Bizi Takip Edin

Ortadoğu

Kushner’in Gazze’yi ikiye bölme planı masada

Yayınlanma

ABD ve İsrail, Gazze’yi İsrail kontrolündeki ‘güvenli bölge’ ve Hamas kontrolündeki alan olarak ikiye ayırmayı öngören geçici bir planı değerlendiriyor. ABD Başkanı Trump’ın damadı Jared Kushner’in hazırladığı plana göre, yeniden inşa çalışmaları yalnızca İsrail denetimindeki bölgede başlayacak.

Wall Street Journal (WSJ) gazetesinin haberine göre, ABD ve İsrail, Gazze’nin geçici olarak ikiye bölünmesini öngören bir planı değerlendiriyor.

Plan, Gazze’nin İsrail ve Hamas tarafından kontrol edilen iki ayrı bölgeye ayrılmasını ve Hamas silahsızlandırılıp iktidardan uzaklaştırılana kadar yeniden inşa çalışmalarının yalnızca İsrail’in kontrol ettiği tarafta başlatılmasını içeriyor.

ABD Başkan Yardımcısı JD Vance ile Başkan Donald Trump’ın damadı Jared Kushner, salı günü İsrail’de düzenledikleri basın toplantısında planın çerçevesini özetledi. İkili, tarafları mevcut ateşkese uymaya teşvik etmek için bölgeye geldiklerini belirtti.

Mevcut ateşkes kapsamında İsrail ordusu geri çekilerek Gazze’nin yaklaşık yüzde 53’ünü kontrol altına almıştı.

Güvenli bölge genişletilecek

JD Vance, Gazze’de “biri nispeten güvenli, diğeri son derece tehlikeli” iki bölge bulunduğunu belirterek hedefin güvenli bölgeyi coğrafi olarak genişletmek olduğunu söyledi.

Jared Kushner ise Hamas’ın kontrolündeki alanlara yeniden inşa fonu aktarılmayacağını ve odak noktasının “güvenli tarafı” geliştirmek olacağını kaydetti.

Kushner, İsrail ordusunu kastederek, “Ordunun kontrol ettiği ve güvenliğinin sağlanabildiği alanlarda yeni bir Gazze inşasına başlamak yönünde değerlendirmeler var; böylece Gazze’de yaşayan Filistinlilere gidecekleri, iş bulacakları ve yaşayacakları bir yer sağlanabilir” diye konuştu.

Arap ülkeleri plandan endişeli

WSJ, Arap arabulucuların, ABD ve İsrail’in barış görüşmelerinde gündeme getirdiği bu plan karşısında endişeli olduğunu bildirdi.

Arap hükümetleri, Gazze’nin bölünmesi fikrine karşı çıkıyor ve bunun, bölge içinde İsrail’in kalıcı kontrolüne tabi bir alanın oluşmasına yol açabileceğini savunuyor. Bu şartlar altında Arap ülkelerinin bölgeyi denetlemek için asker gönderme olasılığının düşük olduğu belirtiliyor.

ABD yönetiminden üst düzey bir yetkili, planın henüz ön aşamada olduğunu ve önümüzdeki günlerde güncellemeler yapılacağını bildirdi.

Planın arkasındaki gerekçeler

Gazze’yi ikiye ayırma fikrinin temelinde, Hamas’ı silahsızlandırma ve bölgenin kontrolünü sağlayacak alternatif bir hükümet kurmanın zorluğu yatıyor.

Alternatif bir yönetim, yeniden inşa için gerekli milyarlarca dolarlık yatırımın güvenli hale getirilmesi için de “kritik” görülüyor.

Trump’ın barış planı, Gazze’nin teknokratlardan oluşan bir kurul tarafından yönetilmesini ve güvenliğin uluslararası bir güç tarafından sağlanmasını öngörüyor ancak ayrıntılar henüz net değil.

