Asya
Tayvan’da muhalefet lideri tutuklandı: ‘Cadı avı başlattılar’

Tayvan’ın üçüncü büyük siyasi partisinin lideri, yolsuzluk soruşturması kapsamında sorgulanmasının üzerinden bir hafta geçmeden ve tekrar gözaltına alınmasından saatler önce verdiği özel röportajda hükümeti muhalifleri “bastırmaya” çalışmakla suçladı.
Tayvan Halk Partisi (TTP) Başkanı Ko Wen-je mücadeleye devam etme sözü verdi ve hukuk sistemi ile basını, Başkan Lai Ching-te’nin Demokratik İlerleme Partisi’nin emirlerini yerine getirmekle suçladı.
“Beni en çok hayal kırıklığına uğratan şey, Tayvan’ın Kuomintang (KMT) parti devletini devirmek için 30 yıl harcamış olması ve bunun sonucunda … [yargının ve medyanın hükümetin siyasi araçları olması” diyen Ko, 1980’lerin sonuna kadar Tayvan’ı yöneten eski Kuomintang yönetimine atıfta bulundu. Bir kampanya finansmanı skandalına atıfta bulunarak, “kesinlikle hatalı olmadığımızı söylemeye cesaret edemeyiz” dedi ancak “medya abartısının” hataları “büyüttüğünden” şikayet etti.
65 yaşındaki doktor kökenli siyasetçi, 2014-2022 yılları arasında Taipei Belediye Başkanlığı yaptığı dönemde bir emlak projesiyle ilgili yolsuzluk iddiaları nedeniyle sorgulanmak üzere kısa süreliğine tutuklanmasından günler sonra çarşamba akşamı ofisinde konuştu. Taipei Bölge Mahkemesi perşembe günü ise, daha önce pazartesi günü verdiği serbest bırakma kararını tersine çevirerek, gözaltında tutulması gerektiğine hükmetti.
“Ben Tayvan’da büyük bir siyasi partinin başkanıyım. Savcılık gidip parti merkezini ve evimi bastı, telefonlarımızı ve sabit disklerimizi aradı ve beni sorguladı,” dedi Ko.
Ko, ocak ayındaki başkanlık seçimleri için rekabetçi bir kampanya yürüttü ve yetersiz kaynaklara sahip TPP’yi yarışta kilit bir oyuncu haline getirdi. Partisi ayrıca 113 üyeli parlamentoda sekiz sandalye kazanarak oyları etkileyebilecek kritik bir azınlık haline geldi. KMT ile bir muhalefet koalisyonu kuran ve birlikte Yasama Yuan’ında dar bir çoğunluğu kontrol eden partisi, Lai ve DPP’ye ciddi bir meydan okuma oluşturdu.
Tayvan muhalefeti Lai’ye karşı tartışmalı yasa tasarısını geçirdi
Ancak şimdi hem Ko hem de partisi siyasi hayatta kalma mücadelesi veriyor. Emlak davasının yanı sıra, kısa bir süre önce özür diledi ve başkanlık adaylığı sırasında kampanya finansmanını yanlış bildirdiği için üç ay izin alacağını söyledi.
Diğer üst düzey TPP yetkililerinin de adı skandallara karıştı. Eski bir TPP üyesi ve Hsinchu belediye başkanı olan Ann Kao, daha önce ayrı bir yolsuzluk davası nedeniyle yedi yıl dört ay hapis cezasına çarptırılmıştı.
Ko’nun kendisi de yolsuzluktan hüküm giymesi halinde birkaç yıl hapis cezasına çarptırılabilir.
Temmuz ayında ise yolsuzluk soruşturmasının başlamasının ardından Lai yönetiminden istifa eden DPP’nin önemli isimlerinden Cheng Wen-tsan’ın da tutuklanmasına karar verilmişti.
TPP’nin sıkıntıları, KMT ile koalisyonunun DPP ile bir hesaplaşmaya kilitlendiği bir dönemde ortaya çıkıyor. Muhalefet, Lai hükümetinin “Çin’den gelen tehditlere karşı koymak için” öne sürdüğü savunma reformları ve bütçelere karşı çıkarak bu reformların Tayvan’ı daha zor duruma sokacağını savunuyor. Lai’nin mayıs ayında göreve gelmesinden kısa bir süre sonra KMT ve TPP de koltuk avantajlarını kullanarak parlamentonun yetkilerini büyük ölçüde artıracak bir yasa tasarısını, DPP destekçilerinin tepkisine meydan okuyarak geçirdi. Anayasa Mahkemesi yasanın anayasaya uygunluğunu incelerken ihtiyati tedbir kararı aldı.
