Trump’tan ara seçim mesajları: İran, İsrail, ekonomi

ABD Başkanı Donald Trump, ara seçimlerdeki Cumhuriyetçilerin kayıplarını İran savaşına, İsrail’e yönelik “büyük bir hoşnutsuzluğa” ve ABD ekonomisinin durumu hakkındaki “kötü mesajlara” bağladı.

Geçen hafta Demokratların Temsilciler Meclisi ve Senato’nun kontrolünü geri kazanmasından bu yana Trump’ın verdiği ilk röportaj olan ve CBS News’ten Ross Douthat ile yaklaşık bir saat süren sohbette Başkan, Amerikan halkının Cumhuriyetçi adayları reddetmesinin nedenleri olarak, kendisinin oy pusulasında yer almamasını, artan İsrail karşıtı duyguları ve İran savaşına atfedilen yüksek benzin fiyatlarını gösterdi:

“Savaşı sevmediler. Benzin fiyatlarının yükselmesini de sevmediler, çünkü ben fiyatları düşük seviyede tutmuştum. Bunun sorumlusu olarak savaş gösterildi ve bence çoğunlukla bu nedenle savaşı sevmediler; çünkü İran’ın nükleer silaha sahip olamayacağı ve asla sahip olmayacağı konusunda herkesin hemfikir olduğunu düşünüyorum. Buna sahip olamayacaklar. İnanılmaz bir şekilde, İsrail’e karşı büyük bir hoşnutsuzluk var. İsrail’e karşı bir hoşnutsuzluk var gibi görünüyor. Yani bir yandan bu var. Bir yandan savaşın kendisi var. Bir yandan da benzin fiyatları var. Ve bence bunlar başlıca nedenler.”

Douthat’ın, Demokratların zafer dalgasının tek sorumlusunun İran savaşı olup olmadığı ya da seçmenlerin “henüz çözülmemiş” yaşam maliyeti ve enflasyon endişelerine de tepki gösterip göstermediklerini sorması üzerine Trump şöyle yanıt verdi:

“Aslında İran savaşı değil, çünkü [iktisadi] rakamlar olağanüstü. Elimizdeki rakamlar tarihsel olarak iyi rakamlar. Bence sorun, belki de benim tarafımdan yapılan kötü iletişimdi, ama ben bu konuyu sürekli gündeme getirirdim. Yani bilmiyorum, bu konuda ne kadar konuşabilirim ki?”

Trump, Cumhuriyetçilerin ara seçimlerdeki zayıf performansının sorumlusu olarak İran savaşı ve ABD-İsrail ilişkilerinin mevcut durumunu gösteren Başkan Yardımcısı JD Vance’in değerlendirmesine katıldığını söyledi.

Öte yandan Trump, Vance’in, İran’ın oluşturduğu tehdit göz önüne alındığında Tahran’a tekrar saldırma kararını Başkan’a bıraktığını belirtti:

“Orada, eğer öyle hissediyorsa, keşke şunu da söyleseydi –bunu ona sormalısınız– ama bunu tekrar yapma şansınız olsaydı, yapar mıydınız? O da karar alma sürecinin bir parçası. Benim cevabım kesin bir evet, çünkü İran’ın nükleer silaha sahip olmasına izin veremezsiniz. Bence tarihsel olarak bu çok iyi bir karar olacak. Bugün ve yarın için iyi bir karar mı? Belki değil, ama ülkemiz için doğru olanı yapmalıyım.”

Başkan ayrıca, İran’da ABD savaşı başlatmanın doğru bir karar olduğu yönündeki değerlendirmesine Vance’in katılıp katılmayacağından emin olmadığını da belirtti.

Yasadışı göç konusundaki sert tutumunun Cumhuriyetçilerin ara seçim performansına yardımcı olup olmadığı sorulduğunda Trump şöyle yanıt verdi:

“Bence hem yardımcı oldu hem de zarar verdi. Sınırı kapatma konusunda A+ aldığımı düşünüyorum çünkü dört yıllık bir süre içinde [eski Başkan Joe] Biden döneminde 25 milyon kişi ülkeye girdi. İnsanları sınır dışı etme konusunda, kötü niyetli olanları sınır dışı ettiğim için çok yüksek not alıyorum ama iyi işleri olan, tek bir kural ihlali ya da yasa ihlali yapmış ve tek suçları ülkeye yasadışı olarak girmek olan kişileri de sınır dışı ettiğimiz için zarar görüyorum. Şimdi, ülkenin büyük bir kısmı bunların sınır dışı edilmesi gerektiğini düşünürken, ülkenin bir başka büyük kısmı da, peyzaj şirketinde çalışan, otelde çalışan ya da başka bir işte çalışan ve bazı durumlarda vergi ödeyen iyi insanlarsa kalmalarına izin verilmesi gerektiğini düşünüyor. Kalmalarına izin verilmesi gerektiğini düşünen büyük bir grup insan var.”

İran konusunda, Douthat’ın “Ara seçimler bittiğine göre şimdi savaşı tırmandırmayı düşünüyor musunuz?” diye sormasının ardından Trump, “Şey, öyle bir niyetim yok. Bunun için herhangi bir neden olduğunu sanmıyorum,” cevabını verdi.

Trump ayrıca, İranlıların “hâlâ nükleer malzemeye sahip olduğu” yönündeki Douthat’ın iddiasını da reddetti.

ABD’nin, Tahran’ın nükleer programının bileşenlerini barındırdığı şüphelenilen yeraltı tesisi olan İran’ın Kazma Dağı’nı “izlemeye” devam edeceğini belirtse de, şu anda bunu yapmaya gerek olmadığını ima etti. 

Başkan, “Kazma operasyonunu gerçekleştirmemiz gerekseydi –ki şu anda gerek yok– bunu bir saat içinde hallederdik, iş bitmiş olurdu,” dedi.

Başkan ayrıca, Venezuela Devlet Başkanı Nicolás Maduro’yu kaçırdıkları operasyonun, İran’ın nükleer tesislerini hedef almaktan rejimi hedef almaya yönelme kararında etkili olduğu yönündeki görüşü de reddetti ve “Birinin diğeriyle hiçbir ilgisi yoktu,” dedi. 

2028 başkanlık yarışına bakıldığında Trump, bir halefi “muhtemelen” destekleyeceğini ama bunun “mutlaka” anlamına gelmeyeceğini söyledi.

Yine de, Cumhuriyetçilerin “muazzam bir aday havuzuna sahip” olduğunu belirterek, “İyi ilişkiler kurduğum çok sayıda insan var,” gerçeğine dikkat çekti.

Başkan Yardımcısı JD Vance dışında kimi desteklemeyi düşünebileceği sorulduğunda Trump, Dışişleri Bakanı Marco Rubio’nun adını anarken, Rubio’nun yönetimden ayrılmayı planladığına dair haberleri yalanladı ve isim vermeden “mükemmel bazı senatörler” ile “diğer pek çok kişi”den bahsetti:

“İsimlerini vermek istemem. Mükemmel bazı senatörler var. Hepsini tanıyorum, hepsini çok seviyorum. Yani bu işe karışabilirim de karışmayabilirim de. Bilmiyorum. Belki de karışmamam daha iyi olur. Karışırsam bunun büyük bir etkisi olacağını düşünüyorum, çünkü destek verme gücüm çok güçlü olmuştur.”