Birçok Arap hükümeti, denetimin Batı Şeria’nın büyük bölümünü yöneten Filistin Yönetimi’nde olması gerektiğini savunurken, İsrail Başbakanı Benyamin Netanyahu bu role karşı çıkıyor.

Plan Trump’tan destek aldı

Beyaz Saray yetkilileri, bölünmüş yeniden inşa planının mimarının Jared Kushner olduğunu ve bu planı özel temsilci Steve Witkoff ile birlikte tasarladığını söyledi. Kushner’in planı Trump ve Vance’e anlattığı ve onların da desteğini aldığı aktarıldı.

Bununla birlikte bazı yetkililere göre, planın uygulanabilir hale gelmesi için hâlâ önemli soruların yanıtlanması gerekiyor.

İsrail’in kontrolündeki kısımda yaşayacak Filistinlilere günlük hizmetlerin nasıl verileceği ve insanların oraya taşınmaya ne ölçüde istekli olacağı bu sorular arasında yer alıyor.

Yetkililer, ateşkes sağlanmadan önce dahi Hamas’ın kontrol etmediği alanların yeniden inşasının gündeme geldiğini belirtti.

Bu adımla Filistinlilerin yaşam koşullarının iyileştirilmesi ve “Hamas sonrası Gazze” için sembolik bir başlangıç oluşturulmasının umulduğu ifade edildi.

İsrail tarafına geçişlerde Hamas mensuplarının sızmasını engelleme konusu da tartışılıyor. Bu noktada bazı ABD’li yetkililer, İsrail makamlarının yürüteceği bir güvenlik soruşturması programı öneriyor.

Washington zaman kazanmaya çalışıyor

Bazı arabulucular, ABD’nin savaş sonrası yönetimin çetrefilli meselelerini çözerken zaman kazanmayı hedeflediği görüşünü taşıyor.

Washington’ın önceliği, Gazze’deki bazı rehine cenazelerinin iadesine ilişkin anlaşmazlıklar ve ateşkesin sürdürülmesi olarak öne çıkıyor. Bu çerçevede Vance, Kushner, Witkoff ve Dışişleri Bakanı Marco Rubio İsrail’e gönderildi.

Diğer taraftan Hamas, silahsızlanmayı kabul etmiş değil. İsrail ordusuna göre örgüt, İsrail’in kontrol alanı dışında kalan nüfus üzerinde hâkimiyetini yeniden tesis etmek için muhaliflere baskıyı artırdı ve zaman zaman İsrail askerlerine ateş açtı.

İsrailli analistler ne diyor?

İsrail’de bazı analistler, bölünmüş yeniden inşa yaklaşımını Hamas’ı zayıflatma fırsatı olarak görüyor.

Tel Aviv merkezli Ulusal Güvenlik Çalışmaları Enstitüsünden kıdemli araştırmacı Ofer Guterman, İsrail’in kontrol ettiği bölgeleri güçlendirmenin Hamas’ı siyasi olarak zedeleyebileceğini savundu. Guterman, bu durumun aynı zamanda ordunun örgütün savaş kabiliyetini aşındıracak operasyonlarını kolaylaştırabileceğini belirtti.

Guterman’a göre İsrail, zamanla Hamas’ın kontrol ettiği alanı daraltırken sınırın İsrail kasabaları yakınında daha güçlü bir güvenlik tamponu da oluşturabilir. Guterman, plan için “Yapılabilir ve en iyi seçenek” değerlendirmesinde bulundu.

Emekli kıdemli savunma yetkilisi Amir Avivi ise amacın Gazze’yi kalıcı olarak bölmek değil, Hamas üzerinde silahsızlanma baskısı oluşturmak olduğunu söyledi.

Avivi, Hamas geri çekilmezse İsrail’in kontrol alanını genişletmeye çalışmasının şaşırtıcı olmayacağını ifade etti.

“Filistinliler ciddi direnç gösterecek”

Avrupa Dış İlişkiler Konseyinden araştırmacı Tahani Mustafa ise planın Filistinlilerden ciddi direnç göreceğini belirtiyor.

