Rusya’daki rafinerilere yönelik saldırıların ardından benzin üretiminin yüzde 25 düşmesiyle derinleşen yakıt krizi, toptan piyasada fiyatları rekor seviyelere taşıdı. Reuters’ın sektör kaynaklarına dayandırdığı verilere göre, petrol depolarındaki gerçek toptan satış fiyatları resmi borsa fiyatlarının neredeyse iki katına çıktı.

Rusya’daki petrol rafinerilerine yönelik bir dizi saldırının ardından benzin üretiminin yüzde 25 oranında gerilemesiyle başlayan yakıt krizi büyümeye devam ediyor.

Reuters’ın ticaret kaynaklarına dayandırdığı haberine göre, piyasadaki arz kesintileri nedeniyle petrol depolarındaki gerçek toptan satış fiyatları rekor seviyelere ulaşarak St. Petersburg Uluslararası Emtia ve Hammadde Borsası kotalarının yüzde 80 ila yüzde 90 üzerinde seyrediyor.

Rusya’nın Avrupa coğrafyasında kalan kesiminde benzinin tonu 130 bin ila 140 bin rubleden satılıyor. Buna karşılık resmi borsa fiyatları ton başına Ai-92 tipi benzin için 70,6 bin ruble, Ai-95 tipi benzin için ise 75,6 bin ruble seviyesinde bulunuyor.

Reuters kaynakları, pazartesi günü itibarıyla küçük ölçekli toptan satışlarda benzinin litre fiyatının 95 ila 105 rubleye, motorinin litre fiyatının ise 115 rubleye ulaştığını bildirdi.

Bu rakamlar, Rusya Federal Devlet İstatistik Servisinin (Rosstat) 15 Haziran verilerine göre sırasıyla 65,41 ruble ve 71,11 ruble olan akaryakıt istasyonlarındaki ortalama perakende fiyatların yaklaşık 1,5 katına karşılık geliyor.

Rusya’da yakıt krizi derinleşiyor: Altı bölgede satış sınırlaması

Lojistik aksamalar teslimat sürelerini uzatıyor

Sektör kaynakları; haziran ayında Moskova, Nijnekamsk, Tümen ve Volgograd’daki tesislere yönelik saldırıların ardından yakıt üretiminin tüketimin yaklaşık yüzde 20 gerisinde kaldığını aktarıyor.

Borsadan satın alınan benzinin dahi istasyonlara zamanında ulaştırılamadığını belirten kaynaklar, yıl başından bu yana artan sevkiyat gecikmelerinin 2 ila 3 aya ulaştığını ifade ediyor.

En az bir ay içinde teslimat garantili benzin alabilmek için ton başına 20 bin ila 30 bin ruble ek ücret ödenmesi gerekirken, bu durumda bile teslimat için yaklaşık iki hafta bekleniyor.

Petrol şirketlerinin, yoğun taleple karşılaşan kendi akaryakıt istasyonu ağlarını besleyebilmek amacıyla küçük ölçekli toptan benzin satışlarını büyük ölçüde sınırlandırdığı veya tamamen durdurduğu belirtiliyor.

Hükümet, piyasadaki krizi hafifletmek amacıyla rafinerilerin düşük kaliteli benzin üretmesine izin verirken, Belarus’tan alımlara ve Asya’dan deniz yoluyla ithalata başladı.

Berlin Carnegie Rusya ve Avrasya Çalışmaları Merkezinden Kıdemli Uzman Sergey Vakulenko, mevcut durumun sınıra yaklaştığını ve yetkililerin yakında yetersiz kaynakların dağıtımını organize etme sorunuyla karşı karşıya kalabileceğini değerlendiriyor.

Vakulenko, hükümetin perakende benzin fiyatlarını litre başına olması gerekenden 20 ila 30 ruble daha düşük tutmasını sağlayan dampfer (fiyat sabitleme) mekanizmasını iptal edebileceğini öngörüyor.

Diğer seçeneklerin ise QR kodları veya mesajlaşma uygulamaları üzerinden getirilecek idari kısıtlamalar ya da tüketicilerin kuyrukta beklemek zorunda kalacağı doğal bir düzenleme olacağını belirten uzman, “Siyasi açıdan dampfer mekanizmasının iptali son derece popülerlik karşıtı bir adım olabilir. Ancak mevcut durumda hükümetin elinde kolay bir çözüm kalmamış gibi görünüyor” ifadelerini kullandı.

