Vance, perde arkasında yeni İran anlaşması için uğraşıyor

ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, yeni bir ateşkes sağlanması ve nükleer müzakerelerin yeniden başlatılması amacıyla İran ile yürütülen dolaylı görüşmelere son iki haftadır bizzat katılıyor.

Axios’a göre Vance’in bu konudaki yoğun ilgisi, bu haftaki seçimlerde Cumhuriyetçi Parti’nin yaşadığı şok edici kayıpların sorumlusu olarak gördüğü bu çatışmadan ABD’yi çıkarmayı kendi üzerine aldığını gösteriyor.

Bu durum, dolaylı görüşmelerin son turunu da yönetimin en üst düzeylerine taşıyor.

ABD’li yetkililer ve bölgedeki kaynaklar, Trump’ın şimdilik diplomatik çabaların sonuçlanmasına izin vermeye istekli olduğunu ve herhangi bir anlaşmanın mümkün olup olmadığını görmek istediğini belirtiyor.

Trump, Cuma günü gazetecilerin İran’a ne mesajı olduğu sorusu üzerine, “Onlarla görüşüyoruz” dedi. 

Doğrudan bilgi sahibi kaynakların aktardığına göre, Vance, İran ile yürütülen müzakereler konusunda Katar Başbakanı Şeyh Muhammed bin Abdurrahman Es-Sani, Pakistan Kara Kuvvetleri Komutanı Mareşal Asım Münir ve diğer arabulucularla neredeyse her gün görüşüyor.

Beyaz Saray temsilcisi Steve Witkoff ile Başkan Trump’ın danışmanı ve damadı Jared Kushner de bu sürece dahil.

Kaynaklara göre, Vance ile Katarlı ve Pakistanlı arabulucular, önümüzdeki günlerde ABD ile İran arasında çalışma düzeyinde bir teknik toplantı düzenlenmesi olasılığını görüşüyorlar ama bu henüz gerçekleşmedi.

Vance, Şubat ayı sonunda savaş başlamadan önce Trump’ın yakın çevresinde bu konuyla ilgili en şüpheci seslerden biriydi ve bunun yerine diplomatik bir çözümü savunuyordu.

Nisan ayında İslamabad’da düzenlenen İran zirvesine ABD müzakere heyetinin başında katıldı ve Haziran ayında ABD ile İran arasında imzalanan mutabakat zaptının (MOU) ortaya çıkmasına yol açan görüşmelere bizzat dahil oldu.

Vance daha sonra İsviçre’de İran ile yapılan bir dizi doğrudan görüşmede ABD heyetine başkanlık etti.

İki hafta önce Vance, İran Yüksek Ulusal Güvenlik Konseyi Sekreteri Muhsin Rezai’ye bir mektup göndererek doğrudan müzakerelerin yeniden başlatılmasını önerdi.

Rezaei, İran’ın dini lideri Mücteba Hamaney’in en yakın danışmanlarından biri.

İranlı yetkililer, Vance’in mektubunun müzakerelerin yeniden başlatılmasına yönelik olumlu bir ivme yarattığını belirtti.

Çarşamba günü Vance, savaşın Cumhuriyetçilerin seçimlerde reddedilmesinin ana nedeni olduğunu söyledi.

Arabuluculuk çabalarına dahil olan kaynaklar, ilerleme kaydedildiğini ama sürecin çok yavaş ilerlediğini belirtiyor.

Katar başbakanı cuma akşamı, “Son birkaç haftadır, durumu kontrol altına almak ve gerilimi azaltmak için samimi bir niyete sahip olan ABD yönetimi’ndeki meslektaşlarımızla birlikte çalıştık. Onlara ve Tahran’daki sağduyulu seslere teşekkürler ki, durumun kontrolden çıkmasını engelledik,” dedi.

Başbakan, ara seçimlerden sonra Trump yönetimi ile görüşmelerin devam ettiğini fakat “başka meseleler olduğu için” önceki günlerdeki kadar aktif olmadığını da sözlerine ekledi.

Bununla birlikte, ABD’nin diplomatik bir çözüm bulma niyetinin “hâlâ devam ettiğini” belirtti ve bir anlaşmanın mümkün olduğunu vurguladı.

Cuma sabahı Trump ve Katar Emiri, bir anlaşma kapsamında ABD ile İran arasındaki uçurumları kapatmaya yönelik Katar’ın çabaları hakkında görüştü.

Şeyh Tamim, ofisinden yapılan açıklamaya göre, “farklılıkları çözmek, bölgenin daha fazla tırmanışa maruz kalmasını önlemek ve deniz seyrüsefer özgürlüğü ile enerji tedarikinin güvenliğini sağlamak için diyaloğu sürdürmenin ve diplomatik yollara başvurmanın” gerekliliğini vurguladı.

Öte yandan Trump, cuma günü ABD ordusunun, bir ABD savaş uçağına füze ateşleyen Hürmüz Boğazı’ndaki Keşm Adası’ndaki bir uçaksavar füze rampasına saldırı düzenlediğini doğruladı.