Bizi Takip Edin

Rusya

Ukrayna, Rusya’nın gazından kurtulmak için Azerbaycan’a yöneldi, ancak formül değişmedi

Yayınlanma

Ukrayna, Azerbaycan devlet petrol şirketi SOCAR ile ilk kez doğalgaz alımı için anlaşma imzaladı. Kiev, bu adımla Rusya’nın gazına olan bağımlılığını azaltmayı hedeflerken, uzmanlar anlaşmanın Rusya’dan dolaylı alımları gizleme amacı taşıyabileceğini ve Azerbaycan’ın Ukrayna’ya yine Rusya’nın gazını satabileceğini belirtiyor.

Ukrayna, ilk kez Azerbaycan’dan doğalgaz satın almak üzere anlaşmaya vardı. Bugüne kadar Macaristan ve Slovakya gibi Avrupa ülkelerinden doğalgaz ithal eden Kiev yönetiminin, bu yolla aslında menşei Rusya olan yakıtı tedarik ettiği biliniyordu.

Ancak Azerbaycan ile yapılan yeni anlaşmanın dahi Ukrayna’nın Rusya’nın gazından kurtulma hedefine hizmet etmeyeceği öngörülüyor.

Ukrayna devlet doğalgaz şirketi Naftogaz’ın Yönetim Kurulu Başkanı Sergey Koretskiy, Azerbaycan devlet petrol şirketi SOCAR’ın iştiraki SOCAR Energy Ukraine ile ilk doğalgaz alım anlaşmasını imzaladıklarını duyurdu.

Sevkiyatın Trans-Balkan Koridoru üzerinden yapılacağı belirtildi.

Stratejik ancak sembolik adım

Bulgaristan-Romanya-Ukrayna sınırı güzergahında yapılan test sevkiyatının ardından konuşan Koretskiy, bunun hacim olarak küçük ancak uzun vadeli işbirliğinin önünü açan stratejik öneme sahip bir adım olduğunu ifade etti.

Rusya, geçmişte Trans-Balkan boru hattını Ukrayna, Transdinyester, Moldova, Romanya ve Bulgaristan üzerinden Türkiye’nin batısına gaz sevk etmek için kullanıyordu. Türkiye’nin doğusuna ise gaz sevkiyatı Mavi Akım üzerinden yapılıyordu.

Fakat TürkAkım projesinin faaliyete geçmesiyle bu alternatif hatlara olan ihtiyaç ortadan kalkmıştı. Ukrayna şimdi, Trans-Balkan hattını ters yönde kullanarak Azerbaycan’ın gazını Türkiye üzerinden kendi topraklarına taşımayı planlıyor.

Teknik olarak bu sevkiyatta sorun görünmese de Bakü’nün Ukrayna için gereken ilave gaz hacmini nereden bulacağı belirsizliğini koruyor.

Azerbaycan’ın ilave gazı nereden gelecek?

Rusya hükümetine bağlı Finans Üniversitesi ve Milli Enerji Güvenliği Fonu (FNEB) uzmanı İgor Yuşkov, Vzglyad gazetesine verdiği demeçte, Azerbaycan’ın mevcut kapasitesini şöyle anlatıyor:

“Azerbaycan, TAP ve TANAP boru hatlarının genişletilmesiyle Türkiye ve Avrupa’ya toplam 16 milyar metreküp gaz sevk etme kabiliyetine sahip. Bu hacimler için Şah Deniz-2 sahasında üretimi artırdı. Türkiye 6 milyar, Bulgaristan ve Yunanistan birer milyar, İtalya ise 8 milyar metreküp gaz alıyor.”

Yuşkov, Azerbaycan’ın zaman zaman uzun vadeli sözleşmelerin dışında kalan gaz fazlasına sahip olduğunu belirtiyor.

Uzman, “Bakü bazen planlanandan fazla üretim yapıyor ve bu fazlayı özellikle Balkanlar’da kısa veya orta vadeli sözleşmelerle satıyor. Örneğin 2024’te Bulgaristan’a uzun vadeli sözleşmedeki bir milyar metreküp yerine iki milyar metreküp gaz sattı. Ukrayna ile yapılan anlaşmanın da bu tür düzensiz ve küçük hacimli fazlalıkları kapsadığını düşünüyorum,” diye ekliyor.

