Diplomasi
Sachs: ABD on yıllardır imparatorluk gibi davranıyor ama Avrupa yeni fark etti

Dünyaca ünlü ekonomist Jeffrey Sachs, Yargıç Andrew Napolitano’ya verdiği mülakatta, ABD Başkanı Donald Trump’ın Grönland’a yönelik tehditlerini ve Avrupa’nın bu duruma verdiği tepkiyi değerlendirdi. Washington’ın yıllardır uluslararası hukuku ihlal ettiğini ancak Avrupalı müttefiklerin bu duruma sessiz kaldığını belirten Sachs, tehditlerin Avrupa topraklarına yönelmesiyle kıtanın gerçeği görmeye başladığını vurguladı.
Columbia Üniversitesi Profesörü ve ünlü ekonomist Jeffrey Sachs, Yargıç Andrew Napolitano’nun sunduğu “Judging Freedom” programına konuk olarak, son dönemde ABD dış politikasında yaşanan gelişmeleri ve Washington-Brüksel hattındaki gerilimi analiz etti.
Programda, ABD Başkanı Donald Trump’ın Danimarka’ya bağlı Grönland’ı satın alma isteği ve bu talebin reddedilmesi üzerine Avrupa ülkelerine yönelik tarife tehditleri ele alındı.
Sachs, Beyaz Saray’ın tutumunu “psikolojik bir çözülme” olarak nitelendirdi ve ABD’nin uluslararası arenada sergilediği tavrın müttefikler için dahi tehlikeli bir boyuta ulaştığını savundu.
“Trump’ın aklı dışında hiçbir kural tanınmıyor”
Napolitano’nun, bir devlet başkanının ulusal güvenlik tehdidi oluşturmayan başka bir ülkenin liderini görevden aldırmaya çalışmasının hukuki dayanağını sorması üzerine Sachs, bunun uluslararası hukukun açık bir ihlali olduğunu belirtti.
Sachs, “Elbette hiçbir dayanağı yok. Hatta bir ülkeye karşı güç kullanımını veya güç kullanma tehdidini açıkça reddeden BM Şartı gibi bir antlaşmamız var. Ancak Başkanımız bunu açıkça reddetti. Güçlünün kuralının geçerli olduğunu ve Başkanın aklı dışında hiçbir şeyle bağlı olmadıklarını ilan ettiler” diye konuştu.
Trump yönetiminin mevcut durumunu “sanrılı” olarak tanımlayan Sachs, “Nezaket veya hukuk duygusu kalmadı. Başkan her an, herkese karşı patlamalar yaşıyor. Bu, herkesin kendisini aldattığını düşünen, üç yaşındaki bir çocuğun bitmek bilmeyen sızlanmasına benziyor” ifadelerini kullandı.
Davos’ta yeni jeopolitik gerçeklik: Monroe doktrininden Donroe doktrinine geçiş
Trump’tan Norveç Başbakanı’na Nobel e-postası
Programda, Başkan Trump’ın Norveç Başbakanı Jonas Gahr Støre’ye gönderdiği iddia edilen bir e-posta da ekrana getirildi.
Söz konusu mesajda Trump’ın, “Sekizden fazla savaşı durdurmama rağmen ülkenizin bana Nobel Barış Ödülü vermemeye karar vermesi nedeniyle, artık barışı düşünme zorunluluğu hissetmiyorum” ifadelerini kullandığı görüldü.
Bu durumu değerlendiren Sachs, Beyaz Saray’da yetişkin bir davranış sergileyecek “aklıselim bariyerlerinin” (guardrails) kalmadığını savundu.
Sachs, “Nobel Ödülü alamadığı için sızlanmak, çocuklarınıza yapmamayı öğreteceğiniz bir şeydir. Ancak kişisel düzeyde bir tür çözülme yaşıyoruz” dedi.
“Avrupa, ABD’nin hukuksuzluklarına yıllarca ortak oldu”
Sachs, İngiltere ve Avrupa Birliği’nden yükselen tepkileri değerlendirirken, Batılı müttefiklerin ikiyüzlü bir tutum sergilediğine dikkat çekti.
Avrupalı liderlerin, ABD saldırganlığı kendilerine yönelene kadar Washington’ın politikalarına destek verdiğini hatırlatan Sachs, şu değerlendirmeyi yaptı:
“İngiltere bir kabadayıdır. Şikayet eden Avrupalıların çoğu da kabadayıdır. Gazze’deki soykırımda suç ortağı oldular. ABD ve İsrail İran’ı bombaladığında sessiz kaldılar. Avrupalıları harekete geçiren şey, zorbalık veya ürkütücülük değil, namlunun artık onlara dönmüş olmasıdır.”
