Diplomasi
Rusya’dan Akkuyu santralinin finansmanı için doğalgaz çözümü

Rusya, ödeme sorunları nedeniyle Türkiye’deki Akkuyu Nükleer Santrali’nin (NGS) inşaatını doğalgazla ödemeye çalışıyor. Bloomberg‘e konuşan kaynaklara göre, Rosatom ve Gazprom, Avrupa pazarını kaybeden Gazprom’un gelirlerini artırmayı ve sınır ötesi ödemelerdeki engelleri aşmayı amaçlayan bir plan geliştirdi.
Moskova, şirketler için takas anlaşmaları konusunda bir kılavuz hazırladı ve bazı küçük şirketler bu tür anlaşmalar yaptı. Şimdi sıra en büyük devlet şirketlerine geldi.
Bloomberg‘in haberine göre, Rosatom ve Gazprom, Avrupa pazarını kaybeden doğalgaz devine para akışı sağlamayı ve Türkiye ile yapılan hesaplaşmalarda sınır ötesi ödemelerden kaçınmayı sağlayacak bir plan geliştirdi.
Bu plan, Rosatom’un tamamlayamadığı Akkuyu Nükleer Santrali’ni (NGS) de içeriyor.
Rusya, Türkiye’ye santral inşaatının bazı maliyetlerini üstlenmesini teklif etti.
Bloomberg‘e konuşan ve her iki ülkeden de duruma aşina olan kaynaklar, Rosatom’un eşdeğer miktarda rubleyi Gazprom’a aktaracağını ve Gazprom’un da bu miktarı Türkiye’nin Rus doğalgazı ithalatı için yaptığı aylık ödemeden düşeceğini belirtti.
Planın hiçbir katılımcısı yaptırım altında değil. Fakat, Batı’nın uyguladığı kısıtlamalar nedeniyle Rusya, gecikmelerle yapılan para transferlerinde sorunlar yaşıyor.
ABD’nin Aralık 2023’te Rusya’nın savunma sanayisine yardımcı olan yabancı finans kuruluşlarına ikincil yaptırımlar uygulama kararını açıklaması ve Haziran 2024’te “savunma sanayii” kavramını genişleterek yaptırım altındaki bankaları da dahil etmesiyle durum daha da karmaşık hâle geldi.
Bunun ardından, Rusya ile aktif ticaret yapan Çin, Hindistan ve Türkiye gibi ülkelerin bankaları, ödemeleri titizlikle incelemeye, sıklıkla geciktirmeye veya işlemleri tamamen reddetmeye başladı.
Bu arada santral, “yap-işlet-devret” modeliyle inşa ediliyor, yani istasyonun işletilmesini sağlayacak olan Rosatom, şu anda inşaatını finanse etmek zorunda. İnşaat zaten gecikmelerle ilerliyor: Birinci bloğun 2024’te faaliyete geçmesi planlanıyordu, ancak Siemens ekipmanları, ABD’nin uyguladığı ihracat kontrol önlemleri nedeniyle gecikti.
Almanya, Türkiye’nin Akkuyu santrali için ekipman isteğini reddetmiş
Bu durum, başka bir tedarikçi arayışına ve montajın gecikmesine yol açtı. Ekipman Çin malı ile değiştirildi ve açılış Temmuz 2025’e ertelendi.
Bloomberg, “Türk yetkililere göre, açılış 2026’ya kadar ertelenebilir,” diye yazıyor.
Rosatom’un diğer üç bloğun inşaatına da devam etmesi gerekiyor. Her birinin gücü 1200 MW, toplamda ise 4800 MW olacak.
Ukrayna üzerinden Avrupa’ya yapılan transit sevkiyatların ocak ayında durdurulmasının ardından, Gazprom’un Avrupa’ya yönelik beş rotasından sadece Türkiye’den Avrupa’ya uzanan boru hattı kaldı.
