Norveç’te seçimleri yine İşçi Partisi bloğunun kazanması bekleniyor

Norveç sandık başına giderken, iktidardaki İşçi Partisi az farkla yeniden iktidara gelmeyi başaracağı düşünülüyor.

Son anketlere göre, İşçi Partisi ve dört küçük partiden oluşan sol blok, parlamentoda 88 sandalye kazanarak çoğunluğu sağlamak için gereken minimum sayıdan üç fazla sandalye elde ediyor.

Öte yandan blok, 2021’de elde ettiği 100 sandalyenin fazlasıyla altında kalıyor.

Oslo’da oy kullanan Başbakan Jonas Gahr Støre, fiyat artışlarının seçmenlerin en çok önem verdiği konu olduğunu, fakat enflasyon ve faiz oranlarının şu anda düşüş eğiliminde olduğunu söyledi.

Støre gazetecilere, “Günlük giderlerle başa çıkma konusu çok önemliydi… Tabii bir de Ukrayna’daki savaş, Orta Doğu ve dış politikamızı öngörülebilir bir şekilde nasıl güvence altına alacağımız gibi Norveç’i çevreleyen konular da vardı,” dedi.

Sağda ise yeni kurulan İlerleme Partisi (PP), merkez sağdaki Muhafazakârlar ve iki küçük grup kalan 81 sandalyeyi kazanacak gibi görünüyor, fakat kamuoyu yoklamaları tahminleri hata payı sınırları içinde ve sonuç, bazı küçük partilerin nasıl bir performans göstereceğine bağlı olabilir.

İki gün süren seçimlerde oy verme işlemi TSİ 22:00’de sona erecek ve hemen ardından çıkış anketleri yapılacak. Nihai sonuçların salı sabahı erken saatlerde açıklanması bekleniyor.

Diğer önemli konular arasında vergiler ve kamu hizmetlerinin kalitesi vardı. Sonuç, petrol ve gaz endüstrisi ve Avrupa’ya enerji tedariki ile Norveç’in 2 trilyon dolarlık varlık fonunun yönetimi üzerinde etkili olabilir.

ABD Başkanı Donald Trump’ın dış ve ticaret politikaları da büyük önem taşıyordu ve analistler, bu durumun kendini “güvenilir bir lider” olarak tanıtan eski dışişleri bakanı Støre’ye fayda sağlayabileceğini ileri sürüyorlar.

İşçi Partisi yılın başında anketlerde geride kalıyordu, fakat Şubat ayında eski NATO şefi Jens Stoltenberg’in maliye bakanı olarak siyasete sürpriz bir şekilde geri dönmesiyle büyük bir destek aldı. Bu hamle Norveç medyasında “Stoltenback” olarak adlandırıldı.

29 yaşındaki yazılım geliştiricisi Benjamin Tegelaar-Breiby, “merkez solun” kazanmasını umduğunu söyledi.

Oslo’da Reuters’a verdiği demeçte, “Dünya etrafımızda çöküyor gibi hissediyorum ve bu yüzden Norveç’te istikrar istiyorum. Oyumu bu nedenle kullanacağım,” dedi.

En az dokuz siyasi partinin seçimlerde sandalye kazanması bekleniyor, ama sadece İşçi Partisi, İlerleme Partisi ve Muhafazakâr Parti liderleri başbakan adayı.

Støre 2021’den beri tarımsal çıkarları savunan Merkez Partisi ve Sosyalist Sol’un desteğiyle iktidarda, fakat kamuoyu yoklamaları, bazı analistlerin “tutti frutti” koalisyonu olarak adlandırdığı bir karışımda solcu Kızıl Parti ve Yeşiller’e de güvenmesi gerekebileceğini gösteriyor.

Yeşiller ve Kızılların talepleri arasında petrol ve gaz arama faaliyetlerine daha sıkı kısıtlamalar getirilmesi, zenginlere ve yüksek gelirli kişilere daha fazla vergi uygulanması ve ülkenin devlet fonundan daha fazla harcama yapılması yer alabilir.

İşçi Partisi’nin oyların yaklaşık %27’sini alacağı tahmin ediliyor.

Sağda, Muhafazakâr Parti’nin eski başbakanı Erna Solberg, iş dünyasında son derece popüler olmayan servet vergisi de dahil olmak üzere geniş çaplı vergi indirimleri vaatleriyle iktidara geri dönmeyi umuyor.

Fakat diğer Batı ülkelerinde olduğu gibi, seçmenler giderek daha “popülist sağ” seçeneklere yöneliyor. Seçimlerden önce, Sylvi Listhaug’un göçmen karşıtı İlerleme Partisi, oyların yaklaşık %21’ini alarak %14 ile Muhafazakâr Parti’nin oldukça önünde yer alıyordu.

PP, Rusya’nın enerjisinin kesilmesi ile birlikte Avrupa’nın enerji hub’ı haline gelen Norveç’in doğalgaz ve petrol üretimini tam gaz artırması gerektiğini savunuyor.

Parti ayrıca Norveç’in AB üyeliğine de karşı çıkıyor. Norveç’in durumunda, AB, tüm ticaretinin yüzde 60’ından fazlasını ve ihracatının üçte ikisini oluşturuyor.

Dışişleri Bakanı Espen Barth Eide geçen hafta, “AB üyeliği ile Avrupa Ekonomik Alanı (EEA) üyeliği arasındaki farkın giderek arttığını” kabul ederek, AB’nin daha düşmanca bir dünyaya uyum sağladıkça Norveç’in dışardaki konumunun giderek daha riskli hale geldiği konusunda uyardı.

Muhafazakâr lider Ine Eriksen Søreide ise, AB dışı kalmanın maliyetinin “günden güne” arttığını savundu.

Öte yandan Norveçlilerin yarısından fazlası (%55) AB üyeliğine karşı çıkıyor. %12’si kararsız, sadece %3-4’ü AB/EEA’yı önemli bir seçim konusu olarak görüyor.

Norveçliler 1972 ve 1994 yıllarında yapılan referandumlarda iki kez AB üyeliğine karşı oy kullanmıştı.

PP, EEA anlaşmasının bazı bölümlerinin yeniden müzakere edilmesini talep ediyor.