Milli Enerji Enstitüsü Genel Müdür Yardımcısı ve InfoTEK Genel Yayın Yönetmeni Aleksandr Frolov da aynı görüşte.

Frolov, “Güney Gaz Koridoru’nun sınırlı kapasitesi ve Azerbaycan’ın kaynaklarının kısıtlı olduğu düşünüldüğünde, hacimlerin küçük olacağı aşikâr. Azerbaycan’ın Ukrayna’ya ihracatı aniden artırma imkânı yok,” diyor.

Frolov, Azerbaycan’ın Türkiye veya Balkan ülkelerindeki LNG terminallerine gelen gazı alıp Ukrayna’ya yeniden satma ihtimalini de dışlamıyor.

Azerbaycan doğalgazı, Ukrayna üzerinden Avrupa’ya ulaştırılacak

“Yeni tedarikçi yine Rusya’nın gazını satabilir”

Öte yandan İgor Yuşkov, anlaşmanın en dikkat çekici boyutuna işaret ederek, SOCAR’ın Avrupa’da büyük bir tüccar olarak bilindiğini hatırlatıyor.

Yuşkov, durumu şöyle değerlendiriyor:

“Azerbaycanlı tüccarın başka tedarikçilerden gaz alıp Ukrayna’ya yeniden satmasını bekleyebilirim. Bu, Türkiye’de yeniden gazlaştırılmış LNG veya hatta menşei İran olan gaz olabilir. En ilginci ise Bakü’nün bu gazı yeniden satmak için bizzat Gazprom’dan satın alabilmesi. Bu, mevcut durumun bir benzeri olur: Ukrayna, Slovakya ve Macaristan’daki tüccarlardan gaz alıyor ama bu gazın menşei çoğu zaman yine Rusya.”

Kiev’in hamlesinin arkasındaki nedenler

Ukrayna’nın yeni tedarikçi arayışının arkasında hem siyasi hem de iktisadi nedenler yatıyor. FNEB uzmanı Yuşkov, “Ukrayna, Moskova ile mücadele etmek için Rusya’nın gazının transitini durdurduğunu söylüyordu. Ancak kendileri, en elverişsiz rota ve fiyatlarla Macaristan ve Slovakya’dan yine Rusya menşeli gaz alıyor. Bu durumu örtbas etmek için de Azerbaycan gazına ihtiyaçları var,” diye konuşuyor.

Bununla birlikte, ülkenin ithalata olan ihtiyacı da bariz bir gerçek. Son yıllarda altyapının tahrip olması, bazı bölgelerin kaybedilmesi ve eski sahalardaki üretimin düşmesi nedeniyle Ukrayna’nın kendi üretimi azaldı.

Isıtma sezonu yaklaşırken depolar alarm veriyor

Ukrayna’nın önünde sadece birkaç ay kalan ısıtma sezonu için yeraltı depolama tesislerini doldurmak üzere ek gaza ihtiyacı var.

Yuşkov, “Avrupa’nın da kendi hazırlıkları nedeniyle Ukrayna’ya satacak fazla gazı kalmadı. Ukrayna’da ise kışa hazırlık durumu hiç parlak değil. Son ısıtma sezonu sonunda yeraltı depolarındaki gaz miktarı tarihi düşük seviyeye indi. Bu nedenle Kiev’in depolama için daha fazla gaza ihtiyacı var,” diyor.

2022 öncesinde Ukrayna’nın asgari ithalatı 8-9 milyar metreküp seviyesindeydi. Bu yıl ise bu rakamın 3-4 milyar metreküpe kadar düşmesi bekleniyor.

Aleksandr Frolov, durumu rakamlarla şöyle özetliyor:

“Ukrayna, 2024-2025 ısıtma sezonu başında yeraltı depolarında 8,5 milyar metreküp gaz biriktirmişti. Sezon sonunda bu miktar 700 milyon metreküpün altına düştü. Yani yaklaşık 7,8 milyar metreküp gaz kullanıldı. Kışı sorunsuz geçirmek için en az bu kadar, hatta daha fazlasını depolamaları gerekiyor. Şu anda Ukrayna’nın depolarında yaklaşık 4,5 milyar metreküp gaz var. Bu, geçen yılın aynı dönemine göre 1,5 milyar metreküp daha az. Bu da mevcut stokların yetersiz olduğunu gösteriyor.”

