Rusya ve Çin liderleri Pekin’de stratejik ortaklığı görüştü

Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile Çin Devlet Başkanı Xi Jinping, 20 Mayıs’ta Pekin’deki Büyük Halk Salonu’nda kapsamlı görüşmelere başladı. Liderler, enerji, ticaret, sanayi, yüksek teknoloji, turizm ve küresel düzen başlıklarının yanı sıra iki ülke arasındaki stratejik ortaklığın geleceğini ele aldı.

Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile Çin Devlet Başkanı Xi Jinping arasındaki görüşmeler 20 Mayıs’ta Pekin’deki Büyük Halk Salonu’nda başladı. Görüşmelerden önce Büyük Halk Salonu önündeki meydanda Xi ile Putin için resmi karşılama töreni düzenlendi.

Vladimir Putin’in konvoyu yerel saatle 11.05’te, Türkiye saatiyle 06.05’te meydana ulaştı. Putin’i burada Xi Jinping karşıladı. Kısa selamlaşmanın ardından iki lider, Rus ve Çin heyetlerinin üyeleriyle tek tek görüştü. Rus heyetinin sayısının Çin heyetinden yaklaşık üç kat fazla olduğu belirtildi.

Daha sonra iki ülkenin milli marşları çalındı. Rusya marşı top atışları eşliğinde seslendirildi. Ardından liderler askeri kıtanın ve meydanda kendilerini karşılayan çocukların önünden geçti. Çocuklar Çince olarak Vladimir Putin’e “Hoş geldiniz” diye seslendi. Orkestra “Podmoskovnye Veçera” adlı parçayı çaldı. Daha sonra liderler onur kıtasının ve askeri bandonun geçişini izledi.

Büyük Halk Salonu’ndaki görüşmeler ilk olarak dar formatta başladı. Xi Jinping konuşmasına, “Sayın Devlet Başkanı Putin, eski dostum, sizi resmi ziyaret kapsamında Çin’de görmekten memnuniyet duyuyorum” sözleriyle başladı.

Xi, “Uzun yıllardır sizinle yakın temaslarımızı sürdürüyoruz. Birlikte Çin-Rusya kapsamlı stratejik ortaklığı ve yeni dönemde stratejik işbirliğinin güçlenerek ve verimli biçimde gelişmesinin yönünü belirliyoruz” dedi.

Çin lideri, iki ülke arasındaki ilişkilerin karşılıklı saygı, adalet ve karşılıklı yarara dayalı işbirliği temelinde şekillendiğini söyledi. Xi’ye göre bu yaklaşım, “kaotik dünyaya istikrar ve öngörülebilirlik” kazandırıyor.

Xi ayrıca 2026 yılında Çin ile Rusya arasındaki ortaklık ve stratejik işbirliği ilişkilerinin kuruluşunun 30’uncu yılı ile İyi Komşuluk, Dostluk ve İşbirliği Anlaşması’nın imzalanmasının 25’inci yılının kutlanacağını hatırlattı.

Xi Jinping, “Çin-Rusya ilişkileri adım adım bugünkü yüksek seviyeye ulaştı. Bu, siyasi karşılıklı güvenin ve stratejik işbirliğinin sürekli derinleştirilmesi sürecindeki sarsılmaz irademiz, çok yönlü işbirliğini genişletmedeki girişimciliğimiz ve uluslararası durumdaki türbülansa rağmen insanlığın ortak kader topluluğunu oluşturma amacıyla uluslararası adaleti savunmadaki cesaretimiz sayesinde mümkün oldu” diye konuştu.

Xi, mevcut uluslararası ortamda “tek taraflılığın ve hegemonya anlayışının yaygınlaştığını” söyledi. Bununla birlikte barış ve işbirliği arzusunun halkların ortak talebi olmaya devam ettiğini ifade etti.

Çin ile Rusya’nın BM Güvenlik Konseyi’nin daimi üyeleri olarak ulusal yeniden canlanmayı sağlaması ve daha adil, daha makul bir küresel yönetişim sistemi inşa etmesi gerektiğini belirten Xi, bu sorumluluğun iki ülkeye özel önem yüklediğini kaydetti.

Vladimir Putin konuşmasına bir Çin atasözüyle başladı: “Bir gün görüşmeyince sanki üç sonbahar geçmiş gibi oluyor.”

Putin, “Sizi gerçekten görmekten büyük memnuniyet duyuyoruz. Gerek şahsen gerek yardımcılarımız aracılığıyla sürekli temas halindeyiz. Geçen yıl burada İkinci Dünya Savaşı’ndaki Zafer’in 80’inci yıl kutlamalarına birlikte katılma fırsatı bulduğumuzu sıcak biçimde hatırlıyorum” dedi.

