Liderler zirvesi öncesi AB ve Çin, iklim eylemi konusunda anlaşamadı

Avrupa Birliği (AB), bu ay yapılacak liderler zirvesinde Çin ile iklim eylemi konusunda ortak bir bildiri imzalamayı erteledi. Bu karar, AB ve Çin arasındaki ticaret anlaşmazlıklarının sürdüğü bir ortamda gerginliği artırdı.

AB yetkilileri, Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen ile Çin Devlet Başkanı Xi Jinping’in diplomatik ilişkilerin 50. yılını kutlamak için temmuz ortasında yapacakları zirvenin ardından Pekin’in karşılıklı iklim taahhütlerine ilişkin bir bildiri yayınlanması için birçok talepte bulunduğunu söyledi.

Ancak Brüksel, Çin’in sera gazı emisyonlarını azaltmak için daha fazla çaba göstermeyi taahhüt etmedikçe bir bildirge üzerinde anlaşmayı reddetti. AB iklim komiseri Wopke Hoekstra, Financial Times‘a verdiği demeçte, “Çin’in diplomatik değer için başkanların bir bildiri yayınlaması yönündeki baskılarını anlıyor ve kabul ediyorum, ancak bu [AB] için tek başına yeterli değil” dedi.

“Bizim açımızdan, çözülmesi gereken sorunlar ve gösterilmesi gereken irade varsa, bir deklarasyonun anlamı vardır” dedi.

Ortak bir bildiri, 2023’te Dubai’de yapılacak BM iklim konferansı öncesinde ABD ve Çin tarafından yapılan Sunnylands bildirisini anımsatacaktı.

O zamandan beri, Donald Trump’ın küresel ısınmayı sınırlamak için ABD’yi Paris anlaşmasından çekme kararı, hem Çin hem de AB’ye iklim taahhütlerini artırma baskısı yarattı.

Hem AB hem de Çin, kasım ayında Brezilya’da yapılacak BM COP30 zirvesi öncesinde BM’ye 2035 için ara hedeflerini sunmak zorunda.

Çin, temiz enerji ve ulaşım alanlarında dünyanın önde gelen ekonomileri arasında en fazla ilerlemeyi kaydeden ülke. Öte yandan enerji ihtiyacının büyük bir kısmı kömüre bağımlı olmaya devam ediyor.

Hoekstra, “Çin başta olmak üzere diğer aktörlerin de adımlarını hızlandırması gerektiğini düşünüyoruz” dedi.

Çin’in AB nezdindeki temsilciliği, iki üst düzey diyalog için olası iklim tartışma gündemine ilişkin “ilk elden bilgi”ye sahip olmadığını söyledi. Çin Ekoloji ve Çevre Bakanlığı yorum yapmadı.

Geçen hafta AB, 1990 seviyelerine kıyasla 2040 yılına kadar emisyonları yüzde 90 oranında azaltma hedefi önerdi. Ancak bu hedef, tasarrufların yüzde 3’üne kadarının 2036’dan itibaren yurt dışından karbon kredisi satın alınarak karşılanmasına izin verdiği için kampanyacılar tarafından eleştirildi.

Brüksel, ABD’nin ticaret savaşı ve Başkan Trump’ın kuralları zayıflatma baskısı karşısında yeşil gündeminin hızını yavaşlatması için endüstri ve bloğun bazı önemli ülkelerinden yoğun lobi faaliyetlerine maruz kalıyor.

Avrupa, kısmen eriyen Kuzey Kutbu’na yakınlığı nedeniyle dünyanın en hızlı ısınan kıtasıdır ve bu yaz rekor sıcaklıklarla mücadele etti. Çin de sel ve kuraklık gibi giderek şiddetlenen hava olaylarından etkileniyor.

İklim düşünce kuruluşu E3G’nin yönetici direktörü Manon Dufour, “Ortak bir bildiri, iki hükümeti finansal sistem ve çok taraflı kalkınma bankası reformu veya yeşil teknolojiler için standartlar belirleme konusunda daha fazla işbirliği yapmaya taahhüt edebilir”, dedi.

İklim politikası danışmanları, ABD’nin yokluğunda, AB ve Çin’in BM iklim zirvesinde küresel sahnede liderlik gösterme fırsatı olduğu konusunda hemfikir.

Düşünce kuruluşu Strategic Perspectives’in yönetici direktörü ve eski BM iklim danışmanı Linda Kachler, “COP30’un başarısı, AB ve Çin’in yüksek kaliteli [2035 hedefleri] belirlemesine bağlı” dedi. “Hırs konusunda dibe değil, zirveye doğru bir yarış görmek istiyoruz” diye ekledi.