Sachs, ABD ve İsrail’in İran’a yönelik hava saldırılarının ardından BM Güvenlik Konseyi’nde yaşanan bir anısını da paylaştı.
Danimarka Büyükelçisi’nin, bombalanan taraf olan İranlılara “itidal” tavsiye ettiğini ancak saldırıyı gerçekleştiren ABD veya İsrail’i kınamadığını belirten Sachs, “Şimdi ise ABD Danimarka’yı tehdit ediyor. Elbette bunu iğrenç buluyorum ama Avrupalılar, ABD’nin iğrenç davranışları başkasına yöneldiğinde buna uyum sağladı” diye konuştu.
“Grönland meselesi güvenlik değil, kıskançlık sorunu”
Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov’un, “ABD için Grönland ne kadar önemliyse, Rusya için de Kırım o kadar önemlidir” şeklindeki açıklamasını yorumlayan Sachs, bu karşılaştırmanın zeminini reddetti.
Sachs, Grönland’ın Rusya veya Çin tarafından tehdit edilmediğini, konunun tamamen Trump’ın Rusya’nın geniş Kuzey Kutbu kıyı şeridine duyduğu kıskançlıktan kaynaklandığını öne sürdü.
Sachs, “Bunun ABD güvenliğiyle, Rusya veya Çin ile hiçbir ilgisi yok. Rusya ve Çin, Grönland’da askeri üs açmıyor. Trump, Rusya’nın 17 milyon kilometrekarelik yüzölçümünü ve Kuzey Kutbu kıyılarını kıskanan bir çocuk gibi davranıyor” dedi.
Kaliforniya Valisi Newsom: Avrupa artık dik durmalı
Programda, ABD Başkanı olmayı hedeflediği konuşulan Kaliforniya Valisi Gavin Newsom’un Avrupalı liderlere yönelik açıklamalarına da yer verildi. Newsom, Avrupa’nın artık “suç ortağı olmayı bırakıp dik durması gerektiğini” söyledi.
Newsom’un “Dizlerinizin üzerine çökmeyi bırakın… Bu suç ortaklığını artık kaldıramıyorum” şeklindeki sözlerini değerlendiren Sachs, Avrupalıların uzun süre ABD’nin her dediğine boyun eğerek büyük bir hata yaptığını belirtti.
Sachs, “Geçen yıl Avrupa Parlamentosu’nda yaptığım konuşmada onları uyarmıştım: ‘Bir dış politikanız olmalı çünkü ABD’nin işgal tehdidiyle karşı karşıya kalacaksınız’ demiştim. O zamanlar aklımı kaçırdığımı düşünmüş olabilirler ama Trump şaka yapmıyordu” ifadelerini kullandı.
Kanada Başbakanı Carney’ye övgü
Sachs, mevcut kriz ortamında Kanada Başbakanı Mark Carney’nin izlediği diplomasiyi takdirle karşıladığını belirtti.
Carney’nin Çin ziyaretini ve Davos’taki konuşmasını örnek gösteren Sachs, “Korku tellallığı yapmak yerine Çin hükümetiyle gerçek bir diplomasi yürüttü ve karşılıklı yarar sağlayan ciddi düzenlemelere vardı. Mark Carney bunu yaptığı için büyük övgüyü hak ediyor çünkü ABD ve Avrupa bunu nasıl yapacaklarını çözemiyor” dedi.
İngiltere için “işgal altındaki ülke” benzetmesi
Mülakatın sonunda, İngiliz eski parlamenter George Galloway’in NATO ve İngiltere’nin durumu hakkındaki yorumları ekrana geldi.
Galloway’in, “Hayatım boyunca Rusların geleceği söylendi ama meğer gelen Amerikalılarmış. İngiltere, Amerikan askeri üsleri tarafından işgal edilmiş bir ülkedir” şeklindeki sözleri üzerine Sachs, “George durumu çok iyi özetledi” diyerek bu görüşe katıldığını ifade etti.
Diplomasi
UEFA, FIFA’nın özelleştirilmesi halinde Dünya Kupası’nı boykot edecek

Avrupa futbolunun yönetim organı olan UEFA, FIFA’nın ticari faaliyetlerinin bir kısmını özelleştirmeye yönelik öneriyi kabul etmesi halinde, oybirliğiyle Dünya Kupası’nı boykot etme kararı aldı.
FIFA salı günü, ticari faaliyetlerini özel bir kuruluşa devretmeyi öngören bir öneri yayınladı.
Bu öneride, ABD Başkanı Donald Trump’ın damadı Jared Kushner’ın kardeşi Josh Kushner’ın CEO’su olduğu Thrive Capital’in baş yatırımcı olarak adı geçti.
UEFA, yaptığı açıklamada, “Dünya Kupası bir yatırım ürünü olarak değerlendirilemez. Hiçbir kısmı asla özel yatırımcılara devredilmemelidir. Dünya Kupası satılık değildir,” demişti.
