Ukrayna savaşın en ağır ekonomik dönemiyle karşı karşıya

Ukrayna altyapısına yönelik bombardımanlar ve derinleşen iş gücü yetersizliği, ülke ekonomisini savaşın en ağır mali krizine sürüklüyor. İhracatı üçte bir daralan Kiev, 47,5 milyar dolarlık rekor bütçe açığını kapatabilmek için Batı’dan 146 milyar dolarlık acil finansman talep ediyor.

Ukrayna ekonomisi, altyapıya yönelik saldırıların ağırlaşan sonuçları ve giderek derinleşen iş gücü açığı nedeniyle savaşın başlangıcından bu yana en kritik dönemece giriyor.

The New York Times gazetesinin Ukrayna Ekonomi Bakanlığı verilerine, Avrupa İmar ve Kalkınma Bankası (EBRD) tahminlerine ve iş dünyası temsilcilerine dayandırdığı habere göre, Kiev yönetimi savaş şartlarında benzeri görülmemiş bir mali baskıyla karşı karşıya.

EBRD’nin bölgeden sorumlu başekonomisti Dimitar Bogov, tablonun ağırlaşmasını iş gücü yetersizliği ve doğrudan enerji ile ulaştırma altyapısını hedef alan bombardımanlarla ilişkilendirdi.

Ukrayna’nın çatışmanın “en zorlu dönemine” girdiğini vurgulayan Bogov, halkın alım gücünü bir ölçüde koruduğunu ancak harcama imkanlarının fiilen daraldığını belirtti.

Büyüme beklentilerini aşağı çeken EBRD, Ukrayna’nın 2026 yılı gayri safi yurtiçi hasıla (GSYH) artış tahminini yüzde 2,2 seviyesinden yüzde 1,5’e düşürdü.

Gazeteye konuşan bazı ekonomistler ise yıl sonunda ekonomik büyümenin sıfıra yakın bir düzeyde gerçekleşebileceğini hesaplıyor.

Ukrayna Ekonomi Bakanlığı, 2022’den bu yana oluşan toplam ekonomik kaybın 2026 yılı sonu itibarıyla yaklaşık 10 milyar dolara ulaşacağını öngörüyor.

Bu faturanın önemli bir bölümünü duran tesisler, sert düşüş kaydeden satışlar ve kesintiye uğrayan lojistik zincirleri oluşturuyor.

Savaşın başlamasından bu yana Ukrayna’nın geleneksel gelir kapısı niteliğindeki tahıl, çelik ve demir cevheri ihracatı yaklaşık üçte bir oranında geriledi.

İhracat gelirlerindeki bu sert kayıp doğrudan dış yardımlarla dengelendi; ülkenin uluslararası rezervleri 29,1 milyar dolardan 48,7 milyar dolara yükseldi.

Ancak rezervlerdeki bu artışa rağmen kamu maliyesi ağır bir açıkla mücadele ediyor.

Ukrayna Başbakanı Sergey Koretskiy, devlet maliyesinin durumunu “kritik eşiğe yakın” olarak nitelendirmişti.

Kiev yönetimi yalnızca savunma harcamalarındaki bütçe açığının 27 milyar dolar olduğunu açıklarken, parlamentodan geçen 2026 bütçesi yaklaşık 1,9 trilyon grivna, yani 47,5 milyar dolarlık devasa bir açık içeriyor.

Ukrayna Maliye Bakanlığı, 2026-2029 dönemini kapsayan süreçte ülkenin ayakta kalabilmesi için yaklaşık 146 milyar dolarlık dış finansmana ihtiyaç duyulduğunu kaydetti.

Avrupa Birliği, 60 milyar eurosu savunma harcamalarına, 30 milyar eurosu ise bütçe ve ekonomi desteğine ayrılmak üzere toplam 90 milyar euroluk kredi paketini daha önce onaylamıştı.

Buna karşılık Avrupa Komisyonunun ekonomiden sorumlu üyesi Valdis Dombrovskis, Ukrayna’nın 2026 yılına yönelik bütçe ihtiyaçlarının büyük ölçüde güvence altına alındığını savundu.

Meselenin Kiev’in öne sürdüğü kadar vahim olmayabileceğini belirten Dombrovskis, Avrupa Komisyonu ve Uluslararası Para Fonu’nun (IMF) 27 milyar dolarlık savunma açığı hesabını henüz doğrulamadığını söyledi.