Tayvan: Çin-Japonya gerilimi bir yıl sürebilir

Tayvan, Çin ile Japonya arasında Japon başbakanının açıklamalarının ardından başlayan gerilimin bir yıl kadar sürmesini bekliyor.

Dışişleri Bakanı Lin Chia-lung salı günü Bloomberg’e verdiği mülakatta, Japonya Başbakanı Sanae Takaiçi’nin Tayvan hakkındaki son açıklamalarının yol açtığı gerginliğin “belki bir yıl sürmesi” gerektiğini söyledi.

Lin, Tayvan ile ilgili sürtüşmelerin veya sorunların kötüleşmesinin hiçbir tarafa fayda sağlamayacağını da ekledi.

Lin, geçen yıl diplomatik göreve başladığından bu yana yabancı basına verdiği ilk televizyon röportajında, “Pekin için de çatışmayı tırmandırmak kendi çıkarlarına değil,” dedi.

Tayvan, Takaiçi’nin Çin’in Tayvan’ı işgal etmesi halinde Japon askerlerinin olası müdahalesi hakkında yaptığı yorumın ardından başlayan Çin ve Japonya arasındaki anlaşmazlığın merkezinde yer alıyor.

Pekin, bu açıklamaları kırmızı çizgiyi aşan bir hareket olarak gördü ve iktisadi ve diplomatik misillemelerle yanıt verdi, fakat Takaiçi açıklamalarını geri çekme talebini reddetti.

Salı günü Pekin’de düzenlenen düzenli brifingde, Çin Dışişleri Bakanlığı sözcüsü Lin Jian, Japonya’yı açıklamalarını geri çekmeye tekrar çağırdı. 

Lin, “Japon tarafı, Çin’e karşı siyasi taahhütlerini yerine getirmeli, hatalı açıklamalarını geri çekmeli ve vicdan muhasebesi yapıp yanlışlarını düzeltmek için pratik adımlar atmalı,” dedi.

Tayvan dışişleri bakanının açıklamaları sorulduğunda Lin Jian, iktidardaki Demokratik İlerleme Partisi’ni (DİP) gerilimi tırmandırmakla suçladı ve “DİP yetkililerinin kötü niyetli girişimleri utanç verici ve yabancı desteği alarak bağımsızlık arayışları hiçbir yere varamayacak,” dedi.

Öte yandan Tayvan’ın Çin-Japonya anlaşmazlığına tepkisi oldukça yumuşak kaldı. Lai, Çin’in misilleme hamlelerine atıfta bulunarak, Pekin’i “sorumlu bir büyük güç” gibi davranmaya çağırdı.

Lin, Tayvanlı turistleri Japonya’yı ziyaret etmeye ve ülkenin ürünlerini satın almaya teşvik etti ki bu, Çin’den gelen iptal dalgasıyla tezat oluşturuyor.

Tayvanlı, röportajda Japonya’ya desteğini yineleyerek, “Desteklerimizi yumuşak bir yaklaşımla gösteriyoruz” derken, aynı zamanda “durumu yatıştırmaya” çalıştıklarını da belirtti.

Lin, Tayvan’ın Takaiçi’nin açıklamalarıyla ilgili gerginliği tartışmak için “aynı görüşteki ülkeler”in temsilcilerini bir araya getirdiğini söyledi. Herhangi bir ülkenin adını vermedi, fakat Taipei sık sık ana güvenlik ortağı olan ABD ile yakın iletişim halinde olduğunu söylüyor.

Tayvanlı diplomat, “Gerginlik patlak vermeden önce ve sonra da, kurduğumuz kanallar aracılığıyla çeşitli ülkelerle iletişim kurduk ve karşılıklı güvenin sağlam bir temeli var,” diye ekledi.

Washington ile son zamanlarda yapılan görüşmeleri gerekçe göstererek, Trump yönetiminin Başkan Lai Ching-te’nin ABD’de mola vermesine izin vereceğinden emin olduğunu da kaydeden diplomat, “ABD’de transit molaların sorun olacağını düşünmüyoruz. Görüşmelerimize dayanarak, yakın gelecekte Latin Amerika ülkelerini ABD üzerinden ziyaret edebileceğimizden eminiz,” dedi.

Konuyla ilgili bilgi sahibi kişiler, Başkan Donald Trump’ın ağustos ayında Lai’nin diplomatik müttefikleri Paraguay, Guatemala ve Belize’ye yapacağı gezinin bir parçası olarak ABD’den geçiş yapma talebini reddettiğini söylemişti.

Bu kişiler, ABD’nin bu durağın Çin ile ticaret müzakerelerini ve Başkan Xi Jinping ile yapılacak zirveyi bozabileceğinden endişe duyduğunu belirtti.

Lai’nin transit geçişi gerçekleşirse, her iki taraf da ekim ayında Güney Kore’de varılan bir yıllık ticaret ateşkesi uygulamaya çalışırken, ABD-Çin ilişkileri karmaşıklaşabilir. Trump ayrıca gelecek yılın başlarında Çin’i ziyaret etmeyi planlıyor.

Lin, Taipei yetkililerinin “Trump yönetiminin Hint-Pasifik bölgesindeki bölgesel güvenliğe olan bağlılığından şüphe duymadıklarını” söyledi. 

Tayvanlı diplomat ayrıca, Taipei’nin Tayvan temsilciliğinin yeriyle ilgili anlaşmazlığı çözmek için ocak ayında Güney Afrikalı yetkililerle bir toplantı düzenlemeyi önerdiğini söyledi.

Taipei’nin özellikle güvenlik, tedarik zincirleri ve otoriterlik karşısında demokrasiyi savunma konularında “Avrupa ile işbirliği için çok fazla alan” gördüğünü de sözlerine ekledi.

Geçen ay, Başkan Yardımcısı Hsiao Bi-khim Brüksel’i ziyaret ederek, Çin’e karşı daha sert bir tutum savunan bağımsız bir Avrupa milletvekilleri ittifakına bir konuşma yapmıştı.

Lin, “Tayvan, yapay zeka veri merkezlerinin geliştirilmesi konusunda Filipinler ile gelecekteki işbirliğini kolaylaştırmayı umuyor,” dedi.