NATO, hava gözetleme ve komuta kabiliyetini artırmak amacıyla envanterindeki Amerikan yapımı Boeing E-3A Sentry AWACS uçaklarını İsveç üretimi modern Saab GlobalEye modelleriyle değiştirmeyi planlıyor. Ankara’daki savunma sanayisi forumunda konuşan Genel Sekreter Mark Rutte, 10 adede kadar yeni uçak tedarik edileceğini açıklarken askeri kapasiteyi artıracak uzay ve drone savunma projelerini de duyurdu.

NATO, hava gözetleme ve askeri sevk idare yeteneklerini modernize etmek amacıyla mevcut Amerikan yapımı Boeing E-3A Sentry (AWACS) erken uyarı ve kontrol uçaklarını İsveçli Saab firması tarafından üretilen daha modern Saab GlobalEye uçaklarıyla değiştirme kararı aldı.

Ankara’da düzenlenen NATO Savunma Sanayii Forumu’nun açılışında konuşan NATO Genel Sekreteri Mark Rutte, 10 adede kadar yeni uçağın ortaklaşa satın alınacağını duyurdu.

Anadolu Ajansı’nın aktardığına göre Rutte, bu alımın ittifakın hava gözetleme ve birlik yönetim kapasitesini önemli ölçüde güçlendireceğini ifade etti.

Bombardier Global 6000 veya Bombardier Global 6500 tipi iş jeti gövdesi temel alınarak Saab tarafından geliştirilen Saab GlobalEye, aktif faz dizinli anten (AESA) teknolojisine sahip çok işlevli Saab Erieye ER radarıyla donatılmış bir erken ihbar ve kontrol uçağı olarak biliniyor.

Hava, deniz ve kara hedeflerini çok uzak mesafelerden tespit etme kabiliyetine sahip olan uçak, hava operasyonlarını koordine edebiliyor ve bilgileri diğer birliklere eş zamanlı aktarıyor. Tek bir uçağın tahmini maliyeti ise yaklaşık 300 milyon dolar seviyesinde bulunuyor.

AWACS uçaklarının değiştirilmesi projesi, forum kapsamında sunulan en önemli girişimlerin başında yer aldı. NATO, bu projenin yanı sıra deniz alanlarında istihbarat toplamak amacıyla Amerikan üretimi MQ-4C Triton insansız hava araçlarının ortaklaşa satın alınacağını ve Avrupa filosundaki Airbus A330 MRTT tanker uçaklarının sayısının artırılacağını da açıkladı.

NATO üyeleri Trump’ı Rusya’ya baskıyı artırmaya ikna etmeye çalışacak

İttifak bünyesinde hayata geçirilen bir diğer büyük proje ise uzay istihbaratını ve güvenli iletişimi artırmayı hedefleyen HALO (Hybrid Alliance Layered Operations in Space) girişimi oldu.

Bu girişimle üye ülkelerin ulusal askeri uydularının tek bir ağ altında birleştirilmesi planlanıyor.

Genel Sekreter Rutte, müttefiklerin önümüzdeki beş yıl içinde drone ile mücadele teknolojilerine 40 milyar dolardan fazla yatırım yapmasını öngören “Drone Edge” adlı girişimi de tanıttı.

NATO, bu kapsamda 2027 yılının sonuna kadar insansız hava aracı operatörlerinin sayısını beş katına çıkarmayı ve ortak bir drone savunma sistemi kurmayı hedefliyor.

Savunma sanayii alanındaki üretim kapasitesini artırmayı amaçlayan ittifak, 32 üye ülkenin tamamında savunma işletmelerinden oluşacak bir ağ kurulmasını öngören “NATO Engine” girişimini başlattığını da duyurdu.

Rutte, savunma ürünlerine yönelik artan talebi hiçbir ülkenin tek başına karşılayacak güçte olmadığını vurguladı.

Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov, Afrika Birliği Komisyonu Başkanı Mahmud Ali Yusuf ile düzenlediği ortak basın toplantısında Konstantinovka’nın statüsü, Kiev’in ölen Ukraynalı askerlerin naaşlarını teslim almaması, 2025’te Anchorage’da varılan uzlaşılar ve NATO’nun askeri kapasitesini artırması hakkında değerlendirmelerde bulundu.

Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov, Afrika Birliği Komisyonu Başkanı Mahmud Ali Yusuf ile düzenlediği ortak basın toplantısında Konstantinovka’daki durum, NATO’nun askeri kapasitesini artırması ve 15 Temmuz 2025’te Anchorage’da varılan uzlaşılar hakkında açıklamalarda bulundu.

