Xi’den devlet tekellerine uyarılar

Çin Devlet Başkanı Xi Jinping, merkezi devlet işletmelerine (SOE) ulusal kalkınmanın temel taşı olarak hizmet etmeleri talimatını vererek, Çin’in büyümesinin bir sonraki aşamasında endüstriyel dönüşümü teşvik etmeleri ve kritik teknolojileri güvence altına almaları konusunda çağrı yaptı.

Xinhua’nın bildirdiğine göre Xi, pazartesi ve salı günleri Pekin’de düzenlenen merkezi SOE liderleri toplantısında yaptığı açıklamada, “Merkezi SOE’ler üstlendikleri sorumlulukları ve görevleri tam olarak anlamalı ve parti ile devletin genel önceliklerine daha iyi hizmet etmelidir,” dedi.

Bu talimat, Çin’in önemli bir geçiş döneminden geçerken geldi: 14. beş yıllık planının son yılı ve 2026’dan 2030’a kadar sürecek 15. beş yıllık planın hazırlık dönemi. Bu dönemde Pekin, jeopolitik gerilimler ve ABD ile devam eden ticaret savaşı ve teknoloji yarışı da dahil olmak üzere artan belirsizlikler arasında kalkınmasını ilerletmeyi hedefliyor.

Xi, işletmelere ana faaliyet alanlarına odaklanmalarını, rekabet güçlerini artırmalarını ve kritik teknolojilerde atılımlar gerçekleştirmelerini emretti.

Ayrıca, devlet şirketlerini dünya çapında kuruluşlara dönüştürmek ve gelişimlerini korumak için yönetim kapasitelerinin artırılması çağrısında bulundu.

Pekin’in önümüzdeki beş yıl içinde güçlendirmeyi taahhüt ettiği kamu iktisadi teşebbüsleri ve devlet sermayesi, özellikle stratejik ve geçim kaynaklarıyla ilgili sektörlerde Çin’in sosyo-ekonomik yapısının bel kemiğini oluşturuyor.

2024 yılı sonu itibarıyla, Çin’in merkezi kamu kuruluşlarının varlıkları 91 trilyon yuan (13 trilyon ABD doları) olarak gerçekleşti; bu, 2021’den bu yana yıllık ortalama %7,3’lük bir artışa tekabül ediyor.

Devlet Varlıklarını Denetleme ve Yönetim Komisyonunun (Sasac) eylül ayı verilerine göre, her yıl 15 trilyon yuandan fazla harcama yaparak, yaklaşık 2 milyon yukarı ve aşağı akış işletmesini doğrudan destekliyorlar.

Toplantıya katılan Başbakan Li Qiang, Xi’nin sözlerini yineledi ve birkaç özel gereklilik belirledi.

Li, büyük altyapı projelerinin ilerletilmesi ve eski projelerin yenilenmesinde güçlü destek sağlamanın yanı sıra, “merkezi kamu kuruluşlarının yeni altyapı projelerini öncü bir şekilde, fakat uygun bir hızda ilerletmesi gerektiğini” söyledi.

Li, bu kuruluşların enerji tedarikini sağlamak için kendi kendine yeten ve dayanıklı tedarik zincirleri oluşturmada öncü rol üstlenmeleri gerektiğini vurguladı.

Sasac verilerine göre, merkezi kamu kuruluşları 2021 ile 2025 yılları arasında Çin’in ham petrol arzının %80’ini, doğalgaz arzının %70’ini ve elektrik üretiminin %60’ını karşıladı.

Li ayrıca, bu işletmelerden ana faaliyet alanlarını temel alarak yeni ve gelecekteki endüstrileri geliştirmelerini istedi.

Başbakan, Çin’in yüksek düzeyde bilimsel ve teknolojik bağımsızlık çabalarında temel bir rol oynamak için merkezi kamu işletmelerinin uygulamalı temel araştırmaları güçlendirmeleri ve daha iyi anahtar teknolojiler sağlamaları gerektiğini söyledi.

Sasac’a göre, 2021’den bu yana merkezi kamu kuruluşları stratejik yeni endüstrilere 8,6 trilyon yuan yatırım yaptı ve yıllık ortalama artış %20’nin üzerinde oldu. Bu çabalar, bilgi teknolojisi, yeni enerji, ileri malzemeler ve yüksek kaliteli ekipman gibi alanlarda dünya çapında endüstri kümelerinin oluşturulmasına yardımcı oldu.

Xi ve Li, disiplinli kurumsal yönetimin önemini vurgulayarak, denetimi sıkılaştırma ve yolsuzluğa karşı kararlı bir şekilde mücadele etme sözü verdiler.