Diplomasi
Trump yönetiminin Ukrayna için hazırladığı yeni barış planında neler var?

ABD yönetimi, Ukrayna’daki savaşı sona erdirmek amacıyla Kiev yönetiminden ağır tavizler talep eden yeni bir barış planı üzerinde çalışıyor.
Financial Times ve Axios haber kuruluşlarının konuya aşina kaynaklara dayandırdığı bilgilere göre, Steven Witkoff ve Kirill Dmitriyev’in katılımıyla hazırlanan taslak, Ukrayna’nın Lugansk ve Donetsk bölgelerinin (Donbass) tamamını Rusya’ya bırakmasını ve ordu mevcudunu yarı yarıya azaltmasını öngörüyor.
Sahada yeni sınırlar
Axios tarafından yayımlanan detaylara göre plan, Ukrayna ordusunun halihazırda kontrol ettiği Donbass topraklarının yüzde 14’ünden çekilmesini talep ediyor. Bu bölgenin, tarafların asker veya silah bulundurmayacağı bir “askeri güçten arındırılmış bölgeye” dönüştürülmesi hedefleniyor.
Buna karşılık Moskova’nın Zaporijya ve Herson bölgelerindeki cephe hattını dondurması, müzakerelerin başarılı ilerlemesi durumunda ise bazı toprakları iade etmeyi kabul edebileceği belirtiliyor.
Trump’ın planı çerçevesinde ABD ve diğer ülkelerin Kırım ve Donbass’ı Rusya toprağı olarak tanıması öngörülüyor.
Ukrayna’dan bu durumu resmen tanıması talep edilmese de Kiev yönetiminin Rusçayı devlet dili olarak kabul etmesi ve Rus Ortodoks Kilisesi’nin faaliyetlerine yönelik kısıtlamaları kaldırması şart koşuluyor.
Financial Times, planın Ukrayna ordusu için belirli silah türlerinin yasaklanmasını, Batı menşeli uzun menzilli füze tedarikinin durdurulmasını ve Ukrayna topraklarında herhangi bir yabancı askeri gücün konuşlandırılmasının engellenmesini içerdiğini aktarıyor.
Kiev “endişeli”
Financial Times muhabiri Christopher Miller, Trump’ın teklifinin “Ukrayna’nın teslimiyetiyle eşdeğer” olduğunu iddia ediyor.
Axios‘a konuşan bir kaynak da Amerikalı yetkililerin mantığını şu sözlerle açıklıyor: “Ukrayna Donbass’ı nasılsa kaybedecek, bu yüzden anlaşmayı şimdi yapmak onların çıkarına.”
Kiev’deki yetkililer, Trump’ın önerisini mevcut haliyle “kabul edilemez” buluyor. Amerikalı yetkililerin planın detaylarını Ukrayna Milli Güvenlik ve Savunma Konseyi Başkanı Rüstem Umerov’a ilettiği bildirildi.
Sürecin bir parçası olarak Steven Witkoff’un Ankara’da Ukrayna Devlet Başkanı Vladimir Zelenskiy ile bir araya gelmesi planlanıyordu. Ancak Zelenskiy bu görüşmeyi iptal etti.
Ukraynalı bir kaynağın Axios‘a verdiği bilgiye göre Zelenskiy, Trump’ın planını Avrupalı liderlerle görüşmek istiyor.
Amerikalı bir yetkili ise Zelenskiy’nin Ankara’ya AB ülkeleriyle mutabık kalınan kendi planını getirdiğini, ancak bu planın Rusya tarafından asla desteklenmeyeceğini ifade etti.
Planın mimarları kimler?
The Wall Street Journal, Moskova ile Kiev arasındaki ihtilafı çözmeye yönelik bu yeni plan üzerinde ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, Başkanın Özel Temsilcisi Steven Witkoff ve Trump’ın damadı iş insanı Jared Kushner’in çalıştığını yazdı. NBC ise bu isimlere Başkan Yardımcısı J.D. Vance’in de dahil olduğunu doğruladı.
