Nexperia krizi Almanya’ya sıçrayabilir

Çinli yarı iletken üreticisi Nexperia şirketinin Hollanda hükümetinin kontrolü altına alınması, Almanya için de ciddi sonuçlar doğurabilir. 

ABD’nin yoğun baskısı altında Lahey, çip üreticisi Nexperia’nın başkanı Zhang Xuezheng’i görevinden alıp şirkete kayyım atamıştı. Zhang, 2019’dan beri Nexperia’nın sahibi olan Çinli Wingtech Technologies grubunun kurucusu.

Bu önlemin resmi amacı, Nexperia’nın ABD’nin yaptırım listesi olan “varlık listesi”ne alınmasını önlemekti. Aksi takdirde şirket fiilen faaliyet gösteremez hale gelecekti.

Zhang ve Wingtech’in görevden alınmasının yasal dayanağı, hiç uygulanmamış olan ve özellikle savaş zamanlarında Hollanda’nın tedarikini sağlamak amacıyla 1952 yılında çıkarılan bir yasa.

Pekin, bu benzeri görülmemiş önleme karşı çıkıyor. Hollanda hükümeti, hazırlık aşamasında Avrupalı Nexperia yöneticileriyle işbirliği yaptı. Şu anda şirketi bir Alman yönetici yönetiyor.

Öte yandan Nexperia’ya kayyum atanmasının etkileri tüm Avrupa’ya yayılabilir. Bu durum Hamburg’da 1.600 kişinin işini tehlikeye atacak ve Alman otomotiv endüstrisinin önemli bir çip tedarikçisini ortadan kaldıracak.

Lahey, Nexperia’nın Avrupalı yöneticileriyle “komplo” kurdu

Wall Street Journal’a (WSJ) göre, Hollanda makamlarının Avrupa Nexperia yöneticileriyle işbirliği içinde yürüttüğü komplo faaliyetleri başarılı oldu. 

Nexperia dahil olmak üzere halka açık şirketlerin yan kuruluşlarını da kapsayacak şekilde varlık listesi genişletildikten sadece bir gün sonra, Hollanda Ekonomi Bakanlığı çip üreticisini kontrolü altına aldı.

Yine bir gün sonra, 1 Ekim’de, bir Hollanda mahkemesi, Wingtech’in kurucusu olan Nexperia CEO’su Zhang Xuezheng’in görevden alınmasını onayladı ve bir tanesi hariç tüm şirket hisselerinin yönetimini geçici olarak bir kayyuma devretti. 7 Ekim’de mahkeme bunu resmi bir kararla onayladı. 

Yargıçlar, Wingtech’in avukatlarının, “anayasal bir devlete yakışmayan kısa bir yargılama sürecinde ezildikleri” yönündeki itirazlarını reddetti.

Çin, Hollanda’nın şirketin CEO’sunu görevden almasına hızlı tepki göstererek Wingtech’e ürün ihracatını durdurmasını ve mülkünü korumak için acil önlemler almasını emretti.

Pazartesi günü, Çin Dışişleri Bakanlığı sözcüsü, Çin Halk Cumhuriyeti’nin “hak ve çıkarlarını” savunmak için “kararlı” olduğunu doğruladı.

Nexperia’nın Almanya için önemi

Almanya ve Alman Nexperia yöneticileri, bu gelişmeden çeşitli şekillerde etkilenmekte ve bu sürece dahil oluyor.

Nexperia, otomotiv endüstrisi için olanlar gibi nispeten basit yarı iletkenler üretiyor. Bu yarı iletkenler, aksi takdirde çoğunlukla Çin’den ithal ediliyor.

Fakat bu ithalatın büyük miktarlarda olduğu belirtiliyor: Raporlara göre, şirket otomotiv endüstrisindeki şirketlere yılda 63 milyar bileşen tedarik ediyor. Şirketin “Almanya’daki birçok müşteri için önemli bir tedarikçi” olduğu söyleniyor.

En önemli üretim tesisi, yaklaşık 1.600 kişiyi istihdam eden Hamburg’da bulunuyor. Fabrika şu anda yaklaşık 175 milyon avro maliyetle modernize ediliyor.

Hamburg, şirketin mevcut üst düzey yöneticileri Achim Kempe (Operasyon Direktörü) ve Stefan Tilger (Finans Direktörü) için de merkez.

Fakat Alman hükümeti, şirketin Çin sermayeli olması nedeniyle Nexperia’nın önüne engeller koydu ve nihayetinde, şirket önemli AB fon programı IPCEI’den çıkarıldı.

Batı ile Çin arasındaki çatışma nedeniyle Kempe’nin aslında Avrupa ve Çin’deki müşteriler için ayrı tedarik zincirleri kurmayı planladığı bildiriliyor; bunun amacı, şirketi yaptırımlardan korumaktı

Hollanda’nın hamlesinde Alman parmağı var mı?

Şirket yönetiminin Alman üyelerinin olaylarda ne tür bir rol oynadıkları ve Hollanda hükümetinin Wingtech’ten iştirakin kontrolünü ele geçirmek için aylardır komplo kurduğu kişilerin onlar olup olmadığı da belirsiz.

Şu anda açık olan şey, CFO Tilger’in geçici başkan olarak atandığı ve Nexperia’nın ABD’nin kuruluşlar listesine alınmamasını sağlamakla görevlendirildiği. 

Bu, açıkça onun ABD’nin taleplerini uygulayan kişi olarak hareket etmesi gerektiği anlamına geliyor.

ABD, Nexperia’ya yaptırım uygularsa, üretim muhtemelen uzun süre sürdürülemez hale gelecekti: Önemli malzemeler ABD şirketleri tarafından tedarik edilirken, makinelerin bakımı ABD şirketleri tarafından yapılıyor.

Nexperia başarısız olursa, otomotiv endüstrisinde ciddi bir yarı iletken kıtlığı riski bulunuyor.

Fakat Çin’in Wingtech’in güçsüzleştirilmesine karşı direnişinin ne gibi sonuçlar doğuracağı ve Pekin’in Çinli şirketlere ve çıkarlarına yönelik tırmanan saldırılara karşı ne gibi adımlar atacağı da aynı derecede belirsiz.