Putin ayrıca iki ülke arasındaki iyi komşuluk anlaşmasının 25’inci yılına değindi. Rusya Devlet Başkanı, Rusya ile Çin arasındaki ilişkilerin “eşi benzeri görülmemiş derecede yüksek bir seviyeye” ulaştığını söyledi.

Putin, “Heyetimizde Rusya Federasyonu hükümetinin büyük bölümünün, iş dünyasının yöneticilerinin ve toplumsal ile eğitim kuruluşlarının temsilcilerinin yer alması tesadüf değil” ifadelerini kullandı.

Rusya Devlet Başkanı, dar formatlı görüşmelerde ekonomik başlıkların ele alınacağını belirtti. Putin, Rusya ile Çin arasındaki ticaret hacminin son 25 yılda 30 kattan fazla arttığını, birkaç yıldır da 200 milyar doların üzerinde seyrettiğini söyledi. Putin, bunun “olumsuz dış faktörlere rağmen” gerçekleştiğini vurguladı.

Putin’e göre iki ülke arasındaki işbirliğinin lokomotifi enerji alanı oldu. Rusya Devlet Başkanı, “Ortadoğu’daki kriz ortamında Rusya güvenilir kaynak tedarikçisi rolünü koruyor, Çin ise bu kaynakların sorumlu tüketicisi olmayı sürdürüyor” dedi.

Putin, sanayi, tarım, ulaşım ve yüksek teknoloji alanlarındaki ortak projelerin de öncelikli başlıklar arasında yer aldığını belirtti.

Turizm alanına özel vurgu yapan Putin, iki ülke arasında 2025 yılında yürürlüğe giren vizesiz rejime dikkat çekti ve bu uygulamanın sürdürüleceğini söyledi.

Putin de Xi gibi Rusya ile Çin arasındaki dış politika koordinasyonunu dünyadaki başlıca istikrar unsurlarından biri olarak tanımladı. Putin, çok merkezli dünya düzeninin şekillendiği süreçte Rusya ile Çin’in kültürel ve medeniyet çeşitliliğini ve devletlerin egemen gelişim hakkına saygıyı savunduğunu ifade etti.

Vladimir Putin konuşmasının protokol bölümünün sonunda Xi Jinping’i 2027 yılında Rusya’ya davet etti.

Rus tarafında dar formatlı görüşmelere Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov, Başbakan Birinci Yardımcısı Denis Manturov, Başbakan Yardımcıları Tatyana Golikova, Aleksandr Novak, Yuri Trutnev ve Dmitriy Çernişenko, Kremlin İdaresi Başkan Yardımcısı Maksim Oreşkin, Devlet Başkan Yardımcısı Yuri Uşakov, Rusya’nın Çin Büyükelçisi İgor Morgulov, Maliye Bakanı Anton Siluanov ve Rusya Merkez Bankası Başkanı Elvira Nabiullina katıldı.

Görüşmelerde ayrıca Federal Askeri Teknik İşbirliği Servisi Başkanı Dmitriy Şugayev, Savunma Bakan Yardımcısı Vasiliy Osmakov, Gazprom Yönetim Kurulu Başkanı Aleksey Miller, Rosneft Yönetim Kurulu Başkanı İgor Seçin ile Rusya-Çin İş Konseyi Başkanı Gennadi Timçenko da yer aldı.

Dar formatlı görüşmelerin ardından geniş katılımlı görüşmelere geçileceği bildirildi. Daha sonra Putin ile Xi’nin belge imza törenine katılması ve basına açıklama yapması planlanıyor.

Program kapsamında Putin’in Dyaoyutay Devlet Konukevi’nde mühendis Peng Pay ile görüşeceği belirtildi. Putin’in, Çin’e yaptığı ilk resmi ziyaret sırasında Peng Pay’i çocuk yaşta gördüğü ifade edildi. Peng Pay’in Moskova Otomobil ve Yol İnşaatı Devlet Teknik Üniversitesi’nden mezun olduğu ve şu anda Çin’de mühendis olarak çalıştığı kaydedildi.

Putin daha sonra Büyük Halk Salonu’na dönerek Çin Devlet Konseyi Başbakanı Li Çiang ile görüşecek. Putin ile Xi ayrıca Rusya-Çin ilişkilerine adanan fotoğraf sergisinin açılışına ve resmi resepsiyona katılacak.

Resmi ziyaretin, gelenek haline gelen çay sohbetiyle sona ereceği belirtildi. Putin ile Xi’nin bu görüşmeyi Büyük Halk Salonu’nda gerçekleştireceği ifade edildi.