Teklifin kabul edilmesi için FIFA’nın 211 üye federasyonunun çoğunluğunun desteği gerekiyor.
Fakat teklif Avrupa genelinde yoğun eleştirilere maruz kaldı. UEFA, yalnızca 55 üye federasyondan oluşuyor.
Açıklamada, “FIFA Dünya Kupası futbola aittir. Her zaman da öyle kalacaktır. Avrupa’nın söz hakkı olduğu sürece, Dünya Kupası asla satılık olmayacaktır,” denildi.
Avrupa Birliği Spor Komiseri Glenn Micallef, X’te yaptığı açıklamada, “UEFA’nın bu açıklamasını memnuniyetle karşılıyorum ve tutumunu tam olarak destekliyorum,” dedi ve “Avrupa futbol federasyonlarının yönetişim konusunda öncülük etmesinden gurur duyduğunu” ekledi.
Çarşamba günü komisyon üyesi, “rekabet hukuku hususları” gerekçesiyle FIFA’nın önerisini soruşturma tehdidinde bulunmuştu.
Kadınlar U-20 Dünya Kupası eylül ayında düzenlenecek ve FIFA planlarından vazgeçmezse, bu turnuva Avrupa futbol federasyonlarının boykotu sonuna kadar sürdürme kararlılığının ilk sınavı olabilir.
Kadınlar ve erkekler U-17 Dünya Kupaları da 2026’nın ilerleyen aylarında düzenlenecek.
En son 2023’te İspanya’nın kazandığı tam kadro Kadınlar Dünya Kupası ise 2027’de Brezilya’da gerçekleştirilecek.
POLITICO Çarşamba günü yayınladığı haberde, Avrupa futbolunun yönetim organındaki bir dizi üst düzey yetkilinin, mevcut görev süresi gelecek yıl sona erecek olan FIFA Başkanı Gianni Infantino’ya karşı Katarlı Nasır el-Halifi’yi aday çıkarmayı planladığını bildirmişti.
Diplomasi
ABD, BAE destekli çip üreticisi GlobalFoundries’e fon sağlayacak

GlobalFoundries, ABD hükümetinin daha verimli yapay zeka veri merkezlerini desteklemek amacıyla silikon fotonik teknolojisinin araştırma ve geliştirme çalışmalarını güçlendirmek üzere çip üreticisine 300 milyon dolarlık bir hibe vereceğini duyurdu.
Bu hibe, Washington’un Çin ile arasındaki küresel rekabette konumunu güçlendirmeye çalıştığı bir dönemde, ABD Başkanı Donald Trump’ın CHIPS Yasası kapsamındaki araştırma fonlarını kritik yarı iletken teknolojilerine yöneltme çabasının bir parçası.
Yönetim daha önce yarı iletken üretim ekipmanları için 150 milyon dolar ve kuantum bilişim için 2 milyar dolar tahsis etmişti.
Silikon fotonik, çipler arasında veri aktarımı için elektrik sinyalleri yerine ışığı kullanır ve bu sayede yapay zeka sistemleri için daha yüksek bant genişliği ve daha düşük güç tüketimi sağlar.
ABD Ticaret Bakanlığı’ndan sağlanan bu fon, veri aktarım hızlarını ve enerji verimliliğini daha da artırmak amacıyla silikon fotoniği yapay zeka işlemcileriyle doğrudan entegre eden bir teknoloji olan “ortak paketlenmiş optik” alanındaki gelişmeleri desteklemeyi de amaçlıyor.
Silikon fotoniği ve gelişmiş optik paketleme tedarik zincirinin büyük bir kısmı şu anda ABD dışında yoğunlaşmış durumda.
Bu alandaki başlıca üreticiler arasında Tayvanlı TSMC ve İsrailli Tower Semiconductor yer alıyor.
Çarşamba günü açıklanan 300 milyon dolarlık fon, GlobalFoundries’e 2024 yılında Malta (New York) ve Burlington’da (Vermont) fabrikalar kurması için tahsis edilen 1,5 milyar dolarlık önceki fonu tamamlayacak.
Teknoloji Direktörü Gregg Bartlett, Reuters’a verdiği demeçte yeni fonun, GlobalFoundries’in halihazırda ürettiği çiplerin yanı sıra optik bileşenlerin üretimi ve paketlenmesi için bu tesislerde kullanılacak yeni malzemeler ve teknikler üzerine yapılacak araştırmalara destek olacağını söyledi.
Bartlett, “Çıplak silikon yonga plakasından başlayarak, ABD’de kalitesi kanıtlanmış ve test edilmiş bir optik modül sevk edebilme yeteneğine sahip, uçtan uca hizmet sunan tek bir şirketin olması, bizim için benzersiz bir yetkinlik olduğunu düşünüyoruz,” dedi.
