Morgan Stanley: Petrol bağımlılığı olan Asya ülkeleri ciddi bir krizle karşı karşıya kalabilir

Morgan Stanley, ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırılarının ardından Asya ülkelerinin ithal petrol ve doğalgaza olan yoğun bağımlılığı nedeniyle ciddi ekonomik sonuçlarla karşı karşıya kalabileceği uyarısında bulundu.

New York merkezli yatırım bankası pazar günü yayımladığı bir araştırma notunda, imalat ağırlıklı ve ihracata dayalı bu bölgenin petrol fiyatlarındaki dalgalanmalara Avrupa veya ABD’den “daha hassas” olduğunu belirtti.

Bankanın hesaplamalarına göre Asya’nın petrol ve doğalgaz ticaret açığı gayri safi yurtiçi hasılanın yüzde 2,1’i seviyesinde bulunuyor. Notun yazarları, petrol fiyatlarındaki kalıcı her 10 dolarlık artışın Asya’nın GSYİH büyümesini “doğrudan” 20 ila 30 baz puan veya yüzde 0,2 ila 0,3 puan azaltacağını ifade etti.

Washington ve Tel Aviv, İran’ın nükleer zenginleştirme programıyla ilgili müzakereler sürerken cumartesi günü ülkeye karşı askeri bir harekât başlattı. Tahran yönetimi, komşu Körfez ülkelerindeki ABD askeri varlıklarına saldırılarla karşılık verdi.

Bölgedeki savaşın küresel enerji arzında aksamalara yol açabileceği yönünde endişeler arttı.

Yatırım bankaları hızla olası petrol fiyatı artışlarına dair uyarılar yaparken, pazartesi günü Asya piyasaları tırmanan gerilimin enerji piyasalarına ve tedarik zincirlerine zarar verebileceği korkusuyla düşüşle açıldı.

Morgan Stanley Baş Asya Ekonomisti Chetan Ahya liderliğindeki araştırma notunun yazarları, “Asya, petrol ve doğalgaz ithalatına en bağımlı bölge olmaya devam ediyor” dedi.

Yazarlar, “Devam eden jeopolitik gerilimlerin sürmesi halinde, arz kaynaklı petrol fiyat artışları büyümeyi ve makro istikrarı tehdit edeceğinden, Asya’nın makro görünümüne yönelik aşağı yönlü riskler artacaktır” ifadelerini kullandı.

Morgan Stanley, Tayland, Güney Kore, Tayvan ve Hindistan’ın geniş petrol ve doğalgaz açıkları nedeniyle “büyümedeki aşağı yönlü risklere” nispeten daha açık olduğunu belirledi. Araştırma notu, anakara Çin’in GSYİH’nın yüzde 1,8’i oranındaki açığının daha ılımlı olduğunu gösterdi.

Bununla birlikte, Columbia Üniversitesi Küresel Enerji Politikası Merkezi’ne göre, 2024 yılında Çin’in ham petrol ithalatının yüzde 44’ü Ortadoğu’dan gerçekleşti.

DBS Bank Grup Araştırma Kıdemli Başkan Yardımcısı Suvro Sarkar, dünyanın ikinci büyük ekonomisinin günde 10 ila 11 milyon varil ithalat yaptığını ve bunun yaklaşık yüzde 50’sinin Ortadoğu’dan, en az yüzde 15’inin ise İran’dan geldiğini belirtti. Sarkar, Pekin’in gerektiğinde Rusya’dan daha fazla petrol tedarik edebileceğini öngördü.

Morgan Stanley, Asya üzerindeki daha geniş çaplı etkinin petrol fiyatlarının ne kadar yükseleceğine ve ne kadar süre yüksek kalacağına bağlı olacağını belirterek “şimdiye kadar yavaşlatıcı etkinin yönetilebilir göründüğüne” dikkat çekerken, bölgesel ticaretin de etkilenebileceği uyarısında bulundu.

Notun yazarları, “Asya’daki yüksek ticaret hacmi, küresel büyüme ve ticarete yönelik potansiyel aşağı yönlü risklerden kaynaklanan büyüme üzerinde dolaylı etkilerin de olabileceği anlamına geliyor” dedi.

Sarkar, pazartesi günü düzenlenen bir web seminerinde, Ortadoğu’dan, özellikle Katar kaynaklı sıvılaştırılmış doğalgaz (LNG) ihracat fiyatlarının Hürmüz Boğazı’nın bir veya iki hafta süreyle kapatılması durumunda yüzde 20 artacağını söyledi.

Sarkar, “Bu özellikle ithal LNG’ye tamamen bağımlı olan Kuzey Asya ülkeleri için kötü bir haber” diye ekledi. Bir aylık bir ablukanın bu ülkeler için “gerçek bir acı” anlamına geleceğini belirtti.

Morgan Stanley ayrıca, kalıcı bir varil başına 10 dolarlık artışın, satın alma gücü paritesi bazında Asya’nın genel tüketici fiyat endeksinde 0,4 puanlık bir artışa yol açacağını tahmin etti.