Bunun dışındaki alana savaşın sıçrama olasılığı var” diyen Korkmaz, savaşın Moldova gibi NATO şemsiyesi dışındaki alanlara yayılmasının gerçek bir risk olduğunu söylüyor.

Prof. Dr. Korkmaz’a göre, ABD, küresel hedefleriyle ilgili Asya cephesine daha fazla yönelmeye başladı. Bu noktada Korkmaz, “ABD özellikle Çin’i hedef alıyor son zamanlarda. Ukrayna üzerinden verilen mesaj Çin’e yönelik. ABD Çin’e daha rahat bakabiliyor” diyor ve “Batı Rusya’yı Ukrayna  savaşına sınırlamayı başardı” yorumunu yapıyor.

“Barış planlarının da çok bir şey önermediğini” düşünen Korkmaz, “Biz hala derin bir çıkmazın içerisindeyiz. Rusya tam kaybetmiyor” diyor. “Ukrayna direnişinin” şimdiye kadar başarılı olsa da Kiev’in de kazanmaktan uzak olduğunu belirten Korkmaz, uzun soluklu bir mücadelenin realite olduğunu savunuyor.

Savaş tanrılarının nerede duracağını öngörmek şimdilik imkansız görünüyor. Kesin olan şey tek ise dünyanın artık yeni bir güvenlik çerçevesini kurmak  için eski kalıbına sığamacak kadar genişlemiş olması. Yeni kavramlar etrafında ve yeni bir anlayışla ancak barışın tesis edilebileceğini görmek gerekiyor.

Ünlü İtalyan Marksist Antonio Gramcsi’nin bu günlerde sıklıkla atıf yapılan sözü durumu özetliyor:  “Eski dünya ölüyor ve yeni dünya doğmak için mücadele ediyor, şimdi canavarlar zamanı.”

AVRUPA

Avrupa, ‘Çin’e bağımlılığa’ karşı magnezyum madenciliğini yeniden başlatıyor

Yayınlanma

AB, kritik hammaddelerde Çin’den ithalata olan bağımlılığını azaltmaya çalışırken, on yıldan uzun bir süredir ilk kez magnezyum madenciliğini yeniden başlatacak.

AB üyesi Romanya cuma günü, ABD’li özel sermaye yatırımcısı Amerocap tarafından desteklenen Bükreş merkezli Verde Magnesium şirketine bir madencilik imtiyazı verdi.

Verde, Oradea şehri yakınlarındaki kullanılmayan bir magnezyum madenine 1 milyar dolar yatırım yapmayı ve yenilenebilir enerji kullanacak ve aynı zamanda alüminyumu geri dönüştürecek işleme tesisleri kurmayı planlıyor.

Otomobillerde ve ambalajlarda kullanılan hafif alüminyum alaşımlarının yapımında hayati önem taşıyan magnezyumun yüzde 90’ından fazlası Çin’den ithal ediliyor.

Avrupa’nın alüminyum endüstrisi 2022 yılında Çin’deki üretimin yüksek enerji fiyatları nedeniyle geçici olarak durmasıyla ciddi bir sekteye uğradı ve bu durum birlikte tesislerin kapatılması uyarılarını tetikledi.

Verde Magnesium’un başkanı ve Audi’nin eski yöneticisi Bernd Martens Financial Times’a yaptığı açıklamada Romanya’daki maden ve tesisin Brüksel’in yeşil dönüşüm için gerekli hayati metaller konusunda daha fazla bağımsızlık hedefini gerçekleştirmesine yardımcı olacağını söyledi. 

Martens, “Avrupa sanayi sektörü, özellikle Avrupa’nın karbon nötr bir ekonomiye geçişini destekleyebilecek mevcut ithalattan daha düşük karbon ayak izine sahip olanlar olmak üzere, kritik ve stratejik metallerin güvenilir bir şekilde tedarik edilmesine şiddetle ihtiyaç duymaktadır,” dedi.

Verde, 2014 yılında kapatılan ve o dönemde Avrupa’da faaliyet gösteren son magnezyum madeninin sahasını kullanacak. Şirket, 2027 yılı sonunda üretime başlamayı ve yılda 90.000 tona ulaşarak AB arzının yarısına ve küresel üretimin yüzde 9’una ulaşmayı hedefliyor.

Şirketin, Avrupa Komisyonu tarafından desteklenen bir endüstri ağı olan Avrupa Hammaddeler Birliği tarafından kilit yatırım olarak adlandırılmasının ardından AB finansman mekanizmalarına başvurması muhtemel.

Küresel magnezyum arzının yaklaşık yüzde 87’si ve Avrupa tüketiminin yüzde 95’i, fiyatlar yükseldikçe enerji tasarrufu sağlamak için üretimi büyük ölçüde azaltan Çin’den geliyor.

