Trump, Kanada’ya %50’lik gümrük vergisi uyguladı

ABD Başkanı Donald Trump, ABD menşeli otomobillere, süt ürünlerine ve alkollü içeceklere yönelik “eşitsiz muamele” olarak nitelendirdiği duruma misilleme olarak, Kanada’dan ithal edilen çeşitli ürünlere %50’lik gümrük vergisi uyguladı.

Şarap ve hokey sopaları gibi günlük tüketim malları ile çimento gibi endüstriyel ürünler, verginin uygulandığı ürünler arasında yer alıyor.

Bununla birlikte, enerji, potas, kritik mineraller ve balık gibi bazı önemli ihracat kalemleri bu vergiden muaf tutulacak.

Başbakan Mark Carney ise Kanada’nın önümüzdeki haftalarda ABD ile ticaret görüşmelerini “yoğunlaştırmaya” hazır olduğunu belirterek yanıt verdi.

Beyaz Saray, gümrük vergilerinin 30 gün içinde yürürlüğe gireceğini açıkladı. Bu karar, Kuzey Amerika’daki komşu ülkeler arasındaki ticaret gerilimlerinde önemli bir tırmanışa işaret ediyor.

Bu gerilimler, Trump’ın Ocak 2025’te yeniden göreve gelip geniş kapsamlı bir küresel gümrük vergisi programını başlatmasından bu yana tırmanmaya devam ediyordu.

ABD Yüksek Mahkemesi, bu yılın başlarında Trump’ın olağanüstü yetkiler kapsamında küresel olarak uyguladığı birçok gümrük vergisinin yasadışı olarak yürürlüğe konulduğuna hükmetmişti. Fakat Pazartesi gecesi aldığı son karar, mahkemede henüz test edilmemiş, farklı ve belirsiz bir yasayı temel alıyor.

ABD’nin en yakın ticaret ortaklarından biri olan Kanada, geçen yıl Trump’ın gümrük vergilerine misilleme yapan az sayıdaki ülkeden biriydi.

Kanada, ülkeye getirilen yaklaşık 30 milyar Kanada doları (21,7 milyar dolar) değerindeki ABD menşeli mallara %25 oranında kendi gümrük vergisini uyguladı. Carney daha sonra bu vergilerin bir kısmını kaldırdı.

Pazartesi günü yayınlanan ve yeni gümrük vergilerini ele alan bir Beyaz Saray bilgi notunda, bu vergilerin, ürünün Kanada, ABD ve Meksika arasında imzalanan ve USMCA olarak bilinen mevcut serbest ticaret anlaşması kapsamında olup olmadığına bakılmaksızın uygulanacağı belirtildi.

Yeni gümrük vergileri, iki ülke arasında halihazırda mevcut olan ticaret engellerine ekleniyor.

ABD, Kanadalı çelik, alüminyum ve bakır ürünlerine %15 ile %50 arasında değişen aktif gümrük vergileri uygulamaya devam ediyor. Ayrıca, Kanadalı iğne yapraklı keresteye %35 gümrük vergisi ve otomobillerdeki ABD menşeli olmayan parçalara %25 vergi uyguluyor.

Öte yandan Kanada da, belirli Amerikan çelik, alüminyum ve araç ithalatına %25 oranında kendi misilleme gümrük vergisini uyguluyor.

Pazartesi günkü duyuru, Başkan Trump’ın ABD şehirlerine sürüklenen Kanada orman yangınları dumanı nedeniyle gümrük vergisi uygulama tehdidinin ardından geldi.

Carney, X’te yaptığı açıklamada, “Bu, ABD’nin Kanada-ABD-Meksika Anlaşmasını [USMCA] doğrudan ihlal eden bir dizi gümrük vergisi uygulamasıyla başlayan tek taraflı ABD ticaret önlemleri dizisinin en sonuncusu,” dedi.

Carney ayrıca, muhtemelen Trump’ın Kanada’yı “ABD’nin 51. eyaleti” yapma yönündeki tekrarlanan çağrılarına atıfta bulunarak, “Kanada’nın egemenliğine yönelik tehditler”ten bahsetti.

Ontario Başbakanı Doug Ford ise X’te yaptığı bir paylaşımda şunları yazdı:

“Bu gümrük vergileri yürürlüğe girerse, Kanada da gümrük vergisi gümrük vergisine, dolar dolar karşılık vermelidir.”