Rusya

Rusya parlamentosu, Merkez Bankası ve Sberbank’a İHA yetkisi verdi

Yayınlanma

Rusya parlamentosunun üst kanadı; Merkez Bankası, bağlı kuruluşu Rosinkas, Sberbank ve Özel Posta İletişim Kuruluşu’na insansız araç saldırılarını engelleme yetkisi veren yasayı onayladı. Düzenleme, bu kurumların tesislerini insansız hava, su üstü ve su altı araçlarından gelebilecek saldırı veya saldırı tehdidine karşı korumayı amaçlıyor. Yasa tasarısı Ağustos 2025’te Devlet Duması’na sunulmuştu.

Rusya parlamentosunun üst kanadı Federasyon Konseyi, Rusya Merkez Bankası’na, Merkez Bankası’nın bağlı kuruluşu Rosinkas’a, Sberbank’a ve Özel Posta İletişim Kuruluşu’na (Spetssvyaz) insansız araçların faaliyetlerini durdurma ve saldırıları engelleme yetkisi veren yasayı onayladı.

Düzenleme, söz konusu kurumların insansız araçlarla gerçekleştirilen saldırılara karşı koyabilmesini öngörüyor.

Federasyon Konseyi Hukuk Dairesi’nin değerlendirme metninde, “Federal yasa, Rusya Merkez Bankası ve Rus Tahsilat Birliği’nin tesislerinin yanı sıra özel posta iletişim kuruluşunun ve Sberbank Rossii Halka Açık Anonim Şirketi’nin tesislerinin, insansız araçlarla gerçekleştirilen saldırılara veya saldırı tehdidine karşı korunmasını sağlamayı amaçlamaktadır” ifadelerine yer verildi.

Yasa, bu kuruluşlara insansız araçların kontrol sinyallerini bastırma yetkisi tanıyor.

Düzenleme ayrıca insansız hava araçlarının yanı sıra su üstü ve su altı dronlarının hasara uğratılmasına veya tamamen imha edilmesine de izin veriyor.

Rusya’da halen kurumsal güvenlik birimleri, Rusya Ulusal Muhafızları (Rosgvardiya), İçişleri Bakanlığı, Federal Güvenlik Servisi (FSB), Federal Koruma Servisi (FSO), Dış İstihbarat Servisi (SVR), Federal Ceza İnfaz Servisi (FSIN) ve Acil Durumlar Bakanlığı’na bağlı kurtarma askeri birliklerinin personeli insansız hava araçlarının faaliyetlerini durdurma yetkisine sahip bulunuyor.

Söz konusu yasa tasarısı Ağustos 2025’te Devlet Duması’na sunuldu.

Yasa tasarısının gerekçesinde, askeri operasyon sürecinde Rusya Merkez Bankası’na ait tesislerin korunmasının öncelik olarak değerlendirildiği belirtildi.

Gerekçede, yeni federal bölgelerde bulunan Merkez Bankası tesislerinin de bu kapsamda yer aldığı kaydedildi.

Belgede, “Yasa tasarısının kabul edilmesi, Rusya Federasyonu’na karşı insansız araçlar kullanılarak gerçekleştirilen sabotaj ve terör eylemlerindeki artışın arka planında, ilgili tesislerin korunması gerekliliğinden kaynaklanmaktadır” denildi.

Rusya’da St. Petersburg Ekonomi Forumu gününde İHA saldırısı

Yasa girişiminin yazarlarından biri olan Devlet Duması Finansal Piyasalar Komisyonu Başkanı Anatoliy Aksakov, yaptığı açıklamada, korunacak tesislerin yakınında İHA karşıtı savunma sistemlerinin konuşlandırılacağını söyledi.

Aksakov, personele silah da verileceğini belirtti.

Aksakov, koruma sisteminin nasıl işleyeceğine ilişkin soruya şu yanıtı verdi:

“Öncelikle ilgili tesislere yöneltilmesini ve saldırı düzenlenmesini zorlaştırmak için elektronik karıştırma uygulanacak. Yani çeşitli sinyaller bastırılacak. Bunun yanı sıra bu insansız araçları düşürmeye imkân veren sistemler de kullanılacak ve böylece ilgili tesisler korunacak.”

