Trump, Kanada’ya “Barış Kurulu” davetini geri çekti

ABD Başkanı Donald Trump, Kuzey Amerika komşuları arasındaki giderek soğuyan ilişkilerde son darbe olarak, Kanada’nın “Barış Kurulu” girişimine katılma davetini geri çekti.

Trump perşembe günü sosyal medyada yaptığı bir paylaşımda, Kanada Başbakanı Mark Carney’nin artık kurulda hoş karşılanmayacağını söyledi.

Başkan, Carney’e yönelik daveti neden geri çektiğini belirtmedi. Carney, Davos’ta yaptığı konuşmada Trump’ın “Kanada, ABD sayesinde yaşıyor” şeklindeki sözlerine sert tepki göstermişti.

Carney perşembe günü yaptığı açıklamada, “Kanada, Amerika Birleşik Devletleri sayesinde yaşamıyor. Kanada, Kanadalı olduğumuz için gelişiyor,” dedi.

Geri çekilen davet, Trump ile Carney arasındaki ilişkiyi daha da bozdu. Carney, diğer NATO müttefikleriyle birlikte, başkanın Grönland’ın kontrolünü Danimarka’dan almak için yürüttüğü kampanyaya karşı çıkmıştı.

İki lider, birbirine zıt jeopolitik hedefler için çalışıyor gibi görünüyor: Carney, komşusuna olan bağımlılığı azaltmak için ABD dışındaki ortaklarla ticareti artırma misyonunun bir parçası olarak ticaret anlaşması müzakereleri için Çin’e gitti.

Bu gerginlik, bu yılın ilerleyen aylarında ABD-Meksika-Kanada ticaret anlaşmasının potansiyel olarak gergin bir şekilde gözden geçirilmesine zemin hazırlıyor.

Lutnick’ten USMCA tehdidi

ABD Ticaret Bakanı Howard Lutnick, Carney’nin Çin’e karşı sergilediği yeni dostane tavrın Kanada’nın ABD ile müzakere pozisyonunu gerçekten zayıflattığını söyledi.

Carney geçen hafta Pekin’e gitti ve Çin Devlet Başkanı Xi Jinping ile Kanada’yı Çin elektrikli araç ithalatına açmak için bir anlaşma imzaladı ve bu yatırım şu anda Trump yönetimi yetkililerini rahatsız ediyor.

Ottawa ve Washington, bu yıl başlayacak olan ABD-Meksika-Kanada Anlaşmasının (USMCA) gözden geçirilmesinden önce bir avantaj elde etmeye çalışıyor.

Lutnick, perşembe günü Davos’ta Bloomberg’e verdiği demeçte Carney hakkında “Gerçekten düşünmedikleri bir dizi kural ile oynuyorlar. Bir nevi ‘Sanırım anlaşmanın tamamını değiştirmeliyiz’ diyen bir yol haritası verdiler,” dedi.

Trump yönetiminin müzakere taktikleri Avrupalıları da Kanadalılar gibi Amerika’ya karşı kızdırabilir mi sorusu sorulduğunda Lutnick soruyu geçiştirdi ve “Kanada sadece bu kibirli fikri düşünüyor,” dedi.

Kanada Maliye Bakanı François-Philippe Champagne, Lutnick’in yorumunu önemsemedi ve Quebec City’de gazetecilere, her G7 ülkesinin Çin ile “gözleri açık” bir yaklaşımla kendi “stratejik yol haritası” olduğunu söyledi ve “Kanada da farklı değil,” dedi.

Carney’nin Çin ile yeni ticaret uzlaşması, elektrikli araçlar konusunda ABD politikasından uzaklaşıldığını gösteriyor.

Mayıs 2024’te Başkan Joe Biden, Çin elektrikli araçlarına yüzde 100 gümrük vergisi uygulanacağını duyurmuş; Kanada da o sonbaharda ithalata aynı oranda gümrük vergisi uyguladı.

Bu politika, şirketler daha fazla elektrikli model üretmek için montaj hatlarını yeniden düzenlerken, Kuzey Amerika otomotiv endüstrisini ucuz Çin elektrikli araçlarının baskısından korumak için tasarlandı.

USMCA bu yıl zorunlu bir gözden geçirme sürecinden geçecek. Yenilenmesi garanti değil. ABD Ticaret Temsilcisi Jamieson Greer, bunun yerine Kanada ve Meksika ile ikili anlaşmalar yapma fikrini aylardır gündeme getiriyor. Anlaşma konusundaki belirsizlik, yıllık 1,3 trilyon Kanada doları değerindeki ikili ticaret ilişkisine baskı yaratıyor.

ABD, Kuzey Amerika’ya “Çin sızmasından” endişe ediyor

Greer, Çinli şirketlerin Kanada ile ortak girişimler yoluyla Kuzey Amerika’da yer edinme olasılığından duyduğu rahatsızlığı dile getirdi.

Bu görüş, Kanada’nın otomotiv endüstrisinin kalbi olan eyaleti yöneten Ontario Başbakanı Doug Ford tarafından da paylaşılıyor.

Lutnick ve Greer, Carney’nin Dünya Ekonomik Forumu’nun yıllık toplantısında yaptığı konuşmanın hâlâ gündemde olduğu Davos’ta bulunuyorlar.

Carney, orta güçlere “uluslararası kurallara dayalı düzen” gibi “hoş bir kurguyu” bırakıp, ABD ve Çin’in adını vermeden, dünyanın “hegemonları ve hiper ölçekli şirketleri”ne karşı birlikte çalışmaya çağırdı.

Kanada’nın zor tercihi

Lutnick, Kanada’nın ihracatının dörtte üçünü tek bir pazara, yani Amerika’ya yaptığı bir dönemde, Carney’nin Çin’de yaptığı anlaşmaların mantıklı olmadığını söyledi.

Çin’in Kanada’dan ithalatını artıracağı fikrine ilişkin olarak, “Bu gördüğüm en saçma şey. Hadi canım sen de: onlar dünyadaki en iyi ikinci anlaşmaya sahipler. Ve bizim tek yapmamız gereken bu adamın sızlanmasını ve şikayetini dinlemek,” dedi.

Amerikan bakan, Kanada’nın ihracatının yüzde 85’inin ABD’ye gümrüksüz olarak girdiğini ekledi.

Banka ekonomistlerine göre, USMCA kapsamında ABD’nin yüksek düzeyde gümrük koruması, geçen yıl Kanada ekonomisini resesyondan korudu.

Amerikan ticaret bakanı, Carney’nin Çin hamlesini, henüz ilan edilmemiş olan Kanada seçimleri için zemin hazırlamak amacıyla yapılan “siyasi gürültü”den ibaret olarak nitelendirdi, ancak bunun Washington ile ilişkileri uzun vadede karmaşıklaştırabileceğini söyledi.

Lutnick’in tehdidinin içeriği, ABD’nin Çin ile kendi anlaşmalarını yapması halinde değişebilir. Trump’ın nisan ayında Çinli mevkidaşı Xi’yi ziyaret etmesi planlanıyor.