Pekin’e yakın China Times gazetesinde, geçen yıl TPP’ye katılan emekli akademisyen Lin Pao-chung, Ko’nun yarattığı tehdit ortadan kalktığında DPP’nin KMT’nin peşine düşeceği uyarısında bulundu.
Meclis çoğunluğuna sahip Tayvan muhalefeti üst mahkemenin kurallarının değiştirilmesini önerdi
Ko tutuklanmadan önce verdiği röportajın büyük bir bölümünü hükümeti aşırıya kaçmakla suçlayarak, Lai’yi de politika konusunda, özellikle de yakında tartışılıp oylanacak olan denizaltılar için önerilen harcamalar konusunda eleştirdi.
Hükümet geçtiğimiz yıl ilk yerli denizaltıyı tanıttıktan sonra, 2025-2038 yılları arasında tahmini 284 milyar Yeni Tayvan doları (8.88 milyar dolar) maliyetle yedi denizaltı inşa etmeyi planladığını açıkladı.
“Tayvan neden sekiz denizaltı yapmak istiyor? Bunlar nasıl kullanılacak? Zaman çizelgesi ve süreç nedir? İlki henüz denize indirilmedi bile, peki Tayvan denizaltı üretme kapasitesine sahip mi?” diye soran Ko şunları söyledi: “Bunların hiçbirini bilmiyoruz ve yedi denizaltı için daha 280 milyar NT$’ı doğrudan kabul etmemiz isteniyor. Bu hiç mantıklı değil.”
Ko, TPP’nin Tayvan’ın savunma bütçesinin attırılmasını desteklediğini ancak asıl sorunun “neyin satın alınması gerektiği ve ne için alındıkları” olduğunu söyledi. Konu ister savunma isterse muhalefetin Anayasa Mahkemesi’nin işleyişine ilişkin önerdiği değişiklikler olsun, TPP’nin “tartıştıktan sonra desteklemeye ya da karşı çıkmaya karar vereceğini” vurguladı.
Asya
Starbucks, Çin’in Sincan bölgesinde ilk şubesini açtı

ABD’li kahve zinciri devi Starbucks, salı günü Çin’in kuzeybatısındaki Sincan Uygur Özerk Bölgesi’nde iki mağaza açarak, bu bölgeye ilk kez giriş yaptı ve ABD’den sonra ikinci en büyük pazarı olan Çin’deki en son genişleme hamlesini gerçekleştirdi.
Mağazalar, bölge başkenti Urumçi’de yer alıyor; bunlardan biri simgesel Büyük Çarşı’da, diğeri ise Urumçi Tianshan Uluslararası Havalimanı’nda bulunuyor.
Büyük Çarşı’daki amiral mağaza, bölgenin geleneksel silüetlerinden esinlenen kendine özgü bir tasarıma sahip olup, iç mekanlarında Atlas ipeği ve etnik müzik aletleri gibi Sincan unsurları yer alıyor. Her iki mağaza da yerel esintili menüler ve süt kabuğu aromalı tuzlu süt çayı gibi özel içecekler sunuyor.
Starbucks Çin CEO’su Molly Liu yazılı bir açıklamada, “Sincan’a girmek, sadece mağaza ağımızın daha da genişlemesini sağlamakla kalmıyor, aynı zamanda bu canlı pazarla derin bir bağ kurmamızı ve oradaki müşterilerimizle samimi, kalıcı ilişkiler kurmamızı da sağlıyor,” dedi
Bölgesel Piyasa Düzenleme İdaresi yetkilisi Zhang Yu, Sincan’ın kentsel ticari canlılığın ve tüketici çekiciliğinin bir göstergesi olan “ilk mağaza ekonomisini”, iç talebi ve tüketimi artırmak için kilit bir araç haline getirdiğini belirtti.
