Trump’ın ültimatomunun ardından İran, Körfez’deki enerji ve su tesislerine misilleme yapmakla tehdit etti

İran, ABD Başkanı Donald Trump’ın elektrik şebekesine saldırma tehdidini yerine getirmesi halinde Körfez genelindeki enerji ve su altyapısını vuracağı uyarısında bulunarak, içme suyu için büyük ölçüde tuzdan arındırmaya bağımlı olan bölgede büyük çaplı bir aksama endişesine yol açtı.

Trump, cumartesi günü geç saatlerde yaptığı uyarıda, Tahran’ın Hürmüz Boğazı’nı 48 saat içinde tamamen açması halinde ABD’nin İran’ın elektrik santrallerini vuracağını belirterek, pazartesi günü saat 19.45 EDT (23.45 GMT) civarında bir son tarih belirledi.

Sivil altyapıya yönelik karşılıklı saldırı olasılığı petrol piyasalarını daha da tedirgin ederken, fiyatlar Asya’da erken işlemlerde dalgalı bir seyir izledi.

ABD ve İsrail’in üç haftayı aşkın süredir devam eden ve yİran’ın füze kabiliyetini de hedef alan ağır bombardımanının ardından Tahran, misilleme yapma kabiliyetini göstermeye devam etti. Pazar günü gece boyunca İran’dan gelen füzelerin uyarısı üzerine İsrail’in kuzey ve orta kesimlerinde, Tel Aviv ve işgal altındaki Batı Şeria dahil olmak üzere hava saldırı sirenleri çaldı.

İsrail ordusu saatler önce, Tahran’a düzenlediği ve askeri bir üssün yanı sıra silah üretim ve depolama tesislerini hedef alan bir saldırı dalgasını tamamladığını söyledi.

Yarı resmi Mehr Haber Ajansı’nın pazartesi sabahı erken saatlerde verdiği habere göre, İran’ın Basra Körfezi’ndeki liman kenti Bender Abbas’ta bir radyo istasyonuna düzenlenen hava saldırısında en az bir kişi hayatını kaybetti ve Doğu Tahran’da hava savunmaları devreye girdi.

Trump’ın uyarısı, ABD’nin çatışmayı sonlandırmayı değerlendirebileceğinin sinyalini vermesinden bir günden kısa bir süre sonra, ABD Deniz Piyadeleri ve ağır çıkarma gemileri bölgeye doğru yola çıkmışken geldi.

İran askeri sözcüsü İbrahim Zülfikari, devlet medyasına göre, “İran’ın yakıt ve enerji altyapısı düşman tarafından saldırıya uğrarsa, ABD ve bölgedeki rejime ait tüm enerji altyapısı, bilgi teknolojisi ve su tuzdan arındırma tesisleri önceki uyarılar uyarınca hedef alınacaktır” dedi.

Elektriğe yönelik saldırılar İran’ı zayıflatabilirken, kişi başına yaklaşık beş kat daha fazla elektrik tüketen Körfez’deki komşuları için potansiyel olarak felaket olabilir. Elektrik, parlak çöl şehirlerini yaşanabilir kılıyor, kısmen de Bahreyn ve Katar’da tüketilen suyun %100’ünü üreten tuzdan arındırma tesislerine güç sağlanıyor. Bu tesisler, Birleşik Arap Emirlikleri’nde içme suyu ihtiyacının %80’inden fazlasını, Suudi Arabistan’da ise su arzının %50’sini karşılamak için deniz suyunu kullanıyor.

İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf, X üzerinden yaptığı paylaşımda, İran’ın elektrik santrallerine saldırı düzenlenmesi halinde Orta Doğu’daki kritik altyapı ve enerji tesislerinin “geri dönülemez şekilde yok edilebileceğini” söyleyerek söylemlerini sertleştirdi.

İran’ın Devrim Muhafızları, bunun aynı zamanda İran’ın güney kıyısı boyunca normalde küresel petrol ve sıvılaştırılmış doğal gazın beşte birinin geçtiği deniz yolunun da kapalı kalacağı anlamına geldiğini söyledi.

Devrim Muhafızları bir açıklamada, “Hürmüz Boğazı tamamen kapatılacak ve yok edilen elektrik santrallerimiz yeniden inşa edilene kadar açılmayacaktır” dedi.

ABD ve İsrail’in 28 Şubat’ta başlattığı savaşta 2.000’den fazla kişi hayatını kaybetti; bu savaş piyasaları altüst etti, yakıt maliyetlerini artırdı, küresel enflasyon endişelerini körükledi.

‘YÜKSELEN BELİRSİZLİĞİN ZAMANLI BOMBASI’

IG piyasa analisti Tony Sycamore, “Başkan Trump’ın tehdidi artık piyasaların üzerinde 48 saatlik, yükselen belirsizliğin zamanlı bombasını yerleştirdi” dedi ve pazartesi günü piyasalar açıldığında borsaların düşmesini beklediğini söyledi.

İran saldırıları Hürmüz Boğazı’nı fiilen kapatarak 1970’lerden bu yana en kötü petrol krizine neden oldu. Boğazın neredeyse kapanması geçen hafta Avrupa gaz fiyatlarını %35’e kadar artırdı.

Trump, cumartesi günü saat 19.45 EDT (23.45 GMT) civarında sosyal medyada yaptığı paylaşımda, “Eğer İran, Hürmüz Boğazı’nı 48 SAAT içinde, şu andan itibaren, TAMAMEN, TEHDİT OLMADAN AÇMAZSA, Amerika Birleşik Devletleri onların çeşitli ELEKTRİK SANTRALLERİNİ vuracak ve yok edecektir, EN BÜYÜĞÜNDEN BAŞLAYARAK!” dedi.

İran medyası, ülkenin Uluslararası Denizcilik Örgütü temsilcisinin, boğazın “İran’ın düşmanlarıyla” bağlantılı gemiler dışında tüm seferlere açık olduğunu söylediğini aktardı.

Ali Musavi, su yolundan geçişin Tahran ile güvenlik ve emniyet düzenlemelerinin koordine edilmesiyle mümkün olduğunu söyledi.

Gemi takip verileri, Hint bayraklı gemiler ve Pakistanlı bir petrol tankeri gibi bazı gemilerin boğazdan güvenli geçiş sağladığını gösteriyor. Ancak gemilerin büyük çoğunluğu içeride beklemeye devam ediyor.

ABD ve İsrail, üç hafta süren yoğun hava saldırılarıyla İran’ın sınırları ötesinde güç projeksiyonu yapma kabiliyetini ciddi şekilde zayıflattıklarını öne sürüyor. Ancak Tahran cuma günü, bir ABD-İngiliz Hint Okyanusu askeri üssüne doğru 4.000 km menzile sahip bilinen ilk uzun menzilli balistik füzelerini fırlatarak saldırı riskini Orta Doğu’nun ötesine taşıdı.

Pazar günü, İran’ın güney İsrail’deki iki kasabasına düzenlediği füze saldırılarında, büyük çaplı can kaybı oldu ve düzinelerce kişi yaralandı. Kasabalar, İsrail’in gizli nükleer reaktörüne ve Nevatim Hava Üssü de dahil olmak üzere ülkenin en büyük askeri tesislerinden birkaçına yakın bir konumda bulunuyor.