GlobalFoundries, veri aktarım hızlarını saniyede 400 gigabite çıkarmayı ve mevcut nesil uygulamalara kıyasla enerji verimliliğini beş katına çıkarmayı hedeflediğini açıkladı.
Abu Dabi varlık fonu Mubadala, GlobalFoundries’in yaklaşık %73’üne sahip. ABD Ticaret Bakanlığı ise ayrı bir anlaşma kapsamında bu çip üreticisinin yaklaşık %1’lik hissesini alacak.
Diplomasi
Kiev’de vurulan İHA fabrikasının ABD’li şirkete ait olduğu bildirildi

Rusya’nın Kiev’de imha ettiğini açıkladığı insansız hava aracı fabrikasının ABD’nin Delaware eyaletinde kayıtlı bir şirkete ait olduğu bildirildi. The Guardian gazetesi, Terminal Autonomy adlı firmanın Rusya topraklarının derinliklerine saldırı düzenlemek amacıyla yüksek hassasiyetli İHA’lar ürettiğini aktardı. Şirket, yapay zeka kontrollü mühimmatların cephede aktif olarak kullanıldığını belirtiyor.
Rusya ordusunun Ukrayna’nın başkenti Kiev’de düzenlediği hava saldırılarında imha edilen insansız hava aracı (İHA) fabrikasının, ABD’nin Delaware eyaletinde kayıtlı bir Amerikan şirketine ait olduğu bildirildi.
The Guardian gazetesinin kaynaklara dayandırdığı haberine göre, Terminal Autonomy adlı şirket, yönlendirme sistemleri parazit ve sinyal kesicilere karşı korumalı olan ve Rusya topraklarının derinliklerine saldırı düzenlemek amacıyla tasarlanan yüksek hassasiyetli İHA’lar üretiyor.
ABD’de 2023 yılında tescil edilen Terminal Autonomy şirketinin internet sitesinde, firmanın yapay zeka ile kontrol edilen dolanan mühimmatlar ve yüksek hassasiyetli mühimmatlar kullandığı, bunların “ön cephede düşman kuvvetlerine karşı halihazırda aktif biçimde uygulandığı” bilgisi yer alıyor.
Rusya Savunma Bakanlığı tesisin hedef alındığını duyurmuştu
Rusya Savunma Bakanlığı, 26 Temmuz’a bağlanan gece Kiev’in güneybatısında İHA montaj ve depolama alanının vurulduğunu açıklamıştı. Bakanlık, Ukraynalı ve Amerikalı uzmanların katılımıyla bu tesiste aylık bin adede kadar İHA üretimi yapıldığını bildirdi.
Bakanlığın açıklamasında, bu tesiste AQ-400 Scythe (“Kosa”) ve AQ-100 Bayonet (“Ştık”) tipi saldırı İHA’ları ile RQ-100 Scout (“Skaut”) tipi keşif İHA’larının üretildiği kaydedildi.
Aynı gece Kiev’de İHA ve yedek parça üretimi yapan “Smart Intelligent Systems” (“Smart intellidjent sistem”) işletmesinin de vurulduğu aktarıldı. Rusya Savunma Bakanlığı, Ukrayna başkenti ile Odessa bölgesindeki Çernomorsk liman altyapı tesislerine grup saldırısı düzenlendiğini duyurdu.
Rusya Savunma Bakanlığı, saldırıların yalnızca Ukrayna’nın askeri ve enerji tesisleri ile bunlarla bağlantılı altyapıya yönelik gerçekleştirildiğini vurguluyor.
Öte yandan Financial Times gazetesi, Ukraynalı yetkililere dayandırdığı haberinde, ABD ve Fransa’nın Rusya topraklarına yönelik İHA saldırılarının planlanmasında Ukrayna’ya istihbarat sağladığını yazmıştı.
Dünya Basını6 gün önceGlazyev yazdı: Hibrit dünya savaşının devam etmesinin nedenleri üzerine – 1
Diplomasi3 gün öncePaşinyan’dan Moskova’ya demiryolu resti
Avrupa2 hafta önceBurnham resmen Birleşik Krallık Başbakanı oluyor
Dünya Basını5 gün önceGlazyev yazdı: Hibrit dünya savaşının devam etmesinin nedenleri üzerine – 2
Avrupa2 hafta önceAlmanya, silahlanmak için borçlanıyor
Dünya Basını6 gün önceEski NATO yetkilisi Kujat’tan nükleer kış uyarısı
Asya2 hafta önceDeepSeek kullanıcılarının özel sohbetleri Google’a sızdı
Dünya Basını1 hafta önceProf. Pape: İran savaş öncesinden daha güçlü












