Polonya’nın Belarus sınırını kapatması Çin ticaretini bozabilir

Polonya, Belarus ile sınırını süresiz olarak kapalı tutmaya karar vererek, Çin ile AB arasında yıllık 25 milyar avroluk bir ticaret arterini kesintiye uğrattı.

Varşova, geniş ölçekli Rus-Belarus “Zapad” tatbikatını daha iyi izleyebilmek için cuma günü Belarus ile sınırını kapattı.

Çeçici bir önlem olarak duyurulan bu karar, hükümetin “Polonya vatandaşlarının güvenliği için endişe” gerekçesiyle “sınır tamamen güvenli hale geldiğinde trafiğin yeniden açılacağı” açıklamasının ardından, süresiz olarak uygulanacak gibi görünüyor.

Polonya hükümeti, “ticaret mantığının” yerini “güvenlik mantığının” aldığını söyledi fakat kapatma, Çin ile AB arasındaki demiryolu yükünün yüzde 90’ını taşıyan bir ticaret yolunu vuruyor.

Bu rotada, Çin ile AB arasındaki kargo hacmi 2024’te yüzde 10,6 artarken, malların değeri yaklaşık yüzde 85 artarak 25,07 milyar avroya ulaştı. Bu koridor, bir yıl önceki yüzde 2,1’den yüzde 3,7’ye yükselerek, Temu ve Shein gibi e-ticaret devleri için hayati bir öneme sahip.

Polonyalı şirketler de bu durumdan etkilenebilir. Devlet kontrolündeki PKP Cargo, kısa süreli gecikmelerin yönetilebileceğini söyledi, ancak uzun süreli bir kapatmanın ticareti güney yönüne, Kazakistan, Hazar Denizi ve Karadeniz üzerinden Güney Avrupa veya Türkiye’ye yönlendireceği konusunda uyarıda bulundu.

Kapanma, şirketin birkaç Avrupa ülkesinden mal taşıyan ilk Varşova-Çin yük trenini başlatmasından sadece bir hafta sonra gerçekleşti. Bu sembolik sefer, Polonya’nın bir merkez olarak rolünü pekiştirmek ve PKP Cargo’nun uluslararası profilini yükseltmek amacıyla yapıldı.

Polonya Ulaştırma ve Lojistik Endüstrisi Derneği stratejik projeler direktörü Artur Kalisiak, “Sınırın tamamen kapatılması, sadece ulaşım ve lojistik için değil, tüm ekonomi için çok önemli bir sorun,” dedi.

Polonya’daki nakliye şirketlerinde çalışan yaklaşık 10.000 Belaruslu sürücü de sıkışıp kaldı, Polonya’da işlerine geri dönemeyecekleri gibi evlerine de dönemiyorlar.

İlaç ve gıda gibi zaman hassasiyeti olan gönderiler de dahil olmak üzere tüm kargolar şu anda bloke durumda. Alternatifler konusunda ise, “Litvanya veya Letonya üzerinden denemek mümkün, ancak bu elbette daha fazla zaman ve para gerektiriyor. Üstelik bu sınırların açık kalacağına dair bir garanti de yok,” dedi.

Belarus muhalefet organı Belsat, yeni tedarik zincirleri oluşturma girişimlerini haber yaptı ve yüklü bir kamyonun Litvanya’nın Kaunas, Polonya’nın Łódź veya Almanya’nın Duisburg kentindeki terminallere gittiği, buradan yükün aktarıldığı ve ardından Litvanya demiryolu geçitlerinden Belarus’a girdiği bir çözüm yolunun oluşturulduğunu söyledi.

Kalisiak, “Bu çok zor bir durum. Hükümet, durumu izlediğini ve sınırın güvenli olduğunda yeniden açılacağını söylüyor. Bildiğimiz tek şey bu… yani, iş açısından hiçbir şey bilmiyoruz,” diyerek sözlerini tamamladı.

Polonya hükümeti sözcüsü Adam Szłapka çarşamba günü gazetecilere yaptığı açıklamada, “Belarus sınırını kapatma kararı, bir sonraki duyuruya kadar yürürlükte kalacak. Konuyla ilgili diğer adımlar henüz belirlenmedi,” dedi.

Sınırın ne zaman yeniden açılacağı belli olmadığı için, işletmeler tazminat alıp almayacakları konusunda net bir bilgiye sahip değiller.

İçişleri Bakanlığı, “Sınırın ne kadar süre kapalı kalacağı belli olduğunda kayıplar değerlendirilecek. O noktada bakanlıklar, hükümetin bireysel sanayi sektörlerine olası devlet desteği konusunda alacağı kararların temelini oluşturacak bir değerlendirme hazırlayabilecek,” dedi.

Çin Dışişleri Bakanı Wang Yi, pazartesi günü Varşova’ya uçarak Polonyalı mevkidaşı Radosław Sikorski ile görüştü.

Polonya Dışişleri Bakanlığı sözcüsü Paweł Wroński, “Görüşmelerde, bu durumda bizim için de yararlı olan ticaret mantığının yerini güvenlik mantığının aldığı çok net bir şekilde ortaya kondu. Bakan Sikorski de bunu çok net bir şekilde ifade etti,” dedi.

Wroński, Çin tarafının sınırın yeniden açılması konusunda doğrudan bir talepte bulunmadığını da sözlerine ekledi.

Pekin, bakanlar görüşmeden önce Polonya’nın “[Belarus sınırındaki demiryolu bağlantısının] güvenli ve sorunsuz çalışmasını ve uluslararası endüstri ve tedarik zincirlerinin istikrarını sağlamak için etkili önlemler almasını” umduğunu belirtmiş ve Çin-Avrupa Demiryolu Ekspresi’nin Çin’in Polonya ve AB ile işbirliğinde “amiral gemisi projesi” olduğunu vurgulamıştı.

Ancak bu oyunda tek oyuncu Çin değil. Polonya Dış İstihbarat Teşkilatı’nın eski başkanı Piotr Krawczyk, “Birleşik Devletler de var ve onlarla çok yakın bir ilişkimiz var. Washington’un, en azından geçici olarak, rotaların kapatılmasından çok memnun olduğuna eminim, çünkü Avrupa Birliği’ne, Rusya’nın Çin’e petrol ve gaz ihracatı konusunda Çin’e ek gümrük vergileri getirilmesi için baskı yapıyorlar,” dedi.