Bizi Takip Edin

Diplomasi

Tayvan, nükleer silahlanma ve Rusya: Pentagon’un 2025 Çin raporunda neler var?

Yayınlanma

ABD Savaş Bakanlığının Kongreye sunduğu 2025 yılı Çin raporu, Pekin’in 2049 yılına kadar “dünya standartlarında” bir ordu kurarak ABD’nin küresel gücünü yerinden etmeyi hedeflediğini ortaya koydu. Raporda, Çin Halk Kurtuluş Ordusu’nun nükleer başlık sayısını 2030’a kadar 1000’in üzerine çıkaracağı ve Tayvan’a güç kullanarak müdahale etmek için amfibi harekât dahil dört ana askeri senaryo üzerinde çalıştığı vurgulandı.

ABD Savaş Bakanlığı (Pentagon), Çin Halk Cumhuriyeti’nin askeri ve güvenlik alanındaki gelişmelerini ele alan yıllık raporunu Kongreye sundu.

“Çin Halk Cumhuriyeti ile İlgili Askeri ve Güvenlik Gelişmeleri 2025” başlıklı çalışmada, Pekin’in askeri kapasitesini artırarak küresel güç dengesini lehine çevirme çabaları detaylandırıldı.

Pentagon, Çin’in 2049 yılına kadar “Çin ulusunun büyük canlanışı” hedefine ulaşmak için ulusal gücünü seferber ettiğini bildirdi. Raporda, bu hedefin merkezinde Çin Halk Kurtuluş Ordusu’nun (ÇHKO) “dünya standartlarında” bir güce dönüştürülmesinin yer aldığı belirtildi.

Bakanlığa göre Çin, ABD’yi “güçlü düşman” olarak tanımlıyor ve stratejilerini bu rekabet üzerine kuruyor. Raporda, “ÇHKO, konseptlerini ve kabiliyetlerini ABD’nin ‘güçlü düşman’ profiline göre ölçüyor. Dahası, Çin’in en üst düzey askeri stratejisi, Pekin’in ‘ulusal topyekûn savaş’ olarak adlandırdığı, tüm ulusun seferber edildiği bir çabayla ABD’nin üstesinden gelmeye odaklanıyor” ifadelerine yer verildi.

“Nükleer başlık sayısı 1000’i aşacak”

Raporun en dikkat çekici bölümlerinden birini Çin’in nükleer silahlanma programı oluşturuyor. Pentagon, Çin’in nükleer savaş başlığı stokunun 2024 yılı itibarıyla 600’lü sayılarda olduğunu, ancak üretimin hız kesmeden devam ettiğini kaydetti.

ABD Savunma Bakanlığı, Çin’in nükleer genişleme hızına ilişkin öngörüsünü korudu. Raporda, “ÇHKO, 2030 yılına kadar 1000’den fazla savaş başlığına sahip olma yolunda ilerliyor” değerlendirmesi yapıldı.

Ayrıca Çin’in Eylül 2024’te, 1980’den bu yana ilk kez Pasifik Okyanusu’na silahsız bir Kıtalararası Balistik Füze (ICBM) fırlattığı bilgisi paylaşıldı.

Raporda bu denemeyle ilgili, “Eylül 2024’teki fırlatma, ÇHKO’nun barış zamanında bu tür bir operasyonun prosedürleri ve taktikleri üzerinde eğitim yapmasını sağladı.

Çin 1980’den beri ICBM’leri neredeyse sadece kendi sınırları içinde test etmişti; bu fırlatma, tam menzilli yörünge ile ICBM performansını doğrulama fırsatı sundu” denildi.

Tayvan için dört askeri seçenek

Pentagon, Çin’in Tayvan üzerindeki baskısını artırdığını ve adayı ana karaya bağlamak için güç kullanma seçeneğini masada tuttuğunu bildirdi. Rapora göre Pekin, Tayvan’ı birleştirmek için dört ana askeri harekat tarzı üzerinde duruyor:

  • Savaş dışı zorlama: Ekonomik ambargolar, siber saldırılar ve diplomatik izolasyon ile Tayvan hükümetini teslim olmaya zorlamak.
  • Müşterek saldırı: Hava üsleri, radar sahaları ve iletişim merkezleri gibi kritik hedefleri vurarak Tayvan’ın savunma direncini kırmak.
  • Müşterek abluka: Deniz ve hava trafiğini keserek adayı tecrit etmek.
  • Müşterek çıkarma: Tayvan’a yönelik en karmaşık ve riskli seçenek olarak tanımlanan amfibi harekat.

