Litvanya, Rusya sınırına yakın bir trafo merkezi kurmayı planlıyor

Litvanya, Baltık ülkelerini Batı Avrupa’ya bağlayan, gelecekte kilit öneme sahip bir elektrik şebekesi trafo merkezinde askeri insansız hava araçlarına karşı savunma önlemleri almayı planlıyor.

Litgrid CEO’su Andrius Semeskevicius, Reuters’a yaptığı açıklamada, inşaat planlarının arasında patlayıcı yüklü bir kamyona dayanacak kadar sağlam çitler, düşman unsurlar tarafından kazılmış olası tünelleri tespit edecek sensörler ve herhangi bir insansız hava aracı saldırısına dayanacak transformatörler için beton “sarkofajlar” bulunduğunu söyledi:

“Daha önce, elektrik şebekemizi tasarlarken doğal afetleri hesaba katıyorduk. Artık ise olası tüm hibrit ve hibrit olmayan tehditleri göz önünde bulunduruyoruz.”

Rusya’nın Kaliningrad eksklavının yaklaşık 30 km (19 mil) batısında inşa edilecek olan Gizai trafo merkezi, savaşın başlamasından bu yana bölgedeki ilk yeni tesis olacak.

Bu tesis, daha geniş çaplı bir çatışma durumunda Baltık ülkelerine istikrarlı elektrik tedariki sağlamak amacıyla inşa edilen kilit bir şebeke bölümünün parçası olacak.

Rusya ile müttefiki Belarus arasında sıkışmış olan Polonya ve Litvanya topraklarından geçen güzergâhı (Suwalki Boğazı) uzun süredir Varşova ve Vilnius’un da üyesi olduğu NATO askeri ittifakı içinde güvenlik endişelerine yol açıyor.

Bu endişeler, bu ay Almanya’nın elektrik şebekesine yönelik bir dizi sabotaj saldırısının ardından daha da arttı. Berlin, bu saldırıların sorumluluğunu Moskova’ya yükledi. Rusya ise herhangi bir ilgisini reddetti.

İstihbarat kaynakları geçen ay Reuters’a, bölgenin Rusya’nın NATO’nun birliğini sınamak amacıyla düzenleyebileceği bir “sahte bayrak” drone saldırısından endişe duyduğunu aktardı.

Gizai trafo merkezi, “Harmony Link” adı verilen Polonya ile olan enterkoneksiyonun kilit noktası olacak.

Bu hat, Baltık ülkelerinin elektrik şebekelerinin geçen yıl Rusya’nın şebekesinden ayrılmasının ardından Avrupa Birliği’nin geri kalanıyla bağlantısını tamamlayacak.

Bölgedeki bir şebeke şirketinden ismini vermek istemeyen bir yetkili Reuters’a verdiği demeçte, “Litvanya için bu hat kesinlikle hayati önem taşıyor; sistem çökerse bu, onların can simidi olacak. Bu kararın zamanlaması, bölgedeki artan gerginlikler ve sabotaj tehditlerinin yükselişiyle bağlantılı,” diye konuştu.

Binaların çitten uzak olması, “birisi içeriye Molotof kokteyli atarsa” koruma sağlayacak.

Kaynak, “Gizai’yi yeni bir gerçekliğe göre tasarlıyoruz… 100 kilogram patlayıcı yüküyle çakılabilecek çok sayıda Şahid insansız hava aracından kendimizi koruyoruz,” dedi.

Rusya, İran tarafından tasarlanan düşük maliyetli, uzun menzilli Şahid saldırı insansız hava araçlarını, Ukrayna’nın askeri altyapısına, şehirlerine ve enerji tesislerine büyük hasar vermek için kullanıyor.

Semeskevicius, “Basit beton kullanamayız, daha güçlü bir direnç sağlamak için özel yapım olması gerekiyor,” dedi ve doğru betonun, onu güçlendirmek ve ufalanmasını önlemek için plastik lifler içerdiğini belirtti.

Semeskevicius, trafo merkezinin 35 hektarlık bir alana yayılacağını, bu nedenle askeri bir insansız hava aracının tek bir vuruşunun sadece sınırlı miktarda ekipmana zarar vereceğini söyledi.

Trafo merkezi, örneğin bir tanesi hasar görürse veya tahrip olursa çalışmaya devam edebilmesi için kilit ekipmanların birkaç yedek ünitesini barındırıyor.

Özel olarak üretilmiş bu ekipmanların yenilenmesi yıllar sürebilir.

Semeskevicius, “Bir Şahid insansız hava aracını ya da optik kablo bağlı bir insansız hava aracını düşüremezsiniz. Bu nedenle ekipmanın etrafında betonarme sarkofajlara ihtiyacımız var,” dedi.

Ekipmanların sarkofajların içinde yapay olarak soğutulması gerekiyor ve bu da maliyeti artırıyor. Yetkili, “Tüm bunlar olmasaydı, hiç elektrikimiz olmayabilirdi,” dedi.

Yetkililer Reuters’a, Litvanya ordusunun Litgrid’e kritik enerji altyapısının fiziksel olarak güvenliğinin sağlanması ve modern tehditlere karşı direnç konusunda danışmanlık yaptığını bildirdi.

Enerji Bakanı Lukas Savickas, Reuters’a verdiği demeçte, Litvanya’nın bu ayın ilerleyen günlerinde AB’den Gizai maliyetlerinin en az yarısını karşılamasını talep edeceğini söyledi.

Litgrid, güvenli hale getirilecek trafo merkezinin maliyetinin daha önce planlanandan en az 48 milyon avro daha fazla olacağını belirtiyor. “Jeopolitik koşullar” kötüleşirse bu maliyet daha da artabilir.

Savickas, “Tutarlı tutumumuz şu: Bu maliyetler sadece bizim omuzlarımıza yüklenmemeli,” dedi.

Polonyalı üst düzey bir yetkili de bu görüşe katılarak, Rusya ile sınırı olan ülkelerin, şirketlerinin ek güvenlik masraflarını üstlenmek zorunda kalması halinde rekabet gücünü kaybetme riskiyle karşı karşıya kalacağını belirtti.

Polonya’nın stratejik enerji altyapısından sorumlu enerji bakan yardımcısı Wojciech Wrochna, Harmony Link’in “Avrupa’nın en maliyetli enterkoneksiyonu” haline gelemeyeceğini belirterek, AB’den şebeke güvenlik önlemlerine yönelik finansmanı artırmasını istedi.

Wrochna, Reuters’a verdiği demeçte, “Avrupalı ortaklarımızın zihniyetlerini değiştirmeleri gerekiyor. Bu mesele Harmony Link’in ötesine uzanıyor. Tüm enerji sistemini etkiliyor,” dedi.

Geçen yıl Baltık ülkeleri ve Polonya, mevcut şebekenin kilit noktalarının güvenliğini sağlamak için AB’den 382 milyon avro talep etmiş ama sadece 112 milyon avro tahsis edilmişti.