Aksakov, yasa tasarısının insansız araçlara karşı korunma faaliyetlerinin ilgili kuruluşların kendi bütçelerinden finanse edilmesini öngördüğünü de ifade etti.

Aksakov, “Ödemeyi kendileri yapacak. Eğer konu Merkez Bankası ise Merkez Bankası ödeme yapacak. Eğer konu Sber ise ödemeyi Sber yapacak” dedi.

Okumaya Devam Et

Rusya

Rusya ile Ukrayna arasında insansız hava aracı yarışı

Yayınlanma

Rusya Başbakan Yardımcısı Denis Manturov, ülkedeki işletmelerin günde 15 binden fazla FPV dronu tedarik edecek kapasiteye ulaştığını açıkladı. Ukrayna tarafının üretim potansiyeli ise yıllık bazda Rusya için telaffuz edilen bu miktarın yaklaşık 1,5 katı düzeyinde bulunuyor.

Rusya’da savunma sanayisinden sorumlu Birinci Başbakan Yardımcısı Denis Manturov, ülkedeki yerli işletmelerin sadece FPV (First Person View/Birinci Şahıs Bakış Açılı) dron kategorisinde günde 15 binden fazla cihazı tedarik edebilecek kapasiteye ulaştığını açıkladı.

Kommersant gazetesine mülakat veren Manturov, üretim hacmindeki artışa dikkat çekerek, “Yerli işletmeler bugün sadece FPV dronlarında günde 15 bin adetten fazla teslimat sağlayabilecek durumdadır. Oysa 2023 yılında bu miktar ancak bir ayda üretilebiliyordu” ifadelerini kullandı.

Manturov, insansız hava araçlarının geliştirilmesi sürecinde yeni teknolojilerin devreye alındığını belirtti. Geliştiricilerin yapay zeka unsurları içeren teknolojileri ve parazit korumalı iletişim çözümlerini aktif olarak sistemlere entegre ettiğini kaydeden Manturov; kamikaze dronlar ile dolanan mühimmat alanlarının da şekillendiğini ifade etti.

Rusya Birinci Başbakan Yardımcısı, insansız sistemlerin üretimini ölçeklendirme, kalite seviyesini yükseltme ve nihai maliyetleri düşürme yönündeki çalışmaların kesintisiz sürdüğünü de sözlerine ekledi.

Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, daha önce yaptığı bir açıklamada askeri tedarik verilerine değinmişti. Putin, Nisan ayında yaptığı açıklamada, Rus birliklerinin 2024 yılında farklı tiplerde toplam 1,5 milyondan fazla insansız hava aracı teslim aldığını ve cephe hattına her gün yaklaşık 4 bin FPV dronu gönderildiğini beyan etmişti.

Ukrayna Ulusal Güvenlik ve Savunma Konseyi tarafından paylaşılan veriler, iki ülkenin üretim kapasiteleri arasındaki farkı ortaya koyuyor.

Ukrayna savunma sanayisinin mevcut kapasitesi, 2026 yılı itibarıyla yılda 8 milyondan fazla FPV dronu üretilmesine imkan tanıyor. Ukrayna’da bu sınıftaki insansız hava araçlarının üretimiyle uğraşan 160’tan fazla şirket faaliyet gösteriyor.

Denis Manturov tarafından açıklanan günlük 15 bin adetlik kapasite referans alındığında, Rus işletmelerinin yıllık üretim potansiyeli yaklaşık 5,5 milyon cihaza tekabül ediyor.

Bu veriler ışığında, Ukrayna’nın beyan edilen yıllık üretim kapasitesi, Rusya Başbakan Yardımcısı Manturov’un işaret ettiği üretim seviyesini yaklaşık 1,5 kat geride bırakıyor.

Okumaya Devam Et

Rusya

Rusya Merkez Bankası döviz alımlarını haziranda dört kat artıracak

Yayınlanma

Rusya Merkez Bankası’nın iç piyasadaki net döviz alımları haziranda günlük 1,18 milyar rubleden 5,28 milyar rubleye yükselecek. Artış, Rusya Maliye Bakanlığı’nın bütçe kuralı kapsamında döviz ve altın alımlarını günlük 9,9 milyar rubleye çıkarmasından kaynaklanıyor.