Yeni gümrük vergilerini duyuran yürütme kararı kapsamında Trump, üç bildiri yayınladı.

Bu bildirimlerde, Kanada’nın daha önce haberdar olduğu ticaret konularına ilişkin ABD’nin şikayetleri sıralanıyor. Şikayetler otomobiller, süt ürünleri ve alkollü içkilerle ilgili.

Otomobil konusunda Trump’ın bildirisi, Kanada’nın USMCA kapsamında yer almayan ABD menşeli motorlu taşıt ve parçalarının ithalatına vergi uyguladığına işaret etti.

Trump, bunun “mantıksız” olduğunu ve Kanada’nın diğer ülkelere benzer bir vergi uygulamayarak ABD’ye ayrımcılık yaptığını savunuyor.

Kuzey Amerika’daki otomotiv üretimi, Kanada, ABD ve Meksika arasında son derece entegre bir yapıya sahip.

Süt ürünleri konusu ise uzun süredir ABD için bir sorun teşkil ediyor; özellikle de yabancı ithalata sınırlar getiren Kanada’nın arz yönetim sistemi. Bu sınırı aşan ürünlere %300’e varan gümrük vergisi uygulanıyor.

Son olarak, geçen yıl başlatılan ve çoğu Kanada eyaletinin ABD menşeli alkollü içeceklere yönelik sürdürdüğü boykot, Amerikalılar için önemli bir sorun haline geldi.

Kanadalı eyalet başbakanları, ABD’nin metal ve otomotiv dahil olmak üzere Kanada’nın kilit sektörlerine uyguladığı gümrük vergilerini kaldırması halinde boykotun sona erdirileceğini defalarca dile getirdiler.

Kanadalı ticaret müzakerecileri, en azından mevcut ABD gümrük vergilerinin bir kısmını azaltacak bir anlaşma sağlamaya çalışıyorlar.

Kanada ve Meksika ticaret anlaşmasının yenilenmesini talep ederken, ABD ise Trump’ın ilk görev dönemi sırasında müzakere edilen anlaşmada değişiklikler yapmak istiyor.

Bununla birlikte, ABD’nin bu adımına rağmen anlaşma, önümüzdeki on yıl boyunca Kuzey Amerika ticaretini kademeli olarak düzenlemeye devam edecek; fakat yıllık gözden geçirmeler gerekecek.

Trump, IEEPA’yı, ABD’nin komşuları dışındaki düzinelerce ülkeye gümrük vergisi uygulamayı meşrulaştırmak için kullanmıştı.

Yüksek Mahkeme yargıçları, başkanın ulusal acil durumlar için ayrılmış bir yasa kapsamında gümrük vergilerini ilan ederken yetkisini aştığına hükmetti.

Beyaz Saray o dönemde, ithalat vergileri uygulamak için başka mekanizmalara başvuracağına dair söz vermişti.

Pazartesi günü açıklanan ve özellikle Kanada’yı hedef alan gümrük vergileri, ulusal acil durumlardan ziyade ticari ayrımcılığı kapsayan 1930 Gümrük Kanunu’nun 338. maddesi kapsamında getirildi.

British Columbia Üniversitesi’nde ekonomi profesörü olan Michael Devereux, bu hamlenin Trump yönetiminin USMCA’ya karşı olduğunu vurguladığını söyledi.

BBC News’e verdiği demeçte Devereux, “Bu, önemli bir tırmanış çünkü daha önce Başkan Trump’ın 2018’de bizzat müzakere edip imzaladığı ABD, Kanada ve Meksika ticaret anlaşması kapsamında muaf tutulan malları doğrudan hedef alıyor,” dedi.

Kanada Ticaret Odası Başkanı Candance Laing, yetkililere yeni gümrük vergilerinin 30 gün sonra yürürlüğe girmesinden önce müzakerelerde “anlamlı ilerleme” kaydetmeleri çağrısında bulundu.

ABD Damıtılmış Alkollü İçecekler Konseyi Başkanı Chris Swonger de benzer şekilde her iki tarafın bir çözüm bulması çağrısında bulunarak, bu kararın “daha fazla misilleme riskini artırdığı” uyarısında bulundu.