Raporda, Çin’in 2027 yılına kadar Tayvan’a müdahale kabiliyetine ulaşmayı hedeflediği belirtildi. Xi Jinping yönetiminin orduya, “2027’ye kadar Tayvan’a karşı stratejik mutlak zafer kazanacak kabiliyetlere ulaşma” talimatı verdiği aktarıldı.

Pentagon, “Çin, 2027 sonuna kadar Tayvan’da savaşma ve kazanma kabiliyetine sahip olmayı bekliyor” tespitinde bulundu.

Uzay ve siber alanda “bilgi hakimiyeti”

Çin’in modern savaşın yeni cepheleri olan uzay ve siber alandaki faaliyetleri de raporda geniş yer buldu. Pekin’in, Nisan 2024’te Stratejik Destek Kuvvetlerini lağvederek yerine Bilgi Destek Kuvvetleri, Havacılık ve Uzay Kuvvetleri ve Siber Uzay Kuvvetlerini kurduğu hatırlatıldı.

Pentagon, Çin’in siber casusluk faaliyetlerinin ABD altyapısını hedef aldığını vurguladı. Raporda şu ifadelere yer verildi:

“Çinli siber aktörler, 2024 yılında Volt Typhoon gibi kampanyalarla ABD’nin kritik altyapısına sızdı. Bu durum, bir çatışma anında ABD ordusunu sekteye uğratabilecek ve Amerikan çıkarlarına zarar verebilecek kabiliyetleri ortaya koydu.”

Çin’in uzaydaki askeri varlığını da güçlendirdiği belirtilen raporda, Pekin’in yörüngedeki istihbarat, gözetleme ve keşif (ISR) uydu sayısını 2018’den bu yana üç katına çıkararak 359’un üzerine taşıdığı kaydedildi.

Çin’in askeri gücünü kendi sınırlarının ötesine taşıma çabası, raporun bir diğer odak noktası oldu. Cibuti’deki askeri üsse ek olarak, Kamboçya’daki Ream Deniz Üssü’nün genişletildiği ve Çin donanmasının burayı kalıcı olarak kullanmaya başladığı ifade edildi.

Pentagon, Çin’in Afrika, Orta Doğu ve Pasifik’te yeni üsler kurma arayışında olduğunu belirtti. Raporda, “Çin; Angola, Bangladeş, Burma, Küba, Ekvator Ginesi, Endonezya, Kenya, Mozambik, Namibya, Nijerya, Pakistan, Papua Yeni Gine, Seyşeller, Solomon Adaları, Sri Lanka, Tacikistan, Tayland, Tanzanya, Birleşik Arap Emirlikleri ve Vanuatu’da üs kurmayı değerlendiriyor” bilgisi paylaşıldı.

Rusya ile derinleşen ortaklık

Raporda, Çin ve Rusya arasındaki savunma ilişkilerinin 2024 yılında daha da derinleştiği, ancak tarafların resmi bir savunma ittifakı kurmaktan kaçındığı belirtildi. İki ülkenin ortak askeri tatbikatlarının kapsamını genişlettiğine dikkat çekilen raporda, şu tespitlere yer verildi:

“Çin ve Rusya, stratejik ortaklıklarını derinleştirdi; bu durum neredeyse kesinlikle ABD’ye karşı koyma yönündeki ortak çıkardan kaynaklanıyor. Temmuz 2024’te Çin ve Rusya, ilk kez ABD Alaska Hava Savunma Tanımlama Sahası’nda (ADIZ) müşterek bombardıman devriyesi icra etti.”

Orduda yolsuzlukla mücadele

Xi Jinping’in ordu içindeki yolsuzlukla mücadele kampanyasının etkileri de raporda ele alındı. Savunma Bakanı Li Shangfu ve Füze Kuvvetleri komutanlarının görevden alınması gibi üst düzey tasfiyelerin, ordunun savaşa hazırlık durumunu kısa vadede etkilese de uzun vadede sadakati artırmayı amaçladığı vurgulandı.

Raporda, “Yolsuzluk soruşturmaları, ÇHKO’nun operasyonel etkinliğinde kısa vadeli aksamalar yaratma riski taşıyor. Ancak ÇHKO, mevcut kampanyayı yolsuzluğa zemin hazırlayan sistemsel sorunları ortadan kaldırmak için kullanırsa, gelecekte daha yetkin bir savaş gücü olarak ortaya çıkabilir” denildi.

Diplomasi

UEFA, FIFA’nın özelleştirilmesi halinde Dünya Kupası’nı boykot edecek

Yayınlanma

Avrupa futbolunun yönetim organı olan UEFA, FIFA’nın ticari faaliyetlerinin bir kısmını özelleştirmeye yönelik öneriyi kabul etmesi halinde, oybirliğiyle Dünya Kupası’nı boykot etme kararı aldı.