Xinhua’ya konuşan Zhang, Sincan’ın ilk mağazalara yönelik destek politikalarını iyileştirmeye, onay süreçlerinin verimliliğini artırmaya ve iş ortamını optimize etmeye devam edeceğini de sözlerine ekledi.
Bu açılışlar, Starbucks’ın Çin’deki perakende faaliyetlerini yürütmek üzere Çinli risk sermayesi şirketi Boyu Capital ile kurduğu ortaklığın ardından gerçekleşti. Geçen yıl Kasım ayında imzalanan anlaşmaya göre, Boyu ve Starbucks bir ortak girişim kuracak; Boyu, Starbucks’ın Çin’deki perakende faaliyetlerinde yüzde 60’a kadar hisseye sahip olacak, Starbucks ise ortak girişimdeki kalan yüzde 40 hisseyi elinde tutacak ve Starbucks markasının sahibi olmaya devam ederek marka ile fikri mülkiyet haklarını yeni kuruluşa lisanslayacak.
Bu son genişleme, Starbucks’ın Kuzey Amerika işini yeniden yapılandırdığı bir dönemde gerçekleşiyor; şirket geçen hafta, bölgedeki performans göstermeyen 250 kahve dükkanını kapatma planlarını açıklamıştı.
Starbucks, Ocak 1999’da Pekin’de ilk mağazasını açarak Çin anakarasına giriş yaptı. Kahve kültürü kök salıp popülerlik kazandıkça, zincir Çin genelinde varlığını istikrarlı bir şekilde genişletti. 2026 mali yılı verilerine göre, 27 Eylül 2026 itibarıyla Starbucks, Çin anakarasında 8.342 mağaza işletiyordu; bu rakam, 2025 mali yılı sonuna kıyasla 331 artışa tekabül ediyor.
Çin anakarası, şu anda Starbucks’ın ABD’den sonra en büyük ikinci pazarı konumunda; şirketin 2026 mali yılı üçüncü çeyrek sonuçlarına göre, 28 Haziran 2026 itibarıyla ABD’de 16.933 mağaza işletmektedir.
Şirketin uzun süredir devam eden genişlemesi, yabancı markaların Çin’in büyüyen tüketici pazarında nasıl fırsatlar aradığını yansıtmaktadır.
Piyasa Düzenleme Devlet İdaresi, Çin’de 2026 yılının ilk yarısında 35.000 yeni yabancı sermayeli işletmenin kurulduğunu ve bu sayının bir önceki yılın aynı dönemine göre yüzde 7 arttığını açıkladı. Ticaret Bakanlığı’nın ayrı verilerine göre, 2026 yılının ilk yarısında yaklaşık 4.800 yabancı sermayeli işletme Çin’deki yatırımlarını artırdı.
Asya
Güney Kore’den Ukrayna’ya Kuzey Koreli esirler için özür ültimatomu

Güney Kore Devlet Başkanı Lee Jae-myung, iki Kuzey Koreli savaş esirinin Seul’e nakledildiğini açıklayan Ukrayna’nın gizlilik anlaşmasını ihlal ettiğini belirterek Kiev yönetimini resmi özür dilemeye çağırdı. Ukrayna tarafının anlaşmayı inkar ettiğini belirten Lee, olguların kabul edilmemesi halinde karşı adımlar atılacağını duyurdu.
Güney Kore Devlet Başkanı Lee Jae-myung, Ukrayna’nın iki Kuzey Koreli savaş esirinin Seul’e teslim edildiğini kamuoyuna duyurarak gizlilik mutabakatını ihlal ettiğini belirtti.
Lee, Kiev yönetiminin olguları kabul etmemesi ve kamuoyu önünde özür dilememesi halinde ülkesinin karşı adımlar atacağını açıkladı.
X hesabı üzerinden açıklamada bulunan Lee, esirlerin iadesi sürecinde Ukrayna tarafının gizlilik talep ettiğini, Seul’ün de bilgilerin açıklanmaması yönünde anlaşmaya vardığını kaydetti. Lee, Ukrayna’nın bu mutabakatı tek taraflı olarak bozduğunu ifade etti.
“Ukrayna bizi yalancı durumuna düşürdü”
Gelişmeler karşısında nezaket çerçevesinde üzüntülerini ilettiklerini belirten Güney Kore Devlet Başkanı, Ukrayna tarafının varılan mutabakatı inkar ederek kendisini yalancı durumuna düşürdüğünü savundu.