Yayımlanan haberlere göre bu ekip, Rusya Devlet Başkanı’nın Uluslararası İşbirliği Özel Temsilcisi Kirill Dmitriyev ile istişarelerde bulundu. Dmitriyev’in geçen ayın sonunda ABD’ye gittiği ve Witkoff ile konsepti tartıştığı belirtiliyor.
WSJ kaynakları, Trump yönetiminin Gazze’deki çözüm sürecine benzer bir yaklaşım izlediğini kaydediyor: Kapsamlı bir plan hazırlamak ve ardından çatışan tarafları bunu kabul etmeye zorlamak.
Gazete, çalışmanın Trump’ın yardımcılarına “her iki taraf için de teşvik edici unsurlar içeren” yeni öneriler hazırlama talimatı vermesinin ardından başladığını belirtiyor.
Rusya için bu teşvik Batı ile ekonomik ilişkilerin yeniden başlaması, Ukrayna içinse yeniden imar yardımı olarak tanımlanıyor.
NBC‘ye konuşan üst düzey bir Amerikalı yetkili, “Plan, kalıcı bir barış sağlamak için her iki tarafa da güvenlik garantileri sunmayı hedefliyor. Ukrayna’nın istediği ve ihtiyaç duyduğu unsurları içeriyor” ifadelerini kullandı.
Yetkili, planın birkaç haftadır geliştirildiğini ve Trump’ın onayını aldığını belirtti.
FT‘ye göre Kiev, planda esaslı değişiklikler yapılmasını talep ediyor. Vladimir Zelenskiy, basında çıkan haberlere dair yaptığı açıklamada, “savaşın nihayet bitmesi için yeterli güce yalnızca Trump ve ABD’nin sahip olduğunu” belirterek Washington ile işbirliğine hazır olduğu mesajını verdi.
Kremlin Sözcüsü Dmitriyev Peskov ise Vladimir Putin ve Donald Trump’ın Alaska’da gerçekleştirdiği görüşmeden bu yana herhangi bir “yenilik” olmadığını savundu.
Peskov, “Hayır, bu durumda ‘Anchorage ruhu’ dediğimiz şeye ek olarak herhangi bir yenilik yok” diye konuştu.
Diplomasi
UEFA, FIFA’nın özelleştirilmesi halinde Dünya Kupası’nı boykot edecek

Avrupa futbolunun yönetim organı olan UEFA, FIFA’nın ticari faaliyetlerinin bir kısmını özelleştirmeye yönelik öneriyi kabul etmesi halinde, oybirliğiyle Dünya Kupası’nı boykot etme kararı aldı.
FIFA salı günü, ticari faaliyetlerini özel bir kuruluşa devretmeyi öngören bir öneri yayınladı.
Bu öneride, ABD Başkanı Donald Trump’ın damadı Jared Kushner’ın kardeşi Josh Kushner’ın CEO’su olduğu Thrive Capital’in baş yatırımcı olarak adı geçti.
UEFA, yaptığı açıklamada, “Dünya Kupası bir yatırım ürünü olarak değerlendirilemez. Hiçbir kısmı asla özel yatırımcılara devredilmemelidir. Dünya Kupası satılık değildir,” demişti.
Teklifin kabul edilmesi için FIFA’nın 211 üye federasyonunun çoğunluğunun desteği gerekiyor.
Fakat teklif Avrupa genelinde yoğun eleştirilere maruz kaldı. UEFA, yalnızca 55 üye federasyondan oluşuyor.
Açıklamada, “FIFA Dünya Kupası futbola aittir. Her zaman da öyle kalacaktır. Avrupa’nın söz hakkı olduğu sürece, Dünya Kupası asla satılık olmayacaktır,” denildi.
Avrupa Birliği Spor Komiseri Glenn Micallef, X’te yaptığı açıklamada, “UEFA’nın bu açıklamasını memnuniyetle karşılıyorum ve tutumunu tam olarak destekliyorum,” dedi ve “Avrupa futbol federasyonlarının yönetişim konusunda öncülük etmesinden gurur duyduğunu” ekledi.
Çarşamba günü komisyon üyesi, “rekabet hukuku hususları” gerekçesiyle FIFA’nın önerisini soruşturma tehdidinde bulunmuştu.