Okumaya Devam Et

AVRUPA

Avrupa sağı Brüksel’de bir araya geliyor

Yayınlanma

Avrupa çapındaki sağ ve muhafazakâr güçler, haziran ayındaki Avrupa Parlamentosu (AP) seçimleri yaklaşırken vites yükseltiyor.

‘Milli Muhafazakârlık Konferansı 2024’ (NatCon24), aralarında bazı antifaşist örgütler ve Brüksel Belediye Başkanının da bulunduğu aktivist ve siyasetçilerin durdurulması yönündeki baskılarına rağmen salı ve çarşamba günleri (16-17 Nisan) Brüksel’de düzenlenecek. 

Brüksel’deki Claridge’de gerçekleştirilecek olan NatCon24’ün ilk mekanının son anda reddedilmesinin ardından ikinci mekanın da polis tarafından boşaltıldığı bildirildi. 

Washington merkezli Edmund Burke Vakfı tarafından düzenlenen konferansın konusu olan ‘Avrupa’da Ulus-Devletin Korunması’, ‘AB şüphecisi liderlerin vizyonlarını ortaya koyacakları bir platform olacak.

Eski Polonya Başbakanı Mateusz Morawiekci (Hukuk ve Adalet – PiS) ve Fransa Cumhurbaşkanı adayı Eric Zemmour (Reconquête!) ana katılımcılar arasında yer alırken, Macaristan Başbakanı Viktor Orbán (Fidesz) da etkinliğin en önemli isimleri arasında yer alacak.

“Brüksel Avrupa halklarını terk etti. Brüksel siyaseti ile sıradan Avrupalıların çıkarları ve iradeleri arasındaki mesafe daha önce hiç bu kadar büyük olmamıştı. İşte bu nedenle Brüksel’de değişime ihtiyaç var. Ancak bu değişim kendiliğinden gerçekleşmeyecek, var olmaya zorlanmalı,” diyen Orbán, şubat ayında yaptığı yıllık konuşmasında ABD ve AB’deki seçimlerin aynı sürecin parçası olduğunu vurgulamıştı.

Orbán, Zemmour ve Farage bir arada

“Avrupa’yı yeniden büyük yapalım’ diyerek Donald Trump’ın meşhur sloganına da gönderme yapan Orbán, Trump’ın Beyaz Saray’a dönüşünün Ukrayna’ya barış getireceğini iddia etmişti.

Bu arada Zemmour da, ‘İslamlaşma’, ‘Avrupa bürokrasisi’ ve Avrupa kültürünü, kimliğini ve tarihini ‘yok etmeyi’ amaçladığını söylediği ‘duyarcı [woke] ideolojiye’ karşı müttefik olarak gördüğü Trump’a duyduğu hayranlığı gizlemiyor. Parti kaynaklarına göre Zemmour’un salı günü yapacağı konuşmada yukarıda sayılan üç kilit konuyu gündeme getirmesi bekleniyor.

Zemmour Şubat 2022’de, “Ortak bir noktamız var: Trump ABD’nin ABD olarak kalmasını istiyor, ben de Fransa’nın Fransa olarak kalmasını istiyorum,” demişti.

NatCon, Brexit’i güçlü bir şekilde savunan ve kampanya yürüten eski milletvekili ve UKIP ve Reform UK eski lideri Nigel Farage’ı da ağırlayacak.

Trumpizm’in Avrupa ayağı Budapeşte’de

Brüksel’deki NatCon24’ün ardından Budapeşte, 25-26 Nisan tarihlerinde ABD’li ve yabancı muhafazakâr aktivist ve siyasetçileri bir araya getiren Amerikan CPAC’in (Muhafazakâr Siyasi Eylem Konferansı) Avrupa versiyonuna ev sahipliği yapacak.

Orbán’ın ev sahipliğinde Budapeşte’de düzenlenecek olan etkinlik, ABD Cumhuriyetçi Parti temsilcileri ile konferansın web sitesinde ‘wokebusters’ olarak nitelendirilen Hollandalı PVV’den Geert Wilders, İspanyol Vox’tan Santiago Abascal ve Belçikalı Vlaams Belang Başkanı Tom van Grieken gibi sağ liderleri bir araya getirecek.

Aralarında The Guardian’ın da bulunduğu çok sayıda medya kuruluşunun etkinliğe akreditasyonunun, etkinliğin ‘duyarcılara yasak bölge’ olduğu gerekçesiyle reddedildiği belirtiliyor.

Toplantının sloganı, Trump’ın Washington’daki siyasi rakiplerini ve Avrupa söz konusu olduğunda Brüksel’deki AB yanlısı güçleri devirmek için sıkça kullandığı bir ifade olan “Bataklığı kurutalım.”