Rusya Maliye Bakanlığı’nın bütçe kuralı kapsamında döviz ve altın alımlarını artırmasıyla birlikte, Rusya Merkez Bankası’nın iç piyasadaki net döviz alımları haziran ayında dört kattan fazla yükselecek.

Bakanlığın açıklamasına göre haziran ayında bütçe kuralı çerçevesinde her gün 9,9 milyar ruble tutarında döviz ve altın alımı yapılacak.

Buna karşılık düzenleyici kurum günlük 4,62 milyar ruble tutarında döviz satışı gerçekleştirecek. Bu nedenle Merkez Bankası’nın iç piyasadaki net döviz alımları günlük 5,28 milyar ruble karşılığına ulaşacak. Bu rakam bir önceki ayda günlük 1,18 milyar ruble düzeyindeydi.

Maliye Bakanlığı, haziran ayında federal bütçenin ek petrol ve doğalgaz gelirlerinin 220,2 milyar ruble olacağını öngörüyor.

Bakanlığın açıklamasında, “Mayıs 2026 sonuçlarına göre fiilen elde edilen petrol ve doğalgaz gelirlerinin beklenen aylık hacimden sapması ile baz aylık petrol ve doğalgaz gelir hacmine ilişkin değerlendirmenin baz düzeyden sapmasının toplamı eksi 12,0 milyar ruble oldu” ifadelerine yer verildi.

Bakanlık gelecekteki işlemlere ilişkin değerlendirmesinde şu ifadeleri kullandı:

“Bu çerçevede yabancı para ve altın alımına yönlendirilecek toplam kaynak hacmi 208,2 milyar ruble olacak. İşlemler 5 Haziran 2026 ile 6 Temmuz 2026 tarihleri arasında gerçekleştirilecek. Buna göre günlük yabancı para ve altın alımı hacmi 9,9 milyar ruble karşılığına ulaşacak.”

Haziran ayında Maliye Bakanlığı’nın döviz ve altın alımlarının hacmi mayıs ayına kıyasla yaklaşık 1,7 kat artacak. Günlük alım tutarı 5,8 milyar rubleden 9,9 milyar rubleye çıkacak.

Rusya Merkez Bankası, bu işlemleri aynalarken aynı zamanda döviz satışı da yapacak. Bu satışlar, Ulusal Refah Fonu’ndan geçmiş dönemlerde gerçekleştirilen yatırımların piyasaya yansıtılmasını ifade ediyor.

Günlük satış hacmi 4,62 milyar ruble seviyesinde kalacak. Bu nedenle iç piyasadaki net döviz alımları günlük 1,18 milyar rubleden 5,28 milyar rubleye yükselecek.

Maliye Bakanlığı iki aylık aranın ardından alımlara dönmüştü

Rusya Maliye Bakanlığı mayıs ayında, iki aylık aradan sonra bütçe kuralı kapsamındaki döviz ve altın işlemlerine yeniden başlamıştı. Aynı dönemde bakanlık yaklaşık bir yıl aradan sonra ilk kez döviz ve altın alıcısı konumuna geçmişti.

Temmuz 2025 ile Şubat 2026 arasında bakanlık döviz ve altın satışı yapıyordu. Mart ve nisan aylarında ise işlemler tamamen durdurulmuştu.

Piyasa katılımcıları, Maliye Bakanlığı’nın döviz ve altın alımlarını artırabileceğini bekliyordu. Bununla birlikte tahminlerde daha güçlü bir artış öngörülüyordu.

T-Investments Başekonomisti Sofya Donets ile Sinara yatırım bankasının kıdemli ekonomisti Sergey Konıgin, bakanlığın günlük işlem hacminin 5,8 milyar rubleden 16 milyar rubleye çıkmasını bekliyordu.

Bu beklentilerin etkisiyle rublede değer kaybı başlamıştı. BKS Mir Investitsiy piyasa uzmanı Dmitriy Babin’in dikkat çektiği üzere, 2 Haziran’da Rus para birimi mayıs ortasından bu yana ilk kez yuan karşısında 10,8 ruble seviyesinin üzerine çıktı.

3 Haziran sabahındaki işlemlerde eğilim devam etti. Saat 10.30 itibarıyla yuan kuru, mayıs başından bu yana ilk kez 10,9 ruble seviyesine yaklaştı.

Okumaya Devam Et

Çok Okunanlar

English