Türkiye için Gazprom en büyük tedarikçi olmaya devam ediyor: Türkiye Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu verilerine göre, 2023’te doğalgaz ithalatının yüzde 42’sini Gazprom sağladı.
Bloomberg‘e konuşan bir kaynak, Türkiye’nin tüketim seviyesine bağlı olarak Rus doğalgazı için aylık 300 milyon avrodan 800 milyon avroya kadar ödeme yaptığını belirtiyor.
The Wall Street Journal‘da geçen aylarda yer bulan habere göre, 2022’de Rusya, yaptırımları aşmasına yardımcı olacak bir “offshore dolar rezervi” oluşturmak için Akkuyu’yu kullanmaya çalıştı.
Planlama sürecine, Merkez Bankası Başkanı Elvira Nabiullina da dahil olmak üzere üst düzey Rus yetkililer katıldı.
Gazprombank’ın Merkez Bankası’ndan gizlice alacağı ve ardından NGS inşaatı için kredi olarak sağlayacağı yaklaşık 9 milyar doların, ABD bankaları aracılığıyla Türkiye’nin en büyük kamu bankası olan Ziraat’teki Rus şirketlerinin hesaplarına aktarılması planlanıyordu. Bu, Moskova’nın ABD üzerinden daha fazla işlem yapma ihtiyacını ortadan kaldıracaktı.
WSJ: ABD, Rusya’nın Türkiye’deki gizli dolar rezervi planına engel oldu
Diplomasi
UEFA, FIFA’nın özelleştirilmesi halinde Dünya Kupası’nı boykot edecek

Avrupa futbolunun yönetim organı olan UEFA, FIFA’nın ticari faaliyetlerinin bir kısmını özelleştirmeye yönelik öneriyi kabul etmesi halinde, oybirliğiyle Dünya Kupası’nı boykot etme kararı aldı.
FIFA salı günü, ticari faaliyetlerini özel bir kuruluşa devretmeyi öngören bir öneri yayınladı.
Bu öneride, ABD Başkanı Donald Trump’ın damadı Jared Kushner’ın kardeşi Josh Kushner’ın CEO’su olduğu Thrive Capital’in baş yatırımcı olarak adı geçti.
UEFA, yaptığı açıklamada, “Dünya Kupası bir yatırım ürünü olarak değerlendirilemez. Hiçbir kısmı asla özel yatırımcılara devredilmemelidir. Dünya Kupası satılık değildir,” demişti.
Teklifin kabul edilmesi için FIFA’nın 211 üye federasyonunun çoğunluğunun desteği gerekiyor.
Fakat teklif Avrupa genelinde yoğun eleştirilere maruz kaldı. UEFA, yalnızca 55 üye federasyondan oluşuyor.
Açıklamada, “FIFA Dünya Kupası futbola aittir. Her zaman da öyle kalacaktır. Avrupa’nın söz hakkı olduğu sürece, Dünya Kupası asla satılık olmayacaktır,” denildi.
Avrupa Birliği Spor Komiseri Glenn Micallef, X’te yaptığı açıklamada, “UEFA’nın bu açıklamasını memnuniyetle karşılıyorum ve tutumunu tam olarak destekliyorum,” dedi ve “Avrupa futbol federasyonlarının yönetişim konusunda öncülük etmesinden gurur duyduğunu” ekledi.
Çarşamba günü komisyon üyesi, “rekabet hukuku hususları” gerekçesiyle FIFA’nın önerisini soruşturma tehdidinde bulunmuştu.
Kadınlar U-20 Dünya Kupası eylül ayında düzenlenecek ve FIFA planlarından vazgeçmezse, bu turnuva Avrupa futbol federasyonlarının boykotu sonuna kadar sürdürme kararlılığının ilk sınavı olabilir.
Kadınlar ve erkekler U-17 Dünya Kupaları da 2026’nın ilerleyen aylarında düzenlenecek.
En son 2023’te İspanya’nın kazandığı tam kadro Kadınlar Dünya Kupası ise 2027’de Brezilya’da gerçekleştirilecek.
