Trump yönetiminin Ukrayna için hazırladığı yeni barış planında neler var?

ABD yönetimi, Ukrayna’daki savaşı sona erdirmek amacıyla Kiev yönetiminden ağır tavizler talep eden yeni bir barış planı üzerinde çalışıyor.

Financial Times ve Axios haber kuruluşlarının konuya aşina kaynaklara dayandırdığı bilgilere göre, Steven Witkoff ve Kirill Dmitriyev’in katılımıyla hazırlanan taslak, Ukrayna’nın Lugansk ve Donetsk bölgelerinin (Donbass) tamamını Rusya’ya bırakmasını ve ordu mevcudunu yarı yarıya azaltmasını öngörüyor.

Sahada yeni sınırlar

Axios tarafından yayımlanan detaylara göre plan, Ukrayna ordusunun halihazırda kontrol ettiği Donbass topraklarının yüzde 14’ünden çekilmesini talep ediyor. Bu bölgenin, tarafların asker veya silah bulundurmayacağı bir “askeri güçten arındırılmış bölgeye” dönüştürülmesi hedefleniyor.

Buna karşılık Moskova’nın Zaporijya ve Herson bölgelerindeki cephe hattını dondurması, müzakerelerin başarılı ilerlemesi durumunda ise bazı toprakları iade etmeyi kabul edebileceği belirtiliyor.

Trump’ın planı çerçevesinde ABD ve diğer ülkelerin Kırım ve Donbass’ı Rusya toprağı olarak tanıması öngörülüyor.

Ukrayna’dan bu durumu resmen tanıması talep edilmese de Kiev yönetiminin Rusçayı devlet dili olarak kabul etmesi ve Rus Ortodoks Kilisesi’nin faaliyetlerine yönelik kısıtlamaları kaldırması şart koşuluyor.

Financial Times, planın Ukrayna ordusu için belirli silah türlerinin yasaklanmasını, Batı menşeli uzun menzilli füze tedarikinin durdurulmasını ve Ukrayna topraklarında herhangi bir yabancı askeri gücün konuşlandırılmasının engellenmesini içerdiğini aktarıyor.

Kiev “endişeli”

Financial Times muhabiri Christopher Miller, Trump’ın teklifinin “Ukrayna’nın teslimiyetiyle eşdeğer” olduğunu iddia ediyor.

Axios‘a konuşan bir kaynak da Amerikalı yetkililerin mantığını şu sözlerle açıklıyor: “Ukrayna Donbass’ı nasılsa kaybedecek, bu yüzden anlaşmayı şimdi yapmak onların çıkarına.”

Kiev’deki yetkililer, Trump’ın önerisini mevcut haliyle “kabul edilemez” buluyor. Amerikalı yetkililerin planın detaylarını Ukrayna Milli Güvenlik ve Savunma Konseyi Başkanı Rüstem Umerov’a ilettiği bildirildi.

Sürecin bir parçası olarak Steven Witkoff’un Ankara’da Ukrayna Devlet Başkanı Vladimir Zelenskiy ile bir araya gelmesi planlanıyordu. Ancak Zelenskiy bu görüşmeyi iptal etti.

Ukraynalı bir kaynağın Axios‘a verdiği bilgiye göre Zelenskiy, Trump’ın planını Avrupalı liderlerle görüşmek istiyor.

Amerikalı bir yetkili ise Zelenskiy’nin Ankara’ya AB ülkeleriyle mutabık kalınan kendi planını getirdiğini, ancak bu planın Rusya tarafından asla desteklenmeyeceğini ifade etti.

Planın mimarları kimler?

The Wall Street Journal, Moskova ile Kiev arasındaki ihtilafı çözmeye yönelik bu yeni plan üzerinde ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, Başkanın Özel Temsilcisi Steven Witkoff ve Trump’ın damadı iş insanı Jared Kushner’in çalıştığını yazdı. NBC ise bu isimlere Başkan Yardımcısı J.D. Vance’in de dahil olduğunu doğruladı.

Yayımlanan haberlere göre bu ekip, Rusya Devlet Başkanı’nın Uluslararası İşbirliği Özel Temsilcisi Kirill Dmitriyev ile istişarelerde bulundu. Dmitriyev’in geçen ayın sonunda ABD’ye gittiği ve Witkoff ile konsepti tartıştığı belirtiliyor.

WSJ kaynakları, Trump yönetiminin Gazze’deki çözüm sürecine benzer bir yaklaşım izlediğini kaydediyor: Kapsamlı bir plan hazırlamak ve ardından çatışan tarafları bunu kabul etmeye zorlamak.

Gazete, çalışmanın Trump’ın yardımcılarına “her iki taraf için de teşvik edici unsurlar içeren” yeni öneriler hazırlama talimatı vermesinin ardından başladığını belirtiyor.

Rusya için bu teşvik Batı ile ekonomik ilişkilerin yeniden başlaması, Ukrayna içinse yeniden imar yardımı olarak tanımlanıyor.

NBC‘ye konuşan üst düzey bir Amerikalı yetkili, “Plan, kalıcı bir barış sağlamak için her iki tarafa da güvenlik garantileri sunmayı hedefliyor. Ukrayna’nın istediği ve ihtiyaç duyduğu unsurları içeriyor” ifadelerini kullandı.

Yetkili, planın birkaç haftadır geliştirildiğini ve Trump’ın onayını aldığını belirtti.

FT‘ye göre Kiev, planda esaslı değişiklikler yapılmasını talep ediyor. Vladimir Zelenskiy, basında çıkan haberlere dair yaptığı açıklamada, “savaşın nihayet bitmesi için yeterli güce yalnızca Trump ve ABD’nin sahip olduğunu” belirterek Washington ile işbirliğine hazır olduğu mesajını verdi.

Kremlin Sözcüsü Dmitriyev Peskov ise Vladimir Putin ve Donald Trump’ın Alaska’da gerçekleştirdiği görüşmeden bu yana herhangi bir “yenilik” olmadığını savundu.

Peskov, “Hayır, bu durumda ‘Anchorage ruhu’ dediğimiz şeye ek olarak herhangi bir yenilik yok” diye konuştu.