Trump, eyaletlerin AI yasalarını iptal etmek istiyor

ABD Başkanı Donald Trump, hızla büyüyen yapay zeka (AI) endüstrisine yönelik eyalet sınırlamalarıyla mücadele etmek için federal hükümeti harekete geçiren bir başkanlık kararnamesi imzaladı.

Bu hamle, teknoloji etrafında ortaya çıkan ve giderek artan eyalet düzeyindeki düzenlemeleri geri çekecek bir ulusal yasa için sabırsızlanan Amerikan yapay zeka şirketlerinin büyümesini desteklemeyi amaçlıyor.

Kararname, teknoloji sektöründen büyük övgü toplarken, yapay zekanın oluşturduğu tehlikeleri ele almak için federal hükümetin yeterince çaba göstermediğini söyleyen her iki partiden Kongre üyeleri de dahil olmak üzere eleştirmenlerden hızlı bir tepki aldı.

Kısa süre önce kendi kapsamlı yapay zeka düzenlemesini imzalayan Kaliforniya Valisi Gavin Newsom, başkanın kendi çevresindeki kişilere doğrudan fayda sağlayan bir başkanlık emri imzaladığını iddia etti.

Newsom, Trump’ın AI ve kripto danışmanı olan ve politikanın şekillenmesine yardımcı olan ve imza törenine katılan Silikon Vadisi yatırımcısına atıfta bulunarak, “Başkan Trump ve David Sacks politika yapmıyorlar, dolandırıcılık yapıyorlar,” dedi. Kaliforniya daha önce herhangi bir emre itiraz edeceğini tehdit etmişti.

Eyaleti yakın zamanda AI deepfake’lerle ilgili kurallar kabul eden bir Demokrat olan seçilmiş New Jersey Valisi Mikie Sherrill, Trump’ı kanunsuzlukla suçlayarak tartışmaya katıldı.

Sherrill yaptığı açıklamada, “Başkan bir kez daha, iki partinin ortaklaşa ele alması gereken bir konuyu ele alıyor ve Amerikan halkına sırtını dönerek büyük teknoloji şirketlerinin CEO’larının gözüne girmeye çalışıyor,” dedi.

Microsoft ve OpenAI’ın da üyeleri arasında bulunduğu Business Software Alliance’ın ABD hükümet ilişkilerinden sorumlu başkan yardımcısı Craig Albright, “Yapay zeka inovasyonu ve benimsenmesinin önündeki engelleri kaldırmanın en iyi yolu, uzlaşma alanlarına dayanan yasalar çıkarmaktır,” dedi.

Eyaletlerin AI yasalarını önlemek, Kongrede destek bulmakta zorlanıyor. Kongrede bazı Cumhuriyetçiler bile eyaletlerin AI düzenlemelerini ortadan kaldırma fikrine karşı çıkıyor. Bu yıl yapılan iki girişim, kısmen Cumhuriyetçilerin içindeki muhalefet nedeniyle başarısız oldu.

Bu emir, kasım ayında sızan taslağa büyük ölçüde benziyor ve Adalet Bakanlığı, Federal Ticaret Komisyonu, Ticaret Bakanlığı ve diğer kurumlara AI yasalarını kabul eden eyaletleri hedef alma yetkisi veriyor. Bu, Beyaz Saray’ı yasal zorluklara maruz bırakabilecek agresif bir strateji.

Bu emir, önceki taslaktan iki önemli açıdan farklılık gösteriyor ve değişikliklerin AI kurallarıyla mücadele etmenin siyasi maliyetini azaltmak amacıyla yapıldığı görülüyor.

Yeni eklenen bir bölümde, Beyaz Saray’ın çocukları korumak, veri merkezi endişelerini gidermek veya eyalet hükümetinin teknolojiyi satın almasını ve kullanmasını içeren eyalet yapay zeka düzenlemelerini önleyen bir federal yasa için baskı yapmayacağı belirtiliyor.

Kararname ayrıca, Kaliforniya’nın yeni AI güvenlik yasasını “karmaşık ve külfetli” olarak nitelendiren ifadeleri de kaldırıyor. Birçok teknoloji şirketi, “SB 53” olarak bilinen bu yasanın benzer ifadelerini, herhangi bir federal AI yasasına ve diğer eyaletler tarafından kabul edilen kurallara dahil etmek istiyor.

Trump, emri Senatör Ted Cruz, Ticaret Bakanı Howard Lutnick, Sacks, üst düzey yapay zeka politika danışmanı Sriram Krishnan, Hazine Bakanı Scott Bessent ve diğerleriyle birlikte imzaladı.

Trump, emri imzalamadan önce “Tek bir merkezi onay kaynağına sahip olmak istiyoruz ve bence Cumhuriyetçilerin büyük desteğini alıyoruz. Muhtemelen Demokratların da desteğini alıyoruz, çünkü bu sağduyu,” diye konuştu.

Perşembe gecesi yayınlanmasının hemen ardından, bu karara karşı çıkanların çoğu Demokratlardı, fakat eyaletinde bir dizi yapay zeka düzenlemesi yürürlüğe koymaya çalışan Cumhuriyetçi Florida Valisi Ron DeSantis, eyalet yasalarını önlemeye yönelik her türlü girişime karşı en açık sözlü Cumhuriyetçi valilerden biri oldu.

Utah’ta Cumhuriyetçi eyalet temsilcisi Doug Fiefia, yönetimi bu kararla sınırlarını aştığı için suçladı ve “Eyaletler ‘demokrasinin laboratuvarları’ olarak otoritelerini korumalıdır,” dedi.

Başkanlık emrinin imzalanmasından sonraki saatlerde teknoloji endüstrisinde bazı çatlaklar ortaya çıkmaya başladı, bu da önümüzdeki dönemde zorlu bir yolun habercisi olabilir.

Örneğin açıkça konuşmak için isminin gizli kalmasını isteyen bir teknoloji endüstrisi lobici POLITICO’ya verdiği demeçte, “Ulusal yasaların olması için geçerli nedenler var, ama bu Kongre tarafından yapılmalıdır,” dedi.

Lobiciler, “Bu kesinlikle bir yürütme emrinin sert versiyonu” diyerek, yasal itirazların muhtemel olduğunu ekledi.

Diğer Demokrat Kongre üyeleri de Trump’ın yürütme emrine hızla tepki gösterdi ve bazıları Beyaz Saray’a karşı yasal işlem başlatmakla tehdit etti.

Demokrat Senatör Brian Schatz emri “saçma ve tehlikeli” olarak nitelendirerek, önümüzdeki günlerde yürütme emrini iptal etmek için bir yasa tasarısı sunmayı planladığını ekledi.