Lee, Seul’ün anlaşmanın kabul edilmesini ve özür dilenmesini istemesi üzerine Kiev’in Kuzey ve Güney Kore arasında kaçınılmaz bir çatışma senaryosundan söz ettiğini ve “Kore Yarımadası’nda savaşı kışkırtmaya çalıştığını” öne sürdü.
Lee, açıklamasında “Ukrayna’nın eylemlerinden ciddi üzüntü duyuyoruz. Olguları kabul etmeyi ve kamuoyu önünde özür dilemeyi reddetmeyi sürdürürlerse yeni adımlar atacağız. Bu, Kore Cumhuriyeti vatandaşlarının ve devletinin onur meselesidir, görmezden gelemeyiz” ifadelerini kullandı.
<북한포로 송환 관련, 우크라이나측이 비공개 요구를 해 비공개를 합의했는데 일방적으로 공개했고,
대한민국 대통령이 최대한 예의를 갖춰 아쉽다고 했더니 합의사실 없다고 상대국 국가원수를 거짓말쟁이로 만들고,
합의사실을 인정하고 사과하라고 했더니 도리어 남북간 군사충돌 임박 운운하며…— 이재명 (@Jaemyung_Lee) October 2, 2026
Zelenskiy esir teslimini BM kürsüsünden duyurdu
Tartışma, Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy’nin 23 Eylül’de Birleşmiş Milletler Genel Kurulu’nda yaptığı konuşmayla başladı. Zelenskiy, Ukrayna’nın iki Kuzey Koreli askeri esiri Güney Kore’ye teslim ettiğini açıkladı. Lee Jae-myung bu açıklamaya sosyal medya üzerinden tepki göstererek, Ukrayna’yı gizlilik anlaşmasını çiğnemekle suçlamış ve durumu “utanç verici” olarak nitelendirmişti.
Buna karşılık Ukrayna Devlet Başkanlığı Danışmanı Dmitro Litvin, Seul ile Kiev arasında esir takasına ya da teslimine ilişkin herhangi bir gizlilik anlaşması bulunmadığını ileri sürdü. Reuters’ın aktardığına göre, bu açıklamanın ardından Güney Kore Dışişleri Bakanlığı 28 Eylül’de Ukrayna’nın Maslahatgüzarı Andriy Veşkin’i bakanlığa çağırarak diplomatik protesto iletti.
Moskova esir transferine ilişkin bilgisinin olmadığını belirtti
Kremlin Sözcüsü Dmitriy Peskov, Kuzey Koreli savaş esirlerinin teslimine dair ellerinde bir bilgi olmadığını açıkladı. Esir konusunun Rusya Savunma Bakanlığı ve istihbarat servislerinin yetkisinde olduğunu aktaran Peskov, istihbarat kanalları üzerinden temasların sürdüğünü kaydetti.
Rusya ile Kuzey Kore, Ukrayna ordusunun Ağustos 2024 başında sınır bölgelerine girdiği dönemde Kapsamlı Stratejik Ortaklık Anlaşması imzalamıştı. Kuzey Kore birlikleri Kursk bölgesindeki çatışmalarda yer alırken Rusya Genelkurmay Başkanlığı, bölge topraklarının 2025 ilkbaharında Ukrayna ordusundan tamamen temizlendiğini duyurmuştu.
Asya
Çin akaryakıt ihracatını durdurdu: Küresel pazarda tedarik daralıyor

Çin, eriyen iç stoklarını takviye etmek için ekim ayı rafine akaryakıt ihracatını askıya alarak küresel arz sıkıntısını büyüttü. Ülkedeki motorin ve gaz yağı açığı 20 milyon varile ulaşırken, yakıt fiyatları yüzde 70 tırmanan ABD acil rezervlerden 40 milyon varil ham petrol çıkarıyor.
Çin, eriyen yerel rezervlerini yeniden doldurabilmek amacıyla ekim ayı boyunca yapılması planlanan rafine akaryakıt ihracatını askıya aldı.
