Trump Koridoru anlaşmasının detayları

ABD’nin arabuluculuğunda bir araya gelen Ermenistan ve Azerbaycan, barış anlaşmasını parafladı. Washington’da imzalanan ortak bildiriyle, Ermenistan topraklarında ABD yönetimine devredilecek Trump Koridorunun kurulması kararlaştırılırken, iki lider de Donald Trump’ı Nobel Barış Ödülü’ne aday göstereceklerini açıkladı.

Ermenistan ve Azerbaycan, Amerika Birleşik Devletleri’nin (ABD) arabuluculuğunda ikili barış anlaşmasını parafladı.

İki ülke lideri, görüşmelerin ardından ABD Başkanı Donald Trump’ı Nobel Barış Ödülü’ne aday göstereceklerini duyurdu.

8 Ağustos’ta Beyaz Saray’da, ABD Başkanı Donald Trump, Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan ve Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev ile bir araya geldi.

Trump, her iki liderle önce ayrı ayrı görüşerek ikili mutabakat zaptlarını imzaladı. Ardından üç lider, basının karşısına geçerek Ortak Bildiri’ye imza attı.

Bildirinin metni, Azerbaycan Cumhurbaşkanlığı ve Ermenistan Başbakanlığı tarafından yayımlandı.

Beyaz Saray’da yedi maddelik bildiri

Yedi maddeden oluşan belgede şu noktalar öne çıktı:

1) Liderler, Ermenistan ve Azerbaycan dışişleri bakanlarının, iki ülke arasında barışın ve devletlerarası ilişkilerin tesisine yönelik anlaşmayı paraf etmesine (ön onay anlamına gelen baş harfleriyle imzalamasına) tanıklık etti. Anlaşmanın en kısa sürede imzalanması ve onaylanması için çaba göstereceklerini beyan ettiler.

2) Dışişleri bakanlarının, Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Teşkilatına (AGİT) Minsk Süreci’ni sonlandırmak üzere ortak bir başvuru imzalamasına da tanıklık ettiler. Minsk Süreci, Karabağ sorununu çözmek amacıyla 1992’de Rusya, ABD ve Fransa eş başkanlığında AGİT platformunda başlatılmıştı.

3) Bölgesel iletişim hatlarının “devletlerin egemenliğine, toprak bütünlüğüne ve yargı yetkisine saygı temelinde” yeniden açılmasının önemini teyit ettiler. Bu madde, özellikle Azerbaycan’ın batı bölgeleri ile Nahçıvan Özerk Cumhuriyeti eksklavı arasında Ermenistan toprakları üzerinden “engelsiz ulaşım” sağlanmasını kapsıyor.

4) Ermenistan, kendi topraklarında “Uluslararası Barış ve Refah için Trump Güzergahı” (Trump Route for International Peace and Prosperity — TRIPP) adlı bir transit yolu oluşturmak için ABD ve üçüncü ülkelerle birlikte çalışacak. ABD Başkanı’na göre bu proje, Ermenistan’ın koridorun yönetimini 99 yıllığına ABD’ye devredeceği özel bir ortaklık çerçevesinde gerçekleşecek.

5) Liderler, “geçmişin çatışmalarından arınmış parlak bir geleceğe yönelik bir yol haritası belirleme” ihtiyacını kabul etti. Bu sürecin, BM Şartı ve 11 Sovyet cumhuriyetinin SSCB’nin sona erdiğini ilan ettiği ve birbirlerinin sınırlarına ve toprak bütünlüğüne saygı duyduğunu belirttiği 1991 tarihli Almatı Deklarasyonu uyarınca yürütüleceği vurgulandı. Liderler, “iyi komşuluk ilişkileri kurmak için koşulların oluştuğunu” ve “bu gerçekliğin halklarımız arasındaki düşmanlığa son verilmesinin yolunu açtığını” ilan etti.

6) Washington zirvesinin “bölgede karşılıklı saygı ve barışın tesisi için” sağlam bir temel oluşturacağına dair güvenlerini ifade ettiler.

7) Başkan Trump’a “nazik misafirperverliği” ve Ermenistan ile Azerbaycan arasındaki “ikili ilişkilerin normalleşmesine yaptığı önemli katkı” için şükranlarını sundular.

Ermenistan ve Azerbaycan dışişleri bakanlıkları, Mart 2025’te barış anlaşması üzerinde nihai mutabakata varıldığını ve imzaya hazır olduğunu bildirmişti. Fakat Bakü’nün öne sürdüğü iki şart nedeniyle belge henüz imzalanmadı.