POLITICO Çarşamba günü yayınladığı haberde, Avrupa futbolunun yönetim organındaki bir dizi üst düzey yetkilinin, mevcut görev süresi gelecek yıl sona erecek olan FIFA Başkanı Gianni Infantino’ya karşı Katarlı Nasır el-Halifi’yi aday çıkarmayı planladığını bildirmişti.
Diplomasi
ABD, BAE destekli çip üreticisi GlobalFoundries’e fon sağlayacak

GlobalFoundries, ABD hükümetinin daha verimli yapay zeka veri merkezlerini desteklemek amacıyla silikon fotonik teknolojisinin araştırma ve geliştirme çalışmalarını güçlendirmek üzere çip üreticisine 300 milyon dolarlık bir hibe vereceğini duyurdu.
Bu hibe, Washington’un Çin ile arasındaki küresel rekabette konumunu güçlendirmeye çalıştığı bir dönemde, ABD Başkanı Donald Trump’ın CHIPS Yasası kapsamındaki araştırma fonlarını kritik yarı iletken teknolojilerine yöneltme çabasının bir parçası.
Yönetim daha önce yarı iletken üretim ekipmanları için 150 milyon dolar ve kuantum bilişim için 2 milyar dolar tahsis etmişti.
Silikon fotonik, çipler arasında veri aktarımı için elektrik sinyalleri yerine ışığı kullanır ve bu sayede yapay zeka sistemleri için daha yüksek bant genişliği ve daha düşük güç tüketimi sağlar.
ABD Ticaret Bakanlığı’ndan sağlanan bu fon, veri aktarım hızlarını ve enerji verimliliğini daha da artırmak amacıyla silikon fotoniği yapay zeka işlemcileriyle doğrudan entegre eden bir teknoloji olan “ortak paketlenmiş optik” alanındaki gelişmeleri desteklemeyi de amaçlıyor.
Silikon fotoniği ve gelişmiş optik paketleme tedarik zincirinin büyük bir kısmı şu anda ABD dışında yoğunlaşmış durumda.
Bu alandaki başlıca üreticiler arasında Tayvanlı TSMC ve İsrailli Tower Semiconductor yer alıyor.
Çarşamba günü açıklanan 300 milyon dolarlık fon, GlobalFoundries’e 2024 yılında Malta (New York) ve Burlington’da (Vermont) fabrikalar kurması için tahsis edilen 1,5 milyar dolarlık önceki fonu tamamlayacak.
Teknoloji Direktörü Gregg Bartlett, Reuters’a verdiği demeçte yeni fonun, GlobalFoundries’in halihazırda ürettiği çiplerin yanı sıra optik bileşenlerin üretimi ve paketlenmesi için bu tesislerde kullanılacak yeni malzemeler ve teknikler üzerine yapılacak araştırmalara destek olacağını söyledi.
Bartlett, “Çıplak silikon yonga plakasından başlayarak, ABD’de kalitesi kanıtlanmış ve test edilmiş bir optik modül sevk edebilme yeteneğine sahip, uçtan uca hizmet sunan tek bir şirketin olması, bizim için benzersiz bir yetkinlik olduğunu düşünüyoruz,” dedi.
GlobalFoundries, veri aktarım hızlarını saniyede 400 gigabite çıkarmayı ve mevcut nesil uygulamalara kıyasla enerji verimliliğini beş katına çıkarmayı hedeflediğini açıkladı.
Abu Dabi varlık fonu Mubadala, GlobalFoundries’in yaklaşık %73’üne sahip. ABD Ticaret Bakanlığı ise ayrı bir anlaşma kapsamında bu çip üreticisinin yaklaşık %1’lik hissesini alacak.