ABD’nin İran ile girdiği savaşın küresel enerji arzını sarstığı günlerde hayata geçen uygulama, dünya genelindeki yakıt tedarik açığını daha da derinleştirme riski taşıyor.
Yetkililer, ülkedeki bir haftalık ulusal tatilin başında büyük rafinerilere Hong Kong ve Makao hariç hiçbir dış pazara sevkiyat izni verilmeyeceğini bildirdi.
Reuters’a konuşan sektör kaynakları, 7 Ekim sonrasında yurt dışına yakıt çıkışına yeniden onay verilip verilmeyeceğinin rafinerilerin üretim hızına ve iç depolardaki doluluk oranına göre netleşeceğini aktardı.
Batı Asya’dan ham petrol akışının savaş nedeniyle kesintiye uğraması üzerine Pekin yönetimi ilk olarak mart ayında ihracata sınırlama getirmiş, temmuz ayında ise motorin, benzin ve jet yakıtı satışlarını aylık izin şartına bağlamıştı.
Oxford Enerji Araştırmaları Enstitüsü bünyesindeki Çin enerji araştırmaları biriminin yöneticisi Michal Meidan, hükümetin temel hedefinin iç pazardaki arzı güvenceye almak olduğunu vurgulayarak, “Uluslararası piyasalar ikinci planda kalıyor” değerlendirmesini yaptı.
İhracat vizesi için ticari rezervlerin savaş öncesindeki seviyelere ulaşması şart koşuluyor.
Enerji veri analitiği kuruluşu Kpler’in verilerine dikkat çeken analist Zameer Yusof, mevcut motorin ve gaz yağı envanterinin savaş öncesi döneme göre 20 milyon varil geride kaldığını, benzin açığının ise yaklaşık 9 milyon varil düzeyinde seyrettiğini kaydetti.
Pekin’in muslukları kapatması, Washington ile Avrupalı müttefikleri arasındaki enerji gerilimini de su yüzüne çıkardı.
Washington yönetimi, acil durum rezervlerini piyasaya sürmemeleri halinde Almanya ve Fransa’ya sağladığı motorin sevkiyatını durdurma uyarısı yaptı. Avrupalı bir yetkili, ABD’nin Avrupa Birliği’nden altı aylık süre zarfında 120 milyon varil motorini dolaşıma sokmasını talep ettiğini ifade etti.
Gelişmeleri değerlendiren ABD Enerji Bakanı Chris Wright, Batı Asya kaynaklı motorin kaybının telafi edilmeye çalışıldığını ancak Çin’den gelen ihracat kanalının da kapandığını kaydetti.
İran savaşının patlak vermesinden bu yana ABD iç pazarında motorin fiyatları yüzde 70, benzin fiyatları ise yüzde 50 civarında yükseldi.
Yaklaşan Kongre ara seçimleri öncesinde artan yakıt maliyetlerini dizginlemeye odaklanan Beyaz Saray, kendi acil durum kaynaklarını devreye sokuyor.
ABD Enerji Bakanlığı, enerji firmalarına ödünç verilmek üzere Stratejik Petrol Rezervinden 40 milyon varil ham petrolün daha kullanıma açılacağını duyurdu.
Daha önce 1982’den bu yana en düşük düzeyine gerileyen ABD rezervleri, bu son tahsisatla birlikte yasalarda tanımlanan asgari güvenlik sınırının altına inecek.
Diplomasi6 gün önceEast-West Forum İstanbul’da toplandı: Çok kutupluluk geri döndürülemez
Asya2 hafta öncePakistan’a Katar’dan ikinci LNG sevkiyatı yapılacak
Diplomasi2 hafta öncePalantir nasıl Ukraynalıları kobay faresine dönüştürdü?
Diplomasi1 hafta önceEast-West Forum İstanbul’da kapılarını açıyor
Asya2 hafta önceSoftBank, OpenAI yatırımı için 11 milyar dolar borçlanacak
Dünya Basını1 hafta önceTarihçi Emmanuel Todd: Avrupa Rusya konusunda tehlikeli bir fanteziye kapıldı
Rusya1 hafta önceRusya’dan notlar: Siperler, kuryeler ve 9. Duma seçimleri
Ortadoğu2 hafta önceKörfez ülkeleri, İran ile ilişkilerin “resetlenmesini” istiyor