Bu şartlardan ilki AGİT Minsk Grubu’nun lağvedilmesi, ikincisi ise Ermenistan’ın anayasasında “Azerbaycan’ın egemenliğine ve toprak bütünlüğüne yönelik iddiaları” ortadan kaldıracak değişiklikler yapması.

Bu talep, Ermenistan’ın 1990 tarihli Bağımsızlık Bildirgesi’ne atıfta bulunan ve “Ermenistan Sovyeti ile Dağlık Karabağ’ın yeniden birleşmesi” kararını içeren anayasa başlangıcını hedef alıyor.

Bildirinin imzalanmasının ardından Azerbaycan basınına konuşan İlham Aliyev, “Ermenistan Anayasası değiştirildiğinde, ki Ermeni tarafı da bu tür değişikliklerin gerekliliğini belirtiyor, Azerbaycan’a yönelik toprak iddialarının oradan çıkarılacağından şüphem yok. Aksi takdirde bu, öncelikle Amerika Birleşik Devletleri’ne saygısızlık olur,” dedi.

Aliyev, anlaşma parafe edildiği için imzalanmasının fazla zaman almayacağına inandığını da ekledi.

Nikol Paşinyan ise gazetecilere yaptığı açıklamada, “Bugün tarihi bir olay yaşandı. Ermenistan ile Azerbaycan arasında barışın tesis edildiğini söyleyebiliriz. Ancak sadece bu gerçeği kaydetmek değil, aynı zamanda varılan mutabakatların kurumsallaştırılması yönündeki çalışmalara devam etmek de önemlidir,” diye konuştu.

Trump: Uykucu Joe Biden başaramadı, biz başardık

Donald Trump, basına yaptığı açıklamada, Ermenistan ve Azerbaycan’ın 35 yıldan fazla süredir savaştığını ve kimsenin bu çatışmayı çözemediğini söyledi.

Trump, “Avrupa Birliği de dahil olmak üzere pek çok taraf çözüm bulmaya çalıştı. Ruslar bu konuda çok çalıştı ama başarılı olamadı. Uykucu Joe Biden da denedi ama ne olduğunu biliyorsunuz. Sanırım 12 dakika denedi ama başarısız oldu,” ifadelerini kullandı.

Trump, sözlerini şöyle sürdürdü:

“Ancak bu anlaşma sayesinde nihayet barışı sağlamayı başardık. Az önce Oval Ofis’ten çıktık, orada kapsamlı belgeleri ve anlaşmanın en önemli hükümlerini imzaladık. Ermenistan ve Azerbaycan, tüm çatışmaları kalıcı olarak durdurmayı, ticareti, seyahati ve diplomatik ilişkileri başlatmayı, ayrıca birbirlerinin egemenliğine ve toprak bütünlüğüne saygı göstermeyi taahhüt ediyor.”

Beyaz Saray’ın sosyal medya hesaplarında Trump, Aliyev ve Paşinyan ile çekilmiş bir fotoğraf “Barışın Başkanı” başlığıyla paylaşıldı.

Aliyev ve Paşinyan’dan Trump’a Nobel sözü

Azerbaycan ve Ermenistan liderleri, ABD Başkanı’na defalarca teşekkür ederek onu Nobel Barış Ödülü’ne aday göstereceklerini açıkladı. Aliyev, 30 yıldır kimsenin mevcut ABD başkanı kadar başarılı olamadığını belirterek, “Nobel Barış Ödülü’nü Başkan Trump’tan başka kim hak edebilir ki?” dedi.

Azerbaycan Cumhurbaşkanı, “Nobel Komitesi’nin hiçbir şey yapmamış birine ödül verme yönündeki oldukça tuhaf kararlarının tarihine girmek istemiyorum. Ama Başkan Trump altı ayda bir mucize gerçekleştirdi,” diye konuştu ve Ermeni mevkidaşının bu kararı destekleyeceğinden emin olduğunu söyledi.

Paşinyan da bu fikri destekleyerek, “Bunu aktif olarak destekleyeceğiz. Umarım bizi de ödül törenine davet edersiniz,” dedi.

Bu, son bir hafta içinde ikinci kez bir devlet liderinin Trump’ı Nobel’e aday gösterme konusunu gündeme getirmesi oldu. 7 Ağustos’ta Kamboçya Başbakanı Hun Manet’in Nobel Komitesi’ne bu yönde bir mektup gönderdiği bildirilmişti.