Ortadoğu’daki savaşta en büyük enerji varlıkları hedef alındı, petrol fiyatları sıçradı

Petrol fiyatları, Ortadoğu’nun en önemli enerji tesislerinden bazılarına düzenlenen saldırıların ardından yükseldi. Bu durum, yaklaşık üç haftadır süren savaşın daha ciddi bir etkisinin olabileceğine dair endişeleri artırdı.

Brent petrol, yüzde 5,1’e varan artışla varili neredeyse 113 dolara kadar yükselirken, en aktif Batı Teksas (WTI) vadeli kontratı varili 96 dolar civarında işlem gördü. ABD doğal gazı ise yüzde 6,5’e kadar sıçradı. İran, dev Güney Pars gaz sahasına düzenlenen saldırıların ardından hedef almayı taahhüt ettiği birkaç enerji varlığından biri olan Katar’daki büyük bir LNG tesisine saldırı düzenledi.

Petrol, savaşın başlangıcından bu yana yaklaşık yüzde 50 oranında yükseldi. Savaş, Ortadoğu’da kaosa yol açarak Hürmüz Boğazı’nı deniz trafiğine kapattı ve önemli miktarda petrol ile gaz üretimini durdurdu. Ancak İran’ın yukarı yönlü enerji sektörü, uzun vadeli arz üzerinde daha büyük etki yaratabilecek bir tırmanışın önünü kesmeye yardımcı olarak, şimdiye kadar büyük ölçüde hasarsız kalmıştı.

Chicago’daki Karobaar Capital LP’nin baş yatırım sorumlusu Haris Khurshid, “Piyasa hâlâ bunun ne kadar hızlı bir şekilde Körfez’in daha geniş enerji altyapısına yönelik doğrudan vuruşlara dönüşebileceği riskini hafife alıyor ve fiyatlandırmasına tam olarak yansıtmıyor” dedi.

Khurshid, Brent fiyatlarını kastederek, “Eğer bu durum doğrudan vuruşlara dönüşürse, o zaman 120 dolar tavan fiyat olmaz, başlangıç noktası olur. 140 ila 160 doları görmek hiç de çılgınca olmaz” diye ekledi.

Başkan Donald Trump, ABD’nin İsrail’in Güney Pars gaz sahasına düzenlediği saldırıdan haberi olmadığını söyledi ancak Katar varlıklarının daha fazla vurulması halinde ABD güçleriyle yatağın “tamamını havaya uçurmakla” tehdit etti. Trump, bu hafta başlarında, İran’ın ana ihracat merkezi Hark Adası’ndaki askeri hedeflerin daha önce bombalanmasının ardından, oradaki petrol altyapısını hedef almanın hâlâ masada olduğunu söylemişti.

Stratejik ve Uluslararası Çalışmalar Merkezi Ortadoğu Programı kıdemli üyesi Will Todman, “Hürmüz Boğazı üzerindeki baskı, Başkan Trump’ın sadece zafer ilan edip çekip gidemeyeceği anlamına geliyor, çünkü bu, temel sorunu çözmez” dedi. Todman, “Başkan Trump’ın İran üzerindeki baskıyı artırmak için kullanabileceği seçeneklerin çoğu, Hark Adası’nı ele geçirmeye çalışmak veya İran’ın enerji üretim altyapısını vurmak da dahil olmak üzere, enerji fiyatlarını daha da yükseltecektir” diye konuştu.

Yerel yetkililer, dünyanın en büyük LNG ihracat tesisini barındıran kompleks olan Katar’ın Ras Laffan Sanayi Şehri’nin bir füze saldırısı sonucu “büyük hasar” gördüğünü, ardından gelen bir saldırının ise yangına yol açtığını bildirdi. Güney Pars, hem iç piyasaya hem de komşu Irak ve Türkiye’ye tedarik açısından önemli. İran’daki Aseluye’de ilgili petrol ve petrokimya varlıkları da vuruldu.

Wood Mackenzie Ltd. Avrupa gaz ve LNG direktörü Tom Marzec-Manser, “Ras Laffan’a misilleme amaçlı bir saldırı, günün erken saatlerinde İran’ın Güney Pars işleme tesislerine yapılan saldırıların ardından küresel doğal gaz piyasasının en çok korktuğu şeydi” dedi. Marzec-Manser, “Endüstriyel kompleksin hangi kısmının hasar gördüğünü henüz bilmiyoruz ancak her iki durumda da piyasalar Perşembe günü açıldığında bu durum gaz fiyatları için yükseliş yönlü olacak” ifadelerini kullandı.

Abu Dabi, füzelerin önlenmesi sonucu düşen enkaz nedeniyle Habshan gaz tesislerindeki operasyonlarını durdurduğunu açıkladı. Bahreyn ise İran’ın yarı resmi Fars haber ajansının bir “LNG rafinerisinin” vurulduğuna dair haberini yalanladı.

RBC Capital Markets LLC, ABD’nin, Batı Teksas (WTI) ile küresel gösterge Brent arasındaki farkın açılmasına katkıda bulunan savaşın yol açtığı yükselen enerji fiyatlarıyla mücadele etmek için ham petrol ihracat vergisi uygulamayı veya muhtemelen ihracat yasağı getirmeyi değerlendirebileceğini bildirdi. Fark, varil başına 12 doların üzerinde bir iskontoya (WTI’nın Brent’ten daha ucuz olmasına) kadar genişledi.

Trump, yükselen fiyatlarla mücadele çabalarının bir parçası olarak, ABD genelinde petrol, gaz ve diğer malların taşıma maliyetini düşürmek için asırlık bir denizcilik zorunluluğu olan Jones Yasası’nı geçici olarak askıya aldı. Bu arada Başkan Yardımcısı JD Vance ve Trump yönetiminin diğer önemli yetkililerinin perşembe günü petrol yöneticileriyle bir araya gelmesi planlanıyor.