FIFA salı günü, ticari faaliyetlerini özel bir kuruluşa devretmeyi öngören bir öneri yayınladı.

Bu öneride, ABD Başkanı Donald Trump’ın damadı Jared Kushner’ın kardeşi Josh Kushner’ın CEO’su olduğu Thrive Capital’in baş yatırımcı olarak adı geçti.

UEFA, yaptığı açıklamada, “Dünya Kupası bir yatırım ürünü olarak değerlendirilemez. Hiçbir kısmı asla özel yatırımcılara devredilmemelidir. Dünya Kupası satılık değildir,” demişti.

Teklifin kabul edilmesi için FIFA’nın 211 üye federasyonunun çoğunluğunun desteği gerekiyor.

Fakat teklif Avrupa genelinde yoğun eleştirilere maruz kaldı. UEFA, yalnızca 55 üye federasyondan oluşuyor.

Açıklamada, “FIFA Dünya Kupası futbola aittir. Her zaman da öyle kalacaktır. Avrupa’nın söz hakkı olduğu sürece, Dünya Kupası asla satılık olmayacaktır,” denildi.

Avrupa Birliği Spor Komiseri Glenn Micallef, X’te yaptığı açıklamada, “UEFA’nın bu açıklamasını memnuniyetle karşılıyorum ve tutumunu tam olarak destekliyorum,” dedi ve “Avrupa futbol federasyonlarının yönetişim konusunda öncülük etmesinden gurur duyduğunu” ekledi.

Çarşamba günü komisyon üyesi, “rekabet hukuku hususları” gerekçesiyle FIFA’nın önerisini soruşturma tehdidinde bulunmuştu.

Kadınlar U-20 Dünya Kupası eylül ayında düzenlenecek ve FIFA planlarından vazgeçmezse, bu turnuva Avrupa futbol federasyonlarının boykotu sonuna kadar sürdürme kararlılığının ilk sınavı olabilir.

Kadınlar ve erkekler U-17 Dünya Kupaları da 2026’nın ilerleyen aylarında düzenlenecek.

En son 2023’te İspanya’nın kazandığı tam kadro Kadınlar Dünya Kupası ise 2027’de Brezilya’da gerçekleştirilecek.

POLITICO Çarşamba günü yayınladığı haberde, Avrupa futbolunun yönetim organındaki bir dizi üst düzey yetkilinin, mevcut görev süresi gelecek yıl sona erecek olan FIFA Başkanı Gianni Infantino’ya karşı Katarlı Nasır el-Halifi’yi aday çıkarmayı planladığını bildirmişti.

Okumaya Devam Et

Diplomasi

ABD, BAE destekli çip üreticisi GlobalFoundries’e fon sağlayacak

Yayınlanma

GlobalFoundries, ABD hükümetinin daha verimli yapay zeka veri merkezlerini desteklemek amacıyla silikon fotonik teknolojisinin araştırma ve geliştirme çalışmalarını güçlendirmek üzere çip üreticisine 300 milyon dolarlık bir hibe vereceğini duyurdu.

Bu hibe, Washington’un Çin ile arasındaki küresel rekabette konumunu güçlendirmeye çalıştığı bir dönemde, ABD Başkanı Donald Trump’ın CHIPS Yasası kapsamındaki araştırma fonlarını kritik yarı iletken teknolojilerine yöneltme çabasının bir parçası.

Yönetim daha önce yarı iletken üretim ekipmanları için 150 milyon dolar ve kuantum bilişim için 2 milyar dolar tahsis etmişti.

Silikon fotonik, çipler arasında veri aktarımı için elektrik sinyalleri yerine ışığı kullanır ve bu sayede yapay zeka sistemleri için daha yüksek bant genişliği ve daha düşük güç tüketimi sağlar.

ABD Ticaret Bakanlığı’ndan sağlanan bu fon, veri aktarım hızlarını ve enerji verimliliğini daha da artırmak amacıyla silikon fotoniği yapay zeka işlemcileriyle doğrudan entegre eden bir teknoloji olan “ortak paketlenmiş optik” alanındaki gelişmeleri desteklemeyi de amaçlıyor.

Silikon fotoniği ve gelişmiş optik paketleme tedarik zincirinin büyük bir kısmı şu anda ABD dışında yoğunlaşmış durumda.

Bu alandaki başlıca üreticiler arasında Tayvanlı TSMC ve İsrailli Tower Semiconductor yer alıyor.

Çarşamba günü açıklanan 300 milyon dolarlık fon, GlobalFoundries’e 2024 yılında Malta (New York) ve Burlington’da (Vermont) fabrikalar kurması için tahsis edilen 1,5 milyar dolarlık önceki fonu tamamlayacak.