Kadınlar U-20 Dünya Kupası eylül ayında düzenlenecek ve FIFA planlarından vazgeçmezse, bu turnuva Avrupa futbol federasyonlarının boykotu sonuna kadar sürdürme kararlılığının ilk sınavı olabilir.
Kadınlar ve erkekler U-17 Dünya Kupaları da 2026’nın ilerleyen aylarında düzenlenecek.
En son 2023’te İspanya’nın kazandığı tam kadro Kadınlar Dünya Kupası ise 2027’de Brezilya’da gerçekleştirilecek.
POLITICO Çarşamba günü yayınladığı haberde, Avrupa futbolunun yönetim organındaki bir dizi üst düzey yetkilinin, mevcut görev süresi gelecek yıl sona erecek olan FIFA Başkanı Gianni Infantino’ya karşı Katarlı Nasır el-Halifi’yi aday çıkarmayı planladığını bildirmişti.
Diplomasi
ABD, BAE destekli çip üreticisi GlobalFoundries’e fon sağlayacak

GlobalFoundries, ABD hükümetinin daha verimli yapay zeka veri merkezlerini desteklemek amacıyla silikon fotonik teknolojisinin araştırma ve geliştirme çalışmalarını güçlendirmek üzere çip üreticisine 300 milyon dolarlık bir hibe vereceğini duyurdu.
Bu hibe, Washington’un Çin ile arasındaki küresel rekabette konumunu güçlendirmeye çalıştığı bir dönemde, ABD Başkanı Donald Trump’ın CHIPS Yasası kapsamındaki araştırma fonlarını kritik yarı iletken teknolojilerine yöneltme çabasının bir parçası.
Yönetim daha önce yarı iletken üretim ekipmanları için 150 milyon dolar ve kuantum bilişim için 2 milyar dolar tahsis etmişti.
Silikon fotonik, çipler arasında veri aktarımı için elektrik sinyalleri yerine ışığı kullanır ve bu sayede yapay zeka sistemleri için daha yüksek bant genişliği ve daha düşük güç tüketimi sağlar.
ABD Ticaret Bakanlığı’ndan sağlanan bu fon, veri aktarım hızlarını ve enerji verimliliğini daha da artırmak amacıyla silikon fotoniği yapay zeka işlemcileriyle doğrudan entegre eden bir teknoloji olan “ortak paketlenmiş optik” alanındaki gelişmeleri desteklemeyi de amaçlıyor.
Silikon fotoniği ve gelişmiş optik paketleme tedarik zincirinin büyük bir kısmı şu anda ABD dışında yoğunlaşmış durumda.
Bu alandaki başlıca üreticiler arasında Tayvanlı TSMC ve İsrailli Tower Semiconductor yer alıyor.
Çarşamba günü açıklanan 300 milyon dolarlık fon, GlobalFoundries’e 2024 yılında Malta (New York) ve Burlington’da (Vermont) fabrikalar kurması için tahsis edilen 1,5 milyar dolarlık önceki fonu tamamlayacak.
Teknoloji Direktörü Gregg Bartlett, Reuters’a verdiği demeçte yeni fonun, GlobalFoundries’in halihazırda ürettiği çiplerin yanı sıra optik bileşenlerin üretimi ve paketlenmesi için bu tesislerde kullanılacak yeni malzemeler ve teknikler üzerine yapılacak araştırmalara destek olacağını söyledi.
Bartlett, “Çıplak silikon yonga plakasından başlayarak, ABD’de kalitesi kanıtlanmış ve test edilmiş bir optik modül sevk edebilme yeteneğine sahip, uçtan uca hizmet sunan tek bir şirketin olması, bizim için benzersiz bir yetkinlik olduğunu düşünüyoruz,” dedi.
GlobalFoundries, veri aktarım hızlarını saniyede 400 gigabite çıkarmayı ve mevcut nesil uygulamalara kıyasla enerji verimliliğini beş katına çıkarmayı hedeflediğini açıkladı.
Abu Dabi varlık fonu Mubadala, GlobalFoundries’in yaklaşık %73’üne sahip. ABD Ticaret Bakanlığı ise ayrı bir anlaşma kapsamında bu çip üreticisinin yaklaşık %1’lik hissesini alacak.
