Nvidia skandalının yankıları nereye varacak?

Hukukçular ve analistlere göre Nvidia CEO’sunun görevinden ABD’nin ihracat kontrollerine, Çin’le ticaretten şirketin bağımsızlığına kadar pek çok konu tartışmaya açıldı.

Nvidia’nın CEO Jensen Huang’ın evlilik dışı bir ilişki yaşadığını kabul etmesinin ardından hakkında soruşturma başlatılması, yalnızca Huang’ın otuz yılı aşkın süredir sürdürdüğü görevini değil, çip devinin Çin’le yürüttüğü hassas yarı iletken ticaretinin geleceğini de tehdit ediyor. Hukukçular ve analistler, skandalın sonuçlarının çok daha geniş kapsamlı olabileceğini belirtiyor.

Yapay zekâ sistemlerinde kullanılan çiplerin dünyanın önde gelen üreticisi olan Nvidia, 63 yaşındaki CEO’sunun eşini aldattığını çalışanlarına açıklaması ve soruşturmada tam işbirliği yapacağına söz vermesinin ardından benzeri görülmemiş bir kurumsal ve jeopolitik krizle karşı karşıya kaldı.

Huang’ın Çin istihbaratının yürüttüğü bir operasyonun hedefi olduğuna ilişkin iddiaların ardından ABD Kongresi de soruşturma başlatmaya hazırlanıyor. Pekin ise söz konusu iddiayı reddediyor.

Geçen hafta ABD Temsilciler Meclisi’ndeki üç komitenin Cumhuriyetçi başkanları, Huang’a gönderdikleri mektupta, Çinli iş kadını Alice Huang ile ilişkileri hakkında bilgi vermek üzere 18 Kasım’da basına kapalı bir bilgilendirme toplantısına katılmasını istedi.

Şanghay merkezli Co-Effort Hukuk Bürosu’nda mevzuata uyum alanında çalışan avukat Mark Shi’ye göre, düzenleyici makamların ilk baskısı doğrudan Nvidia’nın ihracat kontrol mekanizmalarına yönelecek.

South China Morning Post’a konuşan Shi, “Nvidia açısından en doğrudan etki, şirketin müşteri inceleme süreçlerinin, çiplerin başka alıcılara yönlendirilmesini önlemeye yönelik tedbirlerinin ve hassas bilgileri koruma mekanizmalarının etkinliğini çok daha somut biçimde kanıtlamak zorunda kalması olacak” dedi.

Shi sözlerini şöyle sürdürdü:

“Soruşturma bu alanlarda eksiklikler ortaya çıkarırsa şirket, risklerin mevzuata uyum yoluyla kontrol altında tutulabileceği ve dolayısıyla Çin’e daha fazla satış yapılmasına izin verilmesi gerektiği yönündeki savunmasını yaparken çok daha güçlü bir şüphecilikle karşılaşacaktır.”

Tartışmaların merkezindeki başlıca konulardan biri de Huang’ın şirket içi ve dış soruşturmaların ardından CEO’luk görevini sürdürüp sürdüremeyeceği.

Chicago merkezli yatırım danışmanlığı şirketi The Future Fund’ın yönetici ortağı Gary Black, “Jensen Huang’ın Nvidia CEO’su olarak görevde kalabileceğinden şüpheliyim” dedi. Black ayrıca şirketin CEO’luk görevini devralabilecek “doğal bir halefinin” bulunmadığını belirtti.

Black, “Huang herhangi bir suç veya hukuka aykırı fiil işlemiş olmasa da davranış kuralları ve muhakeme yeteneği sorgulanacaktır. Bunun da Nvidia yönetim kurulu tarafından görevden alınmasıyla sonuçlanması muhtemeldir” değerlendirmesinde bulundu.

Black, belirsizlik nedeniyle çok sayıda portföy yöneticisinin önümüzdeki haftalarda Nvidia hisselerindeki pozisyonlarını azaltabileceğini de sözlerine ekledi.

Nvidia’nın kurumsal yönetim yapısı da şirketin kırılganlığını artıran bir başka unsur.

Haber kuruluşu Semafor’un CEO editörü Andrew Edgecliffe-Johnson, Huang’ın Silikon Vadisi’ndeki pek çok şirket kurucusundan farklı olarak, “Meta Platforms’un kurucusu Mark Zuckerberg gibi teknoloji şirketi kurucularını koruyan” çift sınıflı hisse yapısına sahip olmadığına dikkat çekti.

Edgecliffe-Johnson, krizin “kurumsal dünyada ağırlığı olan isimler bakımından yetersiz” Nvidia yönetim kurulu açısından ciddi bir sınav olacağını belirtti.

Tayvan’dan yarı iletken analisti Andrew Lu’ya göre ise yaşananlar, şirketin hareket serbestisini şimdiden yeniden şekillendirmeye başladı.

Lu, internette yayımladığı son değerlendirmesinde, Washington’ın hedeflerinden birinin “Nvidia’yı ulusal güvenlik tasması altına almak” olduğunu söyledi.

Lu şu ifadeleri kullandı:

“Bundan böyle amaç, Nvidia’nın yüksek performanslı çiplerinin her birinin nihai olarak nereye ulaştığına kadar her şeyin ABD’nin ulusal güvenlik stratejisine sıkı sıkıya uygun olmasını sağlamak. Bu aynı zamanda artık kuralların sınırlarında dolaşmaya veya düzenleyici eşiklere özel olarak uyarlanmış teknik özelliklere sahip çipler piyasaya sürmeye yer kalmadığı anlamına geliyor.”

Şirket yönetiminin ötesinde, Kongre soruşturmasının Çin’e yönelik çip ihracatı sürecinde uygulama açıkları veya teknoloji sızıntıları tespit etmesi halinde bunun ABD politikaları üzerinde zincirleme etkilere yol açabileceği uyarısında bulunan Shi, sürecin daha geniş sonuçlar doğurabileceğini belirtti.

Shi’ye göre, Kongre üyeleri Nvidia’nın gönüllü işbirliğini yetersiz bulursa belge sunulmasını veya ifade verilmesini zorunlu kılan resmî celpler çıkarma yetkisine sahip.

Shi, soruşturma sürecinin bu şekilde tırmanmasının nihayetinde kamuya açık oturumların düzenlenmesine ve yeni yasal düzenleme veya idari tedbir önerilerinin gündeme gelmesine yol açabileceğini de sözlerine ekledi.