Diplomasi
Kiev’de vurulan İHA fabrikasının ABD’li şirkete ait olduğu bildirildi

Rusya’nın Kiev’de imha ettiğini açıkladığı insansız hava aracı fabrikasının ABD’nin Delaware eyaletinde kayıtlı bir şirkete ait olduğu bildirildi. The Guardian gazetesi, Terminal Autonomy adlı firmanın Rusya topraklarının derinliklerine saldırı düzenlemek amacıyla yüksek hassasiyetli İHA’lar ürettiğini aktardı. Şirket, yapay zeka kontrollü mühimmatların cephede aktif olarak kullanıldığını belirtiyor.
Rusya ordusunun Ukrayna’nın başkenti Kiev’de düzenlediği hava saldırılarında imha edilen insansız hava aracı (İHA) fabrikasının, ABD’nin Delaware eyaletinde kayıtlı bir Amerikan şirketine ait olduğu bildirildi.
The Guardian gazetesinin kaynaklara dayandırdığı haberine göre, Terminal Autonomy adlı şirket, yönlendirme sistemleri parazit ve sinyal kesicilere karşı korumalı olan ve Rusya topraklarının derinliklerine saldırı düzenlemek amacıyla tasarlanan yüksek hassasiyetli İHA’lar üretiyor.
ABD’de 2023 yılında tescil edilen Terminal Autonomy şirketinin internet sitesinde, firmanın yapay zeka ile kontrol edilen dolanan mühimmatlar ve yüksek hassasiyetli mühimmatlar kullandığı, bunların “ön cephede düşman kuvvetlerine karşı halihazırda aktif biçimde uygulandığı” bilgisi yer alıyor.
Rusya Savunma Bakanlığı tesisin hedef alındığını duyurmuştu
Rusya Savunma Bakanlığı, 26 Temmuz’a bağlanan gece Kiev’in güneybatısında İHA montaj ve depolama alanının vurulduğunu açıklamıştı. Bakanlık, Ukraynalı ve Amerikalı uzmanların katılımıyla bu tesiste aylık bin adede kadar İHA üretimi yapıldığını bildirdi.
Bakanlığın açıklamasında, bu tesiste AQ-400 Scythe (“Kosa”) ve AQ-100 Bayonet (“Ştık”) tipi saldırı İHA’ları ile RQ-100 Scout (“Skaut”) tipi keşif İHA’larının üretildiği kaydedildi.
Aynı gece Kiev’de İHA ve yedek parça üretimi yapan “Smart Intelligent Systems” (“Smart intellidjent sistem”) işletmesinin de vurulduğu aktarıldı. Rusya Savunma Bakanlığı, Ukrayna başkenti ile Odessa bölgesindeki Çernomorsk liman altyapı tesislerine grup saldırısı düzenlendiğini duyurdu.
Rusya Savunma Bakanlığı, saldırıların yalnızca Ukrayna’nın askeri ve enerji tesisleri ile bunlarla bağlantılı altyapıya yönelik gerçekleştirildiğini vurguluyor.
Öte yandan Financial Times gazetesi, Ukraynalı yetkililere dayandırdığı haberinde, ABD ve Fransa’nın Rusya topraklarına yönelik İHA saldırılarının planlanmasında Ukrayna’ya istihbarat sağladığını yazmıştı.
Dünya Basını6 gün önceGlazyev yazdı: Hibrit dünya savaşının devam etmesinin nedenleri üzerine – 1
Diplomasi3 gün öncePaşinyan’dan Moskova’ya demiryolu resti
Avrupa2 hafta önceBurnham resmen Birleşik Krallık Başbakanı oluyor
Dünya Basını6 gün önceGlazyev yazdı: Hibrit dünya savaşının devam etmesinin nedenleri üzerine – 2
Avrupa2 hafta önceAlmanya, silahlanmak için borçlanıyor
Dünya Basını6 gün önceEski NATO yetkilisi Kujat’tan nükleer kış uyarısı
Asya2 hafta önceDeepSeek kullanıcılarının özel sohbetleri Google’a sızdı
Avrupa6 gün önce‘Yeraltı ülkesi’ geri geliyor: İsviçre sığınaklarında yeni ‘savaş düzenlemesi’