Mustafa, savaşın başından bu yana Filistinlilerin, İsrail’in Gazze’de de Batı Şeria’daki modele benzer şekilde tam güvenlik kontrolü kurmasından endişe ettiğini hatırlattı.

Mustafa, bu modelin Gazzelileri küçük ve kopuk yönetim alanlarına sıkıştıracağını vurgulayarak, “Gazze, Filistin devleti için tek parçalı toprak bütünlüğünün kaldığı yegâne yerdi. Bu tür bir plan, korkulan sonucu doğurabilir” dedi.

Mustafa’ya göre, Trump planının somut bir barış süreci güvencesi olmaksızın Hamas’ın silahsızlanmasını talep etmesi temel sorunu oluşturuyor. Mustafa, “Son kertede ortaya çıkacak tablo çıkmaz olacaktır” değerlendirmesini yaptı.

Ortadoğu

ABD, Orta Doğu’ya üçüncü uçak gemisini gönderiyor

Yayınlanma

ABD ordusu, Başkan Donald Trump’ın İran’a yönelik yeni saldırıların ufukta olabileceği uyarısında bulunmasının ardından, Orta Doğu’ya üçüncü bir uçak gemisi saldırı grubunu sevk ediyor.

Özel bir amfibi saldırı grubunu da içeren bu sevkiyat, ABD’deki ara seçimlerin yaklaşmasıyla birlikte İran’a karşı Trump’ın savaşının hızla değişen dinamiklerini vurguluyor.

Trump, savaşın birkaç hafta süreceği yönündeki ilk vaatlerine rağmen, ara seçimlerden sonra gerginliğin tırmanmasının hâlâ geçerli bir seçenek olduğunu belirtti.

Şu anda Orta Doğu’ya doğru yol alan gemi grubu, toplamda 7.000’den fazla denizci ve 2.000 Deniz Piyadesi’ni taşıyor.

Bu gruba, USS Theodore Roosevelt uçak gemisi saldırı grubu ve iki amfibi çıkarma gemisinden oluşan USS Makin Island amfibi hazırlık grubu da dahil.

Hassas askeri operasyonlar hakkında konuşmak üzere isminin açıklanmaması koşuluyla konuşan bir ABD’li yetkiliye göre, bu durum Ekim ayı sonuna kadar bölgede üç uçak gemisinin bulunacağı anlamına gelebilir.

Orta Doğu’da halihazırda bulunan personel de hesaba katıldığında, bu hamle ABD’nin deniz kuvvetleri varlığını 20.000’den fazla denizci ve deniz piyadesi ile yüzlerce uçağa ulaşacak şekilde alışılmadık derecede yüksek bir seviyeye çıkaracak.

Donanma, Nisan ayında 2003 yılından bu yana ilk kez Orta Doğu’da üç uçak gemisi saldırı grubu bulundurmuştu.

USS George HW Bush ve USS George Washington uçak gemileri, USS Boxer amfibi hazırlık grubu ile birlikte şu anda bölgede bulunuyor.

USS George Washington genellikle Pasifik Okyanusu’nda görevlendirilir fakat zorlu görev süresi boyunca mürettebatın 260 günden fazla süreyle aralıksız denizde kalmasına neden olan USS Abraham Lincoln’ün yerini almak üzere Orta Doğu’ya sevk edildi.

Theodore Roosevelt uçak gemisi saldırı grubu bölgeye ulaştığında, Washington’un Japonya açıklarına kaydırılması muhtemel.

Perşembe günü Time dergisinde yayınlanan bir röportajda Trump, yeni saldırı olasılıklarına değindi ve 3 Kasım ara seçimlerinden sonra İran’a yönelik bombardımanı yoğunlaştırmasının “mümkün” olduğunu söyledi.

Israrla sorulunca Trump, stratejisi hakkında daha fazla ayrıntıya giremeyeceğini söyledi.