Teknoloji Direktörü Gregg Bartlett, Reuters’a verdiği demeçte yeni fonun, GlobalFoundries’in halihazırda ürettiği çiplerin yanı sıra optik bileşenlerin üretimi ve paketlenmesi için bu tesislerde kullanılacak yeni malzemeler ve teknikler üzerine yapılacak araştırmalara destek olacağını söyledi.

Bartlett, “Çıplak silikon yonga plakasından başlayarak, ABD’de kalitesi kanıtlanmış ve test edilmiş bir optik modül sevk edebilme yeteneğine sahip, uçtan uca hizmet sunan tek bir şirketin olması, bizim için benzersiz bir yetkinlik olduğunu düşünüyoruz,” dedi.

GlobalFoundries, veri aktarım hızlarını saniyede 400 gigabite çıkarmayı ve mevcut nesil uygulamalara kıyasla enerji verimliliğini beş katına çıkarmayı hedeflediğini açıkladı.

Abu Dabi varlık fonu Mubadala, GlobalFoundries’in yaklaşık %73’üne sahip. ABD Ticaret Bakanlığı ise ayrı bir anlaşma kapsamında bu çip üreticisinin yaklaşık %1’lik hissesini alacak.

Okumaya Devam Et

Diplomasi

Kiev’de vurulan İHA fabrikasının ABD’li şirkete ait olduğu bildirildi

Yayınlanma

Rusya’nın Kiev’de imha ettiğini açıkladığı insansız hava aracı fabrikasının ABD’nin Delaware eyaletinde kayıtlı bir şirkete ait olduğu bildirildi. The Guardian gazetesi, Terminal Autonomy adlı firmanın Rusya topraklarının derinliklerine saldırı düzenlemek amacıyla yüksek hassasiyetli İHA’lar ürettiğini aktardı. Şirket, yapay zeka kontrollü mühimmatların cephede aktif olarak kullanıldığını belirtiyor.

Rusya ordusunun Ukrayna’nın başkenti Kiev’de düzenlediği hava saldırılarında imha edilen insansız hava aracı (İHA) fabrikasının, ABD’nin Delaware eyaletinde kayıtlı bir Amerikan şirketine ait olduğu bildirildi.

The Guardian gazetesinin kaynaklara dayandırdığı haberine göre, Terminal Autonomy adlı şirket, yönlendirme sistemleri parazit ve sinyal kesicilere karşı korumalı olan ve Rusya topraklarının derinliklerine saldırı düzenlemek amacıyla tasarlanan yüksek hassasiyetli İHA’lar üretiyor.

ABD’de 2023 yılında tescil edilen Terminal Autonomy şirketinin internet sitesinde, firmanın yapay zeka ile kontrol edilen dolanan mühimmatlar ve yüksek hassasiyetli mühimmatlar kullandığı, bunların “ön cephede düşman kuvvetlerine karşı halihazırda aktif biçimde uygulandığı” bilgisi yer alıyor.

Rusya Savunma Bakanlığı tesisin hedef alındığını duyurmuştu

Rusya Savunma Bakanlığı, 26 Temmuz’a bağlanan gece Kiev’in güneybatısında İHA montaj ve depolama alanının vurulduğunu açıklamıştı. Bakanlık, Ukraynalı ve Amerikalı uzmanların katılımıyla bu tesiste aylık bin adede kadar İHA üretimi yapıldığını bildirdi.

Bakanlığın açıklamasında, bu tesiste AQ-400 Scythe (“Kosa”) ve AQ-100 Bayonet (“Ştık”) tipi saldırı İHA’ları ile RQ-100 Scout (“Skaut”) tipi keşif İHA’larının üretildiği kaydedildi.

Aynı gece Kiev’de İHA ve yedek parça üretimi yapan “Smart Intelligent Systems” (“Smart intellidjent sistem”) işletmesinin de vurulduğu aktarıldı. Rusya Savunma Bakanlığı, Ukrayna başkenti ile Odessa bölgesindeki Çernomorsk liman altyapı tesislerine grup saldırısı düzenlendiğini duyurdu.

Rusya Savunma Bakanlığı, saldırıların yalnızca Ukrayna’nın askeri ve enerji tesisleri ile bunlarla bağlantılı altyapıya yönelik gerçekleştirildiğini vurguluyor.

Öte yandan Financial Times gazetesi, Ukraynalı yetkililere dayandırdığı haberinde, ABD ve Fransa’nın Rusya topraklarına yönelik İHA saldırılarının planlanmasında Ukrayna’ya istihbarat sağladığını yazmıştı.

Okumaya Devam Et

Çok Okunanlar

English