Paşinyan: Karabağ hareketi Sovyetlerin dayattığı ideolojinin ürünü

Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan, bağımsızlık bildirgesinin 35. yılı dolayısıyla yaptığı konuşmada, Karabağ hareketinin Sovyetler Birliği tarafından şekillendirilen ideolojinin sonucu olduğunu iddia etti. Paşinyan’ın sözlerine muhalefet ve eski Dışişleri Bakanı Vardan Oskanyan tepki gösterdi.

Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan, 23 Ağustosta bağımsızlık bildirgesinin kabulünün 35. yılı dolayısıyla yaptığı konuşmada, bildirgede yer alan Ermenistan ile Dağlık Karabağ’ın birleşmesine ilişkin maddenin, Sovyetler Birliği tarafından dayatılmış “yurtseverlik modeli”nin yansıması olduğunu öne sürdü.

Paşinyan, bu ideolojinin “1950’lerden itibaren demir perde ve soğuk savaş koşullarında” kitaplar, filmler, piyesler ve tiyatro gösterileri aracılığıyla Ermeni toplumuna sistematik biçimde aşılandığını belirtti.

Sovyet yönetiminin bu yolla Ermenistan Sovyet Sosyalist Cumhuriyetinde yurtseverlik anlayışını cumhuriyet sınırlarının dışına taşımaya çalıştığını, ancak buna yerel bir içerik kazandırılmasına izin vermediğini vurguladı.

“Sosyo-psikolojik ortam oluşturuldu”

Paşinyan, bu süreç sonucunda Ermenistan’da kendine özgü bir “sosyo-psikolojik ortam” oluştuğunu ifade etti. Başbakan, Sovyetler Birliği’nin son döneminde bu ortamın, 1980’lerin sonunda Dağlık Karabağ Özerk Bölgesini Azerbaycan Sovyet Sosyalist Cumhuriyetinden ayırmaya dönük hareketi başlatan Ermenilere itici güç sağladığını dile getirdi.

“Bağımsız bir Ermenistan’ın yaşamasını imkânsız kılmak için bu politika izlendi. Çünkü ihtilaflı bir ortamda bir ülke gerçek bağımsızlık inşa edemez,” diyen Paşinyan, Erivan’ın Karabağ’ı geri almaya dönük her teşebbüsünün “cumhuriyetin bağımsızlığını ortadan kaldıracağı” görüşünü yineledi.

Karabağ Hareketinin geçmişi

Karabağ hareketi, 1987’de Ermenistan’da ve Dağlık Karabağ Özerk Bölgesinde komünist partiye muhalif siyasi çevrelerin katılımıyla başladı.

Aralarında ülkenin ileride ilk cumhurbaşkanı olacak Levon Ter-Petrosyan’ın da bulunduğu muhalifler, Ağustos 1990’da Ermenistan SSC Yüksek Sovyetine SSCB’den bağımsızlık ilan ettirdi. Bu belgede Dağlık Karabağ ile birleşme maddesi de yer aldı.

Mart 1991’de ise Erivan, yenilenmiş Sovyetler Birliği’nin korunması için yapılan referandumu boykot etti.

Muhalefetten tepki

Paşinyan’ın mesajının ardından parlamentoda 107 sandalyeden 10’una sahip muhalefetteki Taşnaktsutyun partisinin en üst organı, halka bağımsızlık bildirgesini savunma çağrısı yaptı.

Parti, bildirgeye yönelik her saldırının devletin temellerine yönelmiş olacağını açıkladı.

Eski Dışişleri Bakanı Vardan Oskanyan da sosyal medyada yaptığı paylaşımda Paşinyan’ın sözlerini “saçma” olarak nitelendirdi ve bunun yalnızca Azerbaycan’ın müzakere pozisyonunu güçlendirdiğini yazdı.

Trump Koridoru anlaşması

Bakü ve Erivan, 8 Ağustosta Washington’da ABD’nin arabuluculuğunda barış anlaşmasının metnini parafe etti. Aynı gün Paşinyan ile Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev, ABD Başkanı Donald Trump’ın huzurunda Güney Kafkasya’da kapalı ulaşım hatlarının yeniden açılmasını ve “Uluslararası barış ve refah için Trump Koridoru” (TRIPP) adı verilen koridorun kurulmasını öngören anlaşmaya imza attı.

Azerbaycan tarafı daha önce, Ermenistan anayasasının giriş bölümünde Karabağ’a atıfta bulunan bağımsızlık bildirgesine yapılan göndermelerin kaldırılmasını barış anlaşması için ön koşul olarak sunmuştu.