Trump, “Bunu size söyleyemem çünkü bakın, siz ‘nereyi bombalayacaksınız?’ diye soruyorsunuz,” dedi.

Pazartesi günü yapılan röportajda, İran’dan gelen son ateşkes teklifini reddettiğini belirterek, “bir yıl önce onaylamayacağı şeyleri bugün de onaylamayacağını” söyledi.

Trump, örnek olarak İran’ın önemli bir enerji nakil koridoru olan Hürmüz Boğazı’nı “açma” teklifini gösterdi ama teklifin genel olarak “yeterince iyi olmadığını” belirtti.

Giderek daha fazla tepki çeken bu savaşın Kasım ayında Cumhuriyetçilerin şansını zora sokup sokmayacağu sorulduğunda Trump, ilk başta “Mümkün” diye yanıt verdi. Fakat ardından, “İran’ın nükleer silahı olmayacağı için bu durum yardımcı olmalı,” diye ekledi.

Başkan, “dünya çapında da dahil olmak üzere” “halkın %100’ünün” İran’ın nükleer saldırı kapasitesine sahip olmasına karşı olduğunu söyledi ve “Yani, bu şekilde ifade ederseniz, faydası olur. Bunu söylemezseniz, zararı olabilir,” diye konuştu.

Okumaya Devam Et

Ortadoğu

Şam’dan yalanlama: Hizbullah ile Türkiye’de görüşmedik

Yayınlanma

Suriye Enformasyon Bakanlığı, Şam ile Hizbullah heyetlerinin gerilimi düşürmek için Türkiye’de gizlice görüştüğü yönündeki Reuters haberini yalanladı. Haberde yer alan iddiaya göre heyetler Türk istihbaratının davetiyle eylülde en az bir kez bir araya geldi ve Şam yönetimi örgüte Lübnan’a askeri müdahalede bulunmama güvencesi sundu.

Suriye Enformasyon Bakanlığı, Şam’daki yeni hükümet yetkilileri ile Lübnan merkezli Hizbullah temsilcilerinin Türkiye’de bir araya geldiği yönündeki iddiaları yalanladı.

Bakanlığa bağlı Dış Medya Dairesi, 1 Ekim’de yaptığı açıklamada, söz konusu haberlerin gerçek dışı ve dayanaksız olduğunu belirterek herhangi bir temasın gerçekleşmediğini duyurdu.

Reuters haber ajansı aynı gün yayımladığı haberde, iki tarafın aralarındaki gerilimi düşürmek amacıyla eylül ayında Türkiye’de en az bir kez gizli toplantı yaptığını aktarmıştı.

Ajans, haberini ikisi Suriyeli, biri ABD’li yetkili ve biri Hizbullah’a yakın üst düzey Lübnanlı güvenlik kaynağı olmak üzere altı kişiye dayandırdı.

Habere göre buluşma, Türk güvenlik ve istihbarat kurumlarının davetiyle düzenlendi. Toplantıda Hizbullah temsilcilerinin yanı sıra Suriye istihbaratından ve Dışişleri Bakanlığından yetkililer yer aldı.

Ajansa konuşan ABD’li kaynak, görüşmenin anlaşmazlıkları gidermeye odaklandığını ve iyi geçtiğini söyledi.

Görüşmeye katıldığı öne sürülen Suriyeli bir yetkili, tarafların birbirlerine karşı düşmanlık beslemedikleri hususunda uzlaştığını aktardı. Buna göre Şam yönetimi, Hizbullah’ı silahsızlandırma gerekçesiyle Lübnan topraklarına askeri müdahalede bulunmayacağına dair örgüte güvence verdi.

Washington ise Suriye’nin Hizbullah’a karşı harekete geçmesini istiyor. ABD Başkanı Donald Trump, Şam yönetiminin örgüte askeri saldırı düzenlemesi gerektiği yönündeki talebini kamuoyu önünde birden fazla kez paylaştı.