Rumen AUR’dan ‘Avrupa’yı Yeniden Büyük Yap’ konferansı

Bu ayın sonunda ise, bu sefer Balkanlardaki Karadeniz kıyıları muhafazakârlara ev sahipliği yapacak.

Romanya’nın yükselen sağ partisi AUR, 27-28 Nisan tarihlerinde Bükreş’te Zemmour’un partisi Reconquete, Polonya’dan PiS, Belçika’dan Vlaams Belang (ID) ve Danimarka Halk Partisi’nden temsilcilerin katılacağı kendi ‘Avrupa’yı Yeniden Büyük Yap’ konferansını düzenliyor.

Konferansta, “Avrupa Ulusları – Doğu emperyalizmi ile Batı federalizmi arasında” ve “Birleşirsek ayakta kalırız, bölünürsek düşeriz – AB Kurumlarındaki düzeni tersine çevirme olasılıkları” gibi konular tartışılacak.

Okumaya Devam Et

AVRUPA

Gürcistan parlamentosunda ‘yabancı ajan’ yasası yüzünden kavga çıktı

Yayınlanma

ABD ve Rusya’daki ‘yabancı ajan’ yasasının bir benzeri olan ‘Yabancı Nüfuzun Şeffaflığı’ tasarısının görüşüldüğü Gürcistan parlamentosu oturumunda kavga çıktı.

Tartışmalı yasa tasarısı, dün Gürcistan parlamentosunda düzenlenen oturumda görüşüldü.

Parlamento çoğunluk lideri Mamuka Mdinaradze, konuşması sırasında muhalefetteki Yurttaşlar Partisi lideri Aleko Elisaşvili’nin saldırısına uğradı ve ardından diğer milletvekilleri de arbedeye katıldı.

Olay, parlamentodan yapılan canlı yayının iptal edilmesine yol açtı.

AFP ajansına göre, kesintiye uğrayan oturumda, fonlarının en az yüzde 20’sini yurt dışından alan kuruluşların yetkililere kayıt yaptırmasını zorunlu kılan tasarı görüşülüyordu.

Yasanın orijinal versiyonu bu tür kuruluşları ‘yabancı ajan’ olarak sınıflandırırken, mevcut taslakta ‘yabancı bir gücün çıkarlarını temsil eden kuruluşlar’ ifadesi yer alıyor.

Nisan ayı başında iktidardaki Gürcü Rüyası partisi, bir yıl önce başkent Tiflis’te on binlerce kişinin katıldığı kitlesel protestoların ardından geri çekilen tasarının değiştirilmiş bir versiyonunu yeniden oylamaya sunma niyetinde olduğunu bildirmişti.

Almanya: Gürcistan, AB üyeliği şansını kaybetme riskiyle karşı karşıya

Öte yandan Alman hükümeti, Gürcistan’da ve yurt dışında kamuoyunun açık bir şekilde olumsuz tepkisine rağmen Gürcü Rüyası’nın girişimini parlamentoda yeniden gündeme getirmesini ‘esefle karşıladığını’ duyurdu.

Başbakan Olaf Scholz’un sözcüsü Christiane Hoffmann, Deutsche Welle kalaına verdiği demeçte, ‘Gürcistan hükümetinin söz konusu tasarıyı geçen yıl koşulsuz olarak gündemden çekme sözü verdiğini’ hatırlattı.

Hofmann, “Her şeyden önce Gürcistan’ın Avrupa Birliği üyeliğine doğru reform yolunda ilerlediğini ve böylece Avrupa değerlerine bağlılığını ilan ettiğini biliyoruz,” dedi.

Almanya Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Sebastian Fischer ise geçen yılın sonlarında aday üye statüsü kazanan ve böylece AB üyeliği için ‘tarihi bir şans’ elde eden Gürcistan’ın ‘yabancı ajanlar’ yasasını kabul etmesi halinde bunu kaybetme riskiyle karşı karşıya olduğu tehdidinde bulundu.

7 Mart’ta Gürcistan polisi, Tiflis’teki parlamento binası önünde durumu protesto eden göstericilere karşı göz yaşartıcı gaz ve tazyikli su kullanmıştı.

O günkü protesto mitinginde binlerce muhalif toplanmıştı. Protestocular polise karşı molotof kokteylleri kullanmıştı.

Gürcistan İçişleri Bakanlığı, protestocuların parlamento girişlerinden birini kapatmaya çalıştığını ve bakanlık çalışanlarına karşı şiddete başvurduğunu belirtmişti.

Gürcistan’da ‘renkli’ savaş: İkinci raund başlıyor mu?

Okumaya Devam Et

Çok Okunanlar

English