Rusya
Rusya gelecek yıl bütçesinin yarıya yakınını savunma ve güvenliğe ayıracak
Rusya Parlamentosunun alt kanadı Devlet Duması, 2027-2029 federal bütçe yasa tasarısını ikinci okumada kabul etti. Tasarıya göre gelecek yıl ulusal savunma harcamaları yüzde 32 artışla 17,1 trilyon rubleye çıkarken, sağlık ve sosyal destek dahil sivil kalemlerin bütçesinde kesintiye gidilecek.
Rusya Parlamentosunun alt kanadı Devlet Duması, 2027-2029 dönemini kapsayan ve savunma harcamalarını Sovyetler Birliği döneminden bu yana en yüksek seviyesine çıkarırken temel sivil kalemlerde kesintiye giden federal bütçe yasa tasarısını perşembe günü yapılan genel kurul oturumunda ikinci ve ana okumada kabul etti.
Tasarıya göre Rusya hükümeti gelecek yıl hazinedeki her üç rubleden birini, yani bütçenin yüzde 35’ini orduya ve silah alımlarına ayıracak.
Bu yıl 12,9 trilyon ruble olan “ulusal savunma” kalemi gelecek yıl yüzde 32 artışla 17,1 trilyon rubleye yükselecek.
İçişleri Bakanlığı, Ulusal Muhafızlar (Rosgvardiya), Soruşturma Komitesi, istihbarat servisleri ve Federal Ceza İnfaz Kurumunun (FSİN) bütçelerini içeren “ulusal güvenlik” harcamaları yüzde 7,6 artarak 4,6 trilyon rubleye çıkacak.
Güvenlik ve savunma kurumları toplam bütçenin yüzde 44’ünü, diğer bir ifadeyle 21,3 trilyon rubleyi kullanacak.
Sivil bütçe kalemleri ve sosyal projelerde kesintiye gidiliyor
Tasarı kapsamında ulusal ekonomiyi destekleme harcamaları yüzde 3 azalarak 4,62 trilyon rubleye, konut ve kamu hizmetleri harcamaları ise yüzde 8 düşüşle 1,83 trilyon rubleye inecek.
Sağlık harcamaları yüzde 3 kesintiyle 1,81 trilyon rubleye gerilerken, emekli maaşlarının ödenmesi için Rusya Sosyal Fonuna aktarılan transferleri de kapsayan nüfusa sosyal destek harcamaları yüzde 6 azalarak 6,65 trilyon ruble olacak.
Bütçe taslağı birçok temel federal ve ulusal projede de ciddi ödenek kesintileri öngörüyor.
Üç ve daha fazla çocuklu vatandaşların sayısını yüzde 15 artırmayı ve bu gruptaki yoksulluk oranını düşürmeyi amaçlayan “Çok Çocuklu Aile” federal projesinin ödeneği gelecek yıl yüzde 40 azalarak bu yılki 157,2 milyar rubleden 93 milyar rubleye düşecek.
Eski adı “Sağlık” olan “Uzun ve Aktif Yaşam” ulusal projesinin bütçesi yüzde 20 daralarak 2026 bütçesindeki 181,1 milyar rubleden 145,9 milyar rubleye çekilecek.
Poliklinik ve hastanelerin inşası, onarımı ve modernizasyonunu kapsayan “Sağlık Altyapısının Geliştirilmesi” federal projesi bu yıla kıyasla yüzde 30 daha az ödenekle 54,4 milyar ruble alacak.
“Onkolojik Hastalıklarla Mücadele” federal projesinin finansmanı ise 12 kat azalarak 44,9 milyar rubleden 3,9 milyar rubleye inecek.
Bütçe açığını kapatmak için yeni vergiler devreye giriyor
Rusya hükümeti savunma bütçesini finanse etmek amacıyla gelecek yıldan itibaren altın üreticileri ve demir dışı metal sanayicileri için “aşırı kar vergisi” uygulamaya başlayacak.
Bireylerin banka mevduatları dahil “pasif gelirlerine” uygulanan azami gelir vergisi oranı yüzde 22’ye çıkarılırken, yabancı internet mağazalarından yapılan alışverişlere de yüzde 22 katma değer vergisi (KDV) getirilecek.
Rusya Maliye Bakanlığının hesaplamalarına göre bu vergi düzenlemeleri gelecek yıl bütçeye 1,5 trilyon ruble, 2028-2029 döneminde ise 2,2 trilyon ruble ek gelir sağlayacak.
Yeni vergilere rağmen bütçe açık vermeye devam edecek ve hükümet harcamaları gelirleri gelecek yıl 5,4 trilyon ruble, 2028’de 5,1 trilyon ruble ve 2029’da 5,2 trilyon ruble aşacak.
Maliye Bakanlığının verileri bu yılki bütçe açığının başlangıçta planlanan tutarın iki katına ulaşarak 7,3 trilyon ruble seviyesinde gerçekleşeceğini gösteriyor.
Sivil harcamaların milli gelire oranı 2005 seviyesine iniyor
Ekspert RA başekonomisti Anton Tabah, enflasyon hesaba katıldığında 2027 yılında korunmasız bütçe kalemlerindeki harcamaların reel olarak yaklaşık yüzde 12 oranında kısılacağını hesapladı.
Alfa-Bank’ın hesaplamalarına göre ise sivil kamu harcamalarının ülke ekonomisine oranı gayrisafi yurt içi hasılanın (GSYH) yüzde 9’una gerileyerek 2005 yılından bu yana en düşük seviyesini görecek.
Bu oran geçen yıl ve bu yıl GSYH’nin yüzde 10’unun biraz üzerinde seyrederken, 2023-2024 döneminde yaklaşık yüzde 12, savaş öncesi 2021 yılında ise yüzde 13 düzeyindeydi.
Rusya bütçesinde sivil harcamaların en yüksek seviyeye ulaştığı 2009-2010 döneminde söz konusu oran GSYH’nin yüzde 16 ile yüzde 18’i arasında kaydedilmişti.