Diplomasi
Kiev’de vurulan İHA fabrikasının ABD’li şirkete ait olduğu bildirildi

Rusya’nın Kiev’de imha ettiğini açıkladığı insansız hava aracı fabrikasının ABD’nin Delaware eyaletinde kayıtlı bir şirkete ait olduğu bildirildi. The Guardian gazetesi, Terminal Autonomy adlı firmanın Rusya topraklarının derinliklerine saldırı düzenlemek amacıyla yüksek hassasiyetli İHA’lar ürettiğini aktardı. Şirket, yapay zeka kontrollü mühimmatların cephede aktif olarak kullanıldığını belirtiyor.
Rusya ordusunun Ukrayna’nın başkenti Kiev’de düzenlediği hava saldırılarında imha edilen insansız hava aracı (İHA) fabrikasının, ABD’nin Delaware eyaletinde kayıtlı bir Amerikan şirketine ait olduğu bildirildi.
The Guardian gazetesinin kaynaklara dayandırdığı haberine göre, Terminal Autonomy adlı şirket, yönlendirme sistemleri parazit ve sinyal kesicilere karşı korumalı olan ve Rusya topraklarının derinliklerine saldırı düzenlemek amacıyla tasarlanan yüksek hassasiyetli İHA’lar üretiyor.
ABD’de 2023 yılında tescil edilen Terminal Autonomy şirketinin internet sitesinde, firmanın yapay zeka ile kontrol edilen dolanan mühimmatlar ve yüksek hassasiyetli mühimmatlar kullandığı, bunların “ön cephede düşman kuvvetlerine karşı halihazırda aktif biçimde uygulandığı” bilgisi yer alıyor.
Rusya Savunma Bakanlığı tesisin hedef alındığını duyurmuştu
Rusya Savunma Bakanlığı, 26 Temmuz’a bağlanan gece Kiev’in güneybatısında İHA montaj ve depolama alanının vurulduğunu açıklamıştı. Bakanlık, Ukraynalı ve Amerikalı uzmanların katılımıyla bu tesiste aylık bin adede kadar İHA üretimi yapıldığını bildirdi.
Bakanlığın açıklamasında, bu tesiste AQ-400 Scythe (“Kosa”) ve AQ-100 Bayonet (“Ştık”) tipi saldırı İHA’ları ile RQ-100 Scout (“Skaut”) tipi keşif İHA’larının üretildiği kaydedildi.
Aynı gece Kiev’de İHA ve yedek parça üretimi yapan “Smart Intelligent Systems” (“Smart intellidjent sistem”) işletmesinin de vurulduğu aktarıldı. Rusya Savunma Bakanlığı, Ukrayna başkenti ile Odessa bölgesindeki Çernomorsk liman altyapı tesislerine grup saldırısı düzenlendiğini duyurdu.
Rusya Savunma Bakanlığı, saldırıların yalnızca Ukrayna’nın askeri ve enerji tesisleri ile bunlarla bağlantılı altyapıya yönelik gerçekleştirildiğini vurguluyor.
Öte yandan Financial Times gazetesi, Ukraynalı yetkililere dayandırdığı haberinde, ABD ve Fransa’nın Rusya topraklarına yönelik İHA saldırılarının planlanmasında Ukrayna’ya istihbarat sağladığını yazmıştı.
Dünya Basını7 gün önceGlazyev yazdı: Hibrit dünya savaşının devam etmesinin nedenleri üzerine – 1
Diplomasi4 gün öncePaşinyan’dan Moskova’ya demiryolu resti
Avrupa2 hafta önceBurnham resmen Birleşik Krallık Başbakanı oluyor
Dünya Basını6 gün önceGlazyev yazdı: Hibrit dünya savaşının devam etmesinin nedenleri üzerine – 2
Avrupa2 hafta önceAlmanya, silahlanmak için borçlanıyor
Dünya Basını7 gün önceEski NATO yetkilisi Kujat’tan nükleer kış uyarısı
Asya2 hafta önceDeepSeek kullanıcılarının özel sohbetleri Google’a sızdı
Dünya Basını2 hafta önceProf. Pape: İran savaş öncesinden daha güçlü