Haberde aktarılan uzlaşma arayışına karşın Suriyeli heyet, Hizbullah’ın sınır ötesi silah kaçakçılığını durdurmasını ve özellikle Suriye’nin güneyindeki uyuyan hücrelerini lağvetmesini talep etti.

Hizbullah ise eski Suriye Cumhurbaşkanı Beşar Esad yönetiminin Aralık 2024’te devrilmesinden bu yana ülke topraklarında hücreleri olduğu iddiasını reddediyor.

Şam yönetimi hafta başında roket saldırısı hazırlığı içindeki bir Hizbullah hücresinin yakalandığını ileri sürmüştü. Hizbullah bu iddia karşısında, “Suriye topraklarında hiçbir şekilde varlığımız yok ve orada herhangi bir güvenlik veya askeri faaliyette yer almıyoruz” açıklamasını yaptı.

Toplantı iddiasına ilişkin sorular karşısında Türkiye Dışişleri Bakanlığı, Milli Savunma Bakanlığı, Suriye Dışişleri Bakanlığı ve ABD Dışişleri Bakanlığı sessizliğini korurken Hizbullah’ın basın bürosu yorum yapmaktan kaçındı.

Suriye’deki yeni iktidar yapısı ile Hizbullah arasındaki temas iddiaları, tarafların geçmişteki yoğun çatışma geçmişine dayanıyor.

Hizbullah iç savaş boyunca Esad ordusu saflarında savaştı; Heyet Tahrir eş-Şam’ın (HTŞ) çekirdeğini oluşturan Nusra Cephesi ve Ahrar eş-Şam gibi gruplarla doğrudan karşı karşıya geldi.

Esad iktidarını Aralık 2024’te deviren HTŞ, mevcut Suriye Savunma Bakanlığında belirleyici konum taşıyor.

Nusra Cephesi, iç savaşın ilk evrelerinde Lübnan’ın kuzey ve doğu sınırlarını ele geçirmiş, ardından Lübnan ordusu ve Hizbullah birliklerince bu hatlardan püskürtülmüştü. Grup aynı dönemde Beyrut dahil Lübnan genelinde bombalı saldırılar ve suikastlar düzenledi.

Esad yönetiminin çöküşüyle Hizbullah’ın Suriye’deki etkinliği sona ererken, yeni Şam güçlerinin Lübnan sınırına askeri tahkimat yaptığı kaydediliyor.

Sınıra sevk edilen askeri birlikler arasında, geçmiş çatışma döneminde ülkeye giren yabancı savaşçıların da yer aldığı belirtiliyor.

Okumaya Devam Et

Ortadoğu

Trump’ın damadının şirketi İsrail ordusunun tedarikçisine ortak çıktı

Yayınlanma

CNN’in haberine göre Jared Kushner’ın yatırım şirketi Affinity Partners, İsrail ordusuna silah ve teçhizat sağlayan firmalarda pay sahibi olan Phoenix Financial grubunun en büyük hissedarı kalmayı sürdürdü. Kushner’ın Gazze müzakerelerinde resmi kadro almadan gönüllü diplomat olarak yer alması, şirketteki 1 milyar doları aşan hisse değeri nedeniyle tartışma yarattı.

ABD Başkanı Donald Trump’ın damadı Jared Kushner, Gazze’deki savaşın sona erdirilmesine yönelik müzakerelerde rol üstlenirken yatırım şirketi Affinity Partners üzerinden İsrailli finans grubu Phoenix Financial ile ticari bağlarını korudu.

CNN tarafından İsrail’deki mali kayıtlar incelenerek yapılan araştırma, Phoenix’in İsrail ordusuna silah, insansız hava aracı, savaş gemisi ve yıkım ekipmanı tedarik eden en az dokuz şirkette pay sahibi olduğunu ortaya koydu.

