Trump’tan yeni emirler: İran’a maksimum baskı, UNRWA’dan çıkış

ABD Başkanı Donald Trump, Beyaz Saray’daki selefinin yaptırım uygulama rejimini tersine çevirme vaadini yerine getirerek İran üzerindeki iktisadi baskıyı artırmayı amaçlayan bir emir imzaladı.

Emir, Hazine Bakanı Scott Bessent’ten Tahran üzerindeki baskıyı artırmak için yaptırımları ve mevcut önlemlerin daha sıkı uygulanmasını kullanmasını isteyecek.

Trump ilk döneminde, ABD’yi ülkenin nükleer programına sınırlamalar getiren ve Tahran’ı iktisadi olarak izole etmeyi amaçlayan “İran’a maksimum baskı” siyasetini uygulamıştı.

Salı günü Oval Ofis’te yeni adımları açıklayan Trump, bunları Tahran’a karşı sert olarak nitelendirdi ve ABD’nin mevcut tüm önlemlere başvurmak zorunda kalmayacağı umudunu dile getirdi.

“Umarım bunu çok fazla kullanmak zorunda kalmayız,” diyen Trump, ‘İran ile bir anlaşma yapmaya’ çalışacağını da sözlerine ekledi.

Trump, “Belki bu mümkün olabilir. Belki de mümkün değildir,” dedi.

Beyaz Saray İran’ın petrol ihracatını kesmeye çalışıyor fakat ABD’nin bu hedefe tam olarak nasıl ulaşmayı amaçladığı ya da bunun mümkün olup olmadığı belirsiz. Bu eylem aynı zamanda yönetimin Tahran’ın nükleer silah elde etmesinin önünü kesme planlarını da teyit ediyor.

Trump, ABD’nin İran’ın petrolünü bloke etme hakkı olduğunu ileri sürdü ve Tahran’ın kendi nükleer silah kapasitesini geliştirmeye yaklaştığı uyarısında bulundu.

Trump, eski Başkan Joe Biden’ın görev süresi boyunca İran’ın yaptırımlara meydan okuduğunu ve petrol ihracatının neredeyse tam kapasiteye dönmesine izin verdiğini iddia ederek onu eleştirdi.

Bloomberg’in tanker takip verileri ile ticari ve resmi kuruluşların tahminlerine göre, son dört yılda yaptırımların delinmesi ve ABD’nin daha gevşek yaptırım politikası ile, İran’ın petrol ihracatını günde yaklaşık 1 milyon varil artırmasına ve arzın çoğunun Çin’e gitmesine olanak sağladı.

İran’ın petrol gelirinin kesilmesi zaten zor durumda olan ülkenin mali durumuna daha da zarar verebilir.

Öte yandan Biden, kendi başkanlığı döneminde, Hamas ve Hizbullah gibi gruplara verdiği destek ve Rusya ile olan ilişkileri nedeniyle Tahran’a yönelik yaptırımları yoğunlaştırmıştı. Biden, İsrail’e yönelik balistik füze saldırısının ardından İran’ın petrol ve gaz sektörlerine yönelik ABD yaptırımlarını da genişletmişti.

Trump 2024’te yeniden seçildikten sonra, nükleer silah peşinde olmaması koşuluyla İran ile anlaşmaya açık olduğunu söyledi. “İran’a zarar vermek istemiyoruz,” diyen Trump, ‘nükleer silaha sahip olamazlar’ uyarısında da bulundu.

Reformist İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, ülke ekonomisini istikrara kavuşturmak için yaptırımların hafifletilmesine ve Batı ile yakınlaşmaya öncelik veriyor.

Trump salı günü ayrıca ABD’yi Birleşmiş Milletler tarafından yürütülen mülteci ve insan hakları girişimlerinden çeken ve uluslararası örgütün yanı sıra bilim, eğitim ve kültür koluna sağlanan finansmanın daha geniş bir şekilde gözden geçirilmesini başlatan eylemleri de imzaladı.

Trump, ülkesini BM Yakın Doğu’daki Filistinli Mültecilere Yardım ve Bayındırlık Ajansı (UNRWA) ile BM İnsan Hakları Konseyi’nden geri çeken başkanlık kararnamesini imzaladı. Trump, ABD’nin artık Filistinlilere yardım için kurulan söz konusu ajansın bir parçası olmadığını belirtti.