Rusya’da üç akaryakıt şirketine kartel soruşturması

Ukrayna Silahlı Kuvvetlerinin Rusya’daki petrol rafinerileri ve nakliye altyapılarına yönelik saldırılarının ardından altı Rus bölgesinde akaryakıt satışına yönelik çeşitli kısıtlamalar getirildi. Bölge yönetimleri, kotaların yapay talep artışını, spekülasyonları ve stokçuluğu engellemek amacıyla uygulandığını açıkladı.

Ukrayna Silahlı Kuvvetlerinin petrol rafinerilerine ve nakliye altyapılarına yönelik saldırılarının ardından Rusya’da derinleşen akaryakıt krizi nedeniyle pazartesi günü altı Rus bölgesinin yetkilileri, akaryakıt istasyonlarında yakıt satışına yönelik çeşitli kısıtlamalar getirildiğini duyurdu.

Omsk Bölgesi Valisi Vitaliy Hotenko, sosyal medya uygulaması Telegram üzerinden yaptığı açıklamada, istasyonlarda yapay bir talep artışını ve spekülasyonu önlemek amacıyla benzin satışına 40 litre, dizel yakıt satışına ise 80 litre sınır getirildiğini bildirdi.

Hotenko, otoyol üzerindeki istasyonlarda dizel yakıt kotasının 200 litre olarak uygulanacağını ve bidonlara yakıt dolumu yapılmasının yasaklandığını kaydetti.

İrkutsk Bölgesi Valisi İgor Kobzev de bazı akaryakıt istasyonlarında benzin satışına kısıtlama getirildiğini, bazılarının ise hizmet vermeyi geçici olarak durdurduğunu belirtti.

Bölge yönetiminin manuel çalışma düzenine geçmek zorunda kaldığını aktaran Kobzev, her bir alıcı için yakıt hacimlerini bireysel olarak belirlediklerini ifade etti.

Saratov Bölgesi Valisi Roman Busargin, yakıt piyasasındaki haksız talep artışını ve olası spekülasyonları azaltmak amacıyla 23-30 Haziran tarihleri arasında araç başına 30 litreden fazla benzin satışının yasaklandığını duyurdu.

Voronej Bölgesi hükümeti tarafından yapılan açıklamada ise Lukoil istasyonlarında kısıtlamalara gidildiği bildirildi.

Açıklamaya göre Voronej’de 23 Haziran’dan itibaren en fazla 30 litre benzin ve 60 litre dizel yakıt alınmasına izin verilirken, bölgedeki otoyollarda bu sınır 60 litre benzin ve 200 litre dizel yakıt olarak belirlendi.

Bölge yetkilileri, belirli istasyonlardaki geçici kesintilerin lojistik sorunlar ve artan talepten kaynaklandığını belirterek, fiyat artışlarının temel nedeninin borsadaki yakıt fiyatlarının yükselmesi olduğunu aktardı.

Priamurye sakinleri de yakıt alımına yönelik kısıtlamalar uygulandığını bildirdi. Bölgenin Konut ve Kamu Hizmetleri Bakanlığı, bu durumu yapay talep artışını engelleme ve spekülasyonların önüne geçme ihtiyacıyla açıklayarak, bazı bölgelerde bidonlara yakıt satışına geçici kısıtlamalar getirildiğini doğruladı.

Bakanlık, araçlara yakıt dolumunun ise normal düzende devam ettiğini ve otomobiller için depolar dolana kadar sınırsız yakıt alınabildiğini kaydetti.

Benzer kısıtlamaların Tambov Bölgesi’nde de uygulandığı bildirildi. Bölge Valisi Evgeniy Pervışov, bölgede belirli bir açığın hissedildiğini kabul ederek, bu durumun panik halinde yapılan alımlardan, insanların stok yapma eğiliminden, spekülasyon ve yeniden satış girişimlerinden kaynaklandığını ifade etti.

