Macaristan Cumhurbaşkanı Sulyok istifa etmek zorunda kaldı

Macaristan Cumhurbaşkanı Tamás Sulyok, kendisini görevden uzaklaştıracak anayasa değişikliğini imzalayarak görevinden ayrılacağını duyurdu. Başbakan Péter Magyar’ın aylardır sürdürdüğü baskılara direnen Sulyok, hukuki seçeneklerini değerlendirdikten sonra anayasa değişikliğini onayladığını açıkladı.

Macaristan’da aylardır süren siyasi gerilim, Cumhurbaşkanı Tamás Sulyok’un kendisini görevden uzaklaştıracak anayasa değişikliğini cumartesi günü imzalamasıyla yeni bir aşamaya taşındı.

Sulyok, selefi Viktor Orbán’ın görev süresi boyunca inşa ettiği yapıyı tasfiye etmek isteyen Başbakan Péter Magyar’ın istifa çağrılarına uzun süredir direniyordu.

Ancak cumartesi günü atılan imza, cumhurbaşkanının geri adım attığını gösterdi.

Pazartesi günü parlamentodan geçen ve cumhurbaşkanını görevden almayı amaçlayan anayasa değişikliği, Orbán döneminde atanan Sulyok’un hukuki hareket alanını daralttı.

Değişikliği onaylayan Sulyok, sosyal medya üzerinden yaptığı açıklamada, “Anayasa kapsamındaki yükümlülüğümü, hukuki seçeneklerimi ve vicdanımı derinlemesine tarttıktan sonra yerine getiriyorum” dedi.

Sulyok, aynı zamanda bu durumun özgür bir toplumun temel değerleri olan hukuk devleti, demokrasi ve güçler ayrılığı ilkelerinin siyasi güç uğruna çiğnendiğinin kalıcı bir kanıtı olduğunu vurguladı.

Anayasa değişikliğini imzalamak için beş günlük süresi bulunan Sulyok’un bu adımı atması beklenmiyordu.

Başbakan Magyar dahil birçok Macar, Sulyok’un değişikliği onaylamayarak Anayasa Mahkemesine taşıyacağını tahmin ediyordu.

Sulyok, düzenlemenin doğrudan kendisini hedef alması sebebiyle anayasaya aykırı olduğunu savunsa da mahkemenin bu konuda esas yönünden karar alma yetkisi bulunmuyordu.

Eski Başbakan Viktor Orbán’ın 2013 yılında gerçekleştirdiği bir başka anayasa değişikliği, mahkemenin yetkilerini sınırlandırarak yalnızca usul ihlallerini incelemesine izin vermişti.

Kabul edilen yeni anayasa değişikliği, Anayasa Mahkemesi üyeleri için 70 yaş zorunlu emeklilik sınırını da yeniden yürürlüğe koyuyor.

Bu düzenleme, tartışmalı kararlarıyla bilinen Mahkeme Başkanı Péter Polt dahil olmak üzere görevdeki dört yargıcın görevden ayrılmasına yol açacak.

Gelişmelerin ardından sosyal medya hesabından bir paylaşım yapan eski Başbakan Viktor Orbán, “Eğer bu cumhurbaşkanına yapılabiliyorsa, yarın hiç kimse güvende olmayacaktır. Tanrı Macaristan’ı korusun” ifadelerini kullandı. Orbán’ın bu hafta başlarında Dünya Kupası finalini izlemek üzere ABD’ye gittiği biliniyor.

Sulyok, açıklamasında Macaristan’da hukuk devletinin sona erdiğini ve cumhurbaşkanlığı makamının artık herhangi bir denetim veya denge mekanizması işlevi görmeyeceğini savundu.

Başbakan Magyar ise Sulyok’un Orbán dönemindeki en büyük hukuk ihlallerine bizzat göz yumduğunu ve hukuk devletini yeniden tesis etmek için görevden alınmasının zorunlu olduğunu ileri sürüyordu.

İmza töreninin ardından konuşan Başbakan Magyar, “Tamás Sulyok’un imzasıyla, ortak kararlarımızın yürürlüğe girmesinin önündeki son engel de kalkmıştır” dedi.

Magyar, Orbán hükümetinin uzun yıllar boyunca Macar halkından almaya çalıştığı “iktidarın sınırlandırılabileceği inancını” yeniden inşa ettiklerini belirtti.

Sulyok’un görevden uzaklaştırılması için yürütülen aylarca süren kampanya, siyasi vaatlerini gerçekleştirmek isteyen Magyar için önemli bir sınav olarak görülüyordu.

Sulyok, Orbán’ın partisi Fidesz’in resmi bir üyesi olmamasına ve kamuoyunda nispeten az tanınmasına rağmen, iktidar partisinin devlet organları üzerindeki köklü nüfuzunun simgesi haline gelmişti.

İnsan hakları örgütü Macar Helsinki Komitesi Eş Başkanı Márta Pardavi, konuya ilişkin Politico’ya yaptığı açıklamada, Macaristan’ın mevcut durumda ülkeyi yeniden demokrasiye ve hukuk devletine döndürecek güçlü dürüstlüğe ve demokratik bağlılığa sahip liderlere ihtiyaç duyduğunu belirterek, “Cumhurbaşkanı Sulyok bu kriterleri karşılamıyordu” dedi.

Sulyok’un pazartesi günü görevinden resmen ayrılması ve yerine geçici olarak Parlamento Başkanı Ágnes Forsthoffer’in geçmesi öngörülüyor.

Muhalefetteki Tisza Partisi milletvekilleri ise pazartesi günü gerçekleştirilecek olağanüstü parlamento oturumu öncesinde, Forsthoffer’in parlamento başkanlığı görevinden alınması için cuma günü bir karar tasarısı sundu.