Bu şirketlerin tamamının hisse değeri geçen yıl artış kaydetti. Kuruluşların birçoğu, Gazze’deki çatışmaların ürünlerine yönelik talebi yükselttiğini açıkladı.

Affinity Partners, Trump’ın Ocak 2025’te başkanlık görevine başlamasından hemen önce Phoenix’teki payını neredeyse iki katına taşıdı.

Şirket, Temmuz 2026’da bu hisselerin dörtte birini 340 milyon doları aşkın bir bedelle elden çıkardı. Bu işlemden elde edilen gelir, satılan paylar için başlangıçta ödenen tutarın beş katını aştı.

Satışın ardından Phoenix’in en büyük hissedarı kalmayı sürdüren Affinity’nin elindeki yüzde 7,4’lük payın piyasa değeri temmuz ayı itibarıyla 1 milyar doların üzerine çıktı. Kushner, Phoenix’i daha önce şirketinin “en iyi yatırımı” olarak nitelendirmişti.

İncelenen belgelere göre Phoenix, İsrail’in en büyük savunma sanayisi şirketi Elbit Systems’e en az 265 milyon dolarlık yatırım yaptı. Elbit, İsrail ordusuna mühimmat, tank sistemleri ve askeri teçhizat temin ediyor.

İsrailli finans grubunun portföyünde İHA kameraları üreten NextVision, topçu mühimmatı tapası imal eden Reshef Technologies ve tank parçaları geliştiren Ashot Ashkelon da yer alıyor.

Phoenix ayrıca savaş gemisi üreticisi Israel Shipyards ile birlikte Boeing ve Caterpillar’da da hisse sahibi. İsrail ordusu operasyonlarda Boeing’in ürettiği uçak ve mühimmatları, Gazze’deki yıkımlarda ise Caterpillar üretimi iş makinelerini kullanıyor.

Kushner’ın şirketi Affinity doğrudan bu savunma kuruluşlarına ortak olmasa da Phoenix’in ana hissedarı sıfatıyla grubun mali kazancından pay alma imkanını koruyor.

Kushner, Trump yönetiminde resmi bir kadro almadan, gönüllü temsilci sıfatıyla diplomatik görüşmelere katılıyor. Bu konum, resmi bir kamu görevinde zorunlu tutulan mali bildirim ve çıkar çatışması yükümlülüklerine tabi olmamasını sağlıyor.

CNN, Kushner’ın yürüttüğü diplomatik temasların söz konusu yatırımları doğrudan etkilediğine dair somut bir veriye ulaşmadığını duyurdu.

Fakat Gazze müzakerelerinde görev üstlenen bir ismin, İsrail ordusunun tedarikçilerine sermaye aktaran bir grupta ana hissedar olması çıkar çatışması tartışmalarına yol açtı.

Kushner’ın avukatı, müvekkilinin Phoenix’in yönetim kurulunda yer almadığını, yatırım kararlarına müdahale etmediğini ve ticari girişimleriyle diplomatik temasları arasında bağ olmadığını savundu.

CNN ise Kushner’ın Eylül 2025’te Forbes dergisine verdiği mülakatta Phoenix yönetimiyle “çok aktif bir diyalog” sürdürdüğünü ve şirket yöneticileriyle birkaç haftada bir temas kurduğunu söylediğini aktardı.

Avukatı bu temasların tek tek yatırımlarla değil, genel piyasa eğilimleriyle sınırlı olduğunu öne sürerken diplomatik mesainin artmasıyla birlikte şirket yönetimiyle görüşmelerin seyreldiğini kaydetti.

Beyaz Saray Sözcüsü Anna Kelly, Kushner’ın şahsi ticari işlerinin gönüllü diplomatik vazifeleriyle bağlantısı bulunmadığını dile getirdi.

Phoenix ise hissedarlarına sunduğu değerin temel faaliyet performansından beslendiğini belirterek haberdeki ayrıntılı bulgular hakkında değerlendirme yapmadı.

Okumaya Devam Et

Çok Okunanlar

English