Rusya’yı bir yıl daha kemer sıkma bekliyor

Rusya Merkez Bankası, 2025-2026 dönemi için petrol fiyatı tahminini düşürerek ülke ekonomisinin yeni bir durgunluk dönemine gireceği uyarısında bulundu. Yeni tahminlere göre hem tüketim hem de yatırım artışında keskin yavaşlama beklenirken, halkı bir yıl daha “kemer sıkma” politikası bekliyor.

Rusya Merkez Bankası’nın güncellenen tahminlerine göre, ülke ekonomisini bir yıl daha durgunluk, halkı ise “kemer sıkma” politikası bekliyor.

Merkez Bankası’nın önümüzdeki üç yıllık para ve kredi politikasının temelini oluşturacak olan temmuz ayı raporu, ülkenin iktisadi geleceğine dair karamsar bir tablo çiziyor.

Merkez Bankası Başkan Yardımcısı Aleksey Zabotkin, raporun bankanın ana planı için esas teşkil edeceğini belirtti.

Banka, en önemli ihraç kalemi olan Ural petrolünün varil fiyatı tahminini 2025-2026 yılları için 55 dolara kadar düşürdü. Nisan ayındaki bir önceki raporda bu rakam 65 dolardan 60 dolara indirilmişti.

Petrol fiyatları ve ihracat beklentisi aşağı çekildi

Merkez Bankası Başkanı Elvira Nabiullina, “Bu koşullar altında, önümüzdeki iki yıl için ihracat ve cari işlemler dengesi tahminimizi de bir miktar düşürdük,” açıklamasında bulundu.

Nabiullina, petrol fiyatı tahminindeki düşüşü, ticaret savaşlarının talebi baskılamasına ve OPEC+ ülkelerinin üretim artışının arzı çoğaltmasına bağladı.

İktisadi Kalkınma Bakanlığı da benzer şekilde tahminlerini revize etti. Bütçedeki düzenlemeler, bu yıl için ortalama 56 dolar, gelecek yıl için ise 61 dolarlık varil fiyatını baz alıyor. Bu gelişmelere paralel olarak Merkez Bankası, 2025 yılı ihracat tahminini 414 milyar dolardan 410 milyar dolara, 2026 yılı tahminini ise 424 milyar dolardan 419 milyar dolara indirdi.

Tüketim ve yatırımlar durma noktasında

2023-2024 döneminde yüzde 4,1 büyüyen Rusya ekonomisinin bu yılki büyüme hızının sadece yüzde 1-2 aralığında kalacağı, 2026’da ise yüzde 0,5-1,5’lik artışla durgunluğun eşiğinde seyredeceği öngörülüyor.

Enflasyon dalgasından olumsuz etkilenen tüketiciler için de durum parlak değil. 2024’te tüketim harcamalarını yüzde 5,4 artıran Rusların, bu yıl ve 2026’da sadece yüzde 0,5-1,5’lik cüzi bir artışla yetineceği tahmin ediliyor.

Merkez Bankası’nın değerlendirmelerine göre yatırımlardaki artış da neredeyse sıfıra yaklaşabilir: Bu yıl için yüzde 1,5-3,5, gelecek yıl içinse yüzde 0-2’lik artış bekleniyor.

Yüksek faizler ekonomiyi soğutuyor

Merkez Bankası’na göre yüksek faiz oranları ekonomiyi soğutuyor ve aşırı ısınmayı azaltıyor. Nabiullina, faiz indirimi sonrası yaptığı konuşmada, “Tüketici talebi kademeli olarak yavaşlıyor, kredi büyümesi ılımlı seyrediyor,” dedi.

Üreticilerin, özellikle tüketim segmentinde talep artışına yönelik beklentilerini düşürdüğünü belirten Nabiullina, bilgisayar, tablet ve ev aletleri gibi bazı ürünlerin fiyatlarının birkaç aydır üst üste düştüğünü örnek gösterdi.

Banka, rublenin seyrine ilişkin tahmin yayımlamasa da Nabiullina, yüksek faiz oranlarının ruble cinsi varlıkların cazibesini koruduğunu ve bunun “daha ılımlı ithalat talebiyle birleşerek kur istikrarı sağladığını” kaydetti.

Merkez Bankası ithalat tahminini bu yıl için 303 milyar dolardan 306 milyar dolara, gelecek yıl içinse 314 milyar dolardan 317 milyar dolara yükseltti.

“Talep krizi” ve hükümette “kıtlık” modu

Ancak fiyatlara rağmen halk tüketimi artırmaya yanaşmıyor. Rusya Makroekonomik Analiz ve Kısa Vadeli Tahmin Merkezi’nden (TsMAKP) Dmitriy Belousov, “Rusya ekonomisinde baş gösteren talep krizinden” bahsediyor.

Nabiullina’nın “sıkı koşulları yeterince uzun süre” devam ettirme sözü vermesi, 2026 yılında da durumun değişmeyeceğine işaret ediyor.

Kamu harcamalarından da medet umulmuyor. Merkez Bankası, 2025-2026 için toplam tüketim artışı tahminini yüzde 0,5-1,5’te sabit tuttu.

Hükümet, mevcut kaynakları yeniden dağıtarak savaş için para bulmaya çalışıyor. Federasyon Konseyi Bütçe Komisyonu Başkanı Anatoliy Artamonov bu imkânları 2 trilyon ruble olarak değerlendirirken, Maliye Bakanı Anton Siluanov da aynı doğrultuda açıklama yapmış, Federasyon Konseyi Başkanı Valentina Matviyenko ise “en katı tasarruf” rejimi ilan etmişti.

Nabiullina, “Sonbaharda bütçe politikasında sürpriz beklemiyoruz,” diyerek bu durumu teyit etti.

“Büyüme kaynakları tükendi”

Nabiullina, ekonominin hızlı büyüme kaynaklarını tükettiğini belirtmişti. Devlet Başkanlığı Ekonomi Danışmanı Maksim Oreşkin de aynı hususa dikkat çekmişti.

İkili, bu kaynaklar arasında personel rezervleri, atıl üretim kapasiteleri, Varlık Fonu’nun rezervleri, bütçe harcamalarını artırma olanakları ve bankacılık sisteminin sermaye fazlasını saydı.

Oreşkin’in ifadesiyle, “ileri değil, yukarı doğru bir adım” atılmadıkça kalkınma duracak. TsMAKP uzmanları, gelinen noktayı “durgunluk ekonomisinin” oluştuğu şeklinde özetliyor.