Pervışov, bazı istasyonların bu koşullarda stoklarını zamanında yenileyemediğini belirterek, “Benzin ve dizel yakıtın bidonlara veya diğer kaplara satışına yönelik geçici kısıtlamalar, tam olarak bu panik ve spekülasyonla mücadele amacıyla getirilmiştir. Tüm sakinlerimizden bu duruma anlayış göstermelerini rica ediyorum. Bir kez daha vurgulamak isterim ki panik yapılması için hiçbir neden bulunmuyor” değerlendirmesinde bulundu.

Rusya Federal Rekabet Kurumu (FAS), yakıtın spekülatif amaçlarla yeniden satışını önlemek için dijital platformlarla çalıştığını açıkladı. Avito, benzin ve motorin ilanlarını geçici olarak gizlerken, Ozon ve Wildberries’te yakıt satışları moderasyon aşamasında engelleniyor.

Rusya’da benzinin popüler çevrimiçi platformlar üzerinden yeniden satışına yönelik kısıtlamalar uygulanmaya başladı. Rusya Federal Rekabet Kurumu (FAS), yakıtın spekülatif amaçlarla yeniden satışını önlemek için dijital platformlarla işbirliği yürüttüğünü açıkladı.

İnterfaks’ın aktardığına göre kurum, son dönemde tedarik sorunları nedeniyle benzin ve motorinin ticaret platformlarında daha sık yeniden satıldığını, bazı piyasa katılımcılarının ise yakıt satın alarak yeniden satış yaptığına dikkat çekti.

FAS’ın verdiği bilgilere göre Avito, bu kategorideki kuralları gözden geçirme süreci tamamlanana kadar yakıt satış ilanlarını geçici olarak gizledi. Ozon ve Wildberries’te ise yakıt satışı yasak durumda bulunuyor.

Bu platformlarda yakıt satışı için verilen ilanlar moderasyon aşamasında engelleniyor ve kamuya açık şekilde yayımlanmıyor.

Geçen hafta Avito’da “benzin” araması yapıldığında 740 ilan görüntüleniyordu. Bunların 400’den fazlası bireysel satıcılara ait ilanlar olarak işaretlenirken, kalan ilanlar şirketler tarafından verilmişti.

Avito’nun basın servisi geçen hafta Podem’e yaptığı açıklamada, “Yakıt satışı şu anda yasa tarafından yasaklanmış değil, bu ürün herhangi bir platformda serbestçe satılabiliyor. İlanların büyük bölümü yeni değil. Bunlar, yakıt üreticileriyle çalışan şirketler de dahil olmak üzere uzmanlaşmış firmalar tarafından yayımlandı” ifadelerini kullanmıştı.

Rusya, artan akaryakıt fiyatları ve bölgesel sıkıntılar için destek planı hazırlıyor

Öte yandan Kommersant gazetesi, OMT-Konsalt verilerine dayanarak Moskova bölgesinde 15 ila 19 Haziran döneminde benzin fiyatlarının ortalama seviyesinde keskin bir artış yaşandığını bildirdi.

Gazetenin aktardığına göre fiyat artışlarının hızı önceki haftalara kıyasla birkaç kat yükseldi.

Mart ayından 15 Haziran’a kadar Moskova’da AI-95 benzinin litre fiyatı haftalık bazda 0,05 ila 0,5 ruble arasında artarken, geçen hafta fiyat 1,76 ruble yükselerek litre başına 75,33 rubleye çıktı.

AI-92 benzinin litre fiyatı ise 2,07 ruble artışla 67,95 rubleye ulaştı. Daha önce bu yakıt türündeki haftalık artış 0,1 ila 0,5 ruble arasında değişiyordu.

Moskova Bölgesi’nde AI-92 ve AI-95’in Moskova ve bölge genelindeki dört kategoride hesaplanan ortalama fiyatı litre başına yaklaşık 2,79 ruble arttı. Analistler, bunun mart ayından bu yana kaydedilen en yüksek artış olduğunu belirtti.

En ciddi sorunların ise Kırım’da görüldüğü aktarıldı.

Habere göre Ukrayna’nın petrol depolarına yönelik saldırılarının ardından bölgede vatandaşlara ve işletmelere yakıt satışı tamamen durduruldu.

Rusya’da üç akaryakıt şirketine kartel soruşturması