Konstantinovka’nın statüsüne ilişkin soruya yanıt veren Lavrov, en iyi cevabın Rusya Savunma Bakanlığı’nın Ukrayna tarafını ölen askerlerin naaşlarını teslim almaya davet etmesi olduğunu söyledi.

Lavrov, Kiev’in bu çağrıyı reddettiğini belirtti.

Lavrov, “Ukrayna reddetti. Böylece, birçok kişinin de değerlendirdiği gibi, Kiev yönetimi yaşayan ya da ölen Ukraynalılarla ilgilenmediğini bir kez daha göstermiş oldu” ifadelerini kullandı.

Konstantinovka’nın Rus güçlerinin kontrolüne geçmesinin olası sonuçlarına ilişkin değerlendirmelerin sürdüğü bir dönemde konuşan Lavrov, bu konudaki tutumunu söz konusu olay üzerinden dile getirdi.

Anchorage’da geçen yıl varılan uzlaşıları da değerlendiren Lavrov, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’in Moskova’nın vardığı mutabakatlara bağlı kaldığını açık biçimde ortaya koyduğunu söyledi.

Lavrov, “Devlet Başkanı Putin çok açık biçimde, diğer muhataplarımızın aksine, bizim anlaşmalara saygı gösterdiğimizi söyledi. Alaska’nın Anchorage kentinde geçen yıl 15 Temmuz’da bize uzlaşmacı öneriler sunulduğunu hatırlattı. Hemen değil, değerlendirdikten sonra bu önerileri kabul ettik” dedi.

Bunun dışındaki yorumların uygun olmadığını söyleyen Lavrov, görüşmeler sırasında Rus tarafına “Zelenskiy’nin ABD’nin tavsiyelerine uyacağı” bilgisinin verildiğini aktardı. Bakan, Ankara’da yapılacak NATO zirvesinin sonuçlarının beklenmesi gerektiğini de sözlerine ekledi.

Lavrov, NATO’nun askeri kapasitesini sınırsız biçimde artırma arayışının sonunda başarısızlıkla sonuçlanacağını savundu.

NATO ülkelerinin savunma sanayisine yaptığı yatırımların temel nedenlerinden birinin Kiev yönetimine askeri desteği sürdürmek olduğunu belirten Lavrov, “Askeri üretimin artırılması ve sanayi kapasitesine yatırım yapılmasının muhtemelen iki nedeni var. Birincisi, Avrupa’daki birçok siyasi seçkinin de ifade ettiği gibi, Avrupa adına Rusya’yı yıpratma görevini Ukrayna’nın sonuna kadar sürdürmesini sağlamak için Zelenskiy yönetimine destek vermek” dedi.

Avrupa ekonomilerinin, özellikle de Almanya’nın içinde bulunduğu durumu da değerlendiren Lavrov, sivil ekonominin daha elverişli iş ortamı nedeniyle Avrupa’dan ABD’ye yöneldiğini, sosyal harcamaların ise yardımlardaki kesintiler nedeniyle baskı altında kaldığını söyledi.

Lavrov ayrıca, NATO’nun Rusya ile savaşmadığı yönündeki açıklamalarını samimi bulmadığını belirtti. Batılı ülkelerin silah desteği, istihbarat paylaşımı, uydu desteği ve Rus sivillerine ile sivil altyapıya yönelik saldırılarda hedef belirlemeye yönelik bilgi sağladığını öne sürerek, “Onlar bizimle savaşmadıklarını söylüyorlar ama bu samimi bir yaklaşım değil” ifadelerini kullandı.

NATO Genel Sekreteri Mark Rutte’ye de değinen Lavrov, Rutte’nin son dönemde “hiciv ve ironi” üslubunu öne çıkarmaya çalıştığını söyledi.

Lavrov, “Bence içinde bulunduğumuz durumda kamuoyunu yaşananlara ve bunun nasıl sonuçlanacağına hazırlamak açısından trajik bir yaklaşım çok daha uygun” dedi.

Bloomberg’in konuya aşina kaynaklara dayandırdığı habere göre Ukrayna, insansız hava araçlarının ortak üretimi konusunda ABD ile yürütülen anlaşmanın imzalanmasını geciktiriyor. Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy’nin anlaşmada daha avantajlı koşullar elde etmeyi hedeflediği belirtilirken, Kiev yönetimi söz konusu iddiaları yalanladı.

krayna, insansız hava araçlarının (İHA) ortak üretimi alanında ABD ile yapılması planlanan işbirliği anlaşmasının imzalanmasını geciktiriyor.

Bloomberg’in konuya aşina kaynaklara dayandırdığı haberde, Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy’nin ABD’nin bu işbirliğinin değerini tam olarak kabul etmesini istediği ve daha avantajlı koşullar elde etmeye çalıştığı aktarıldı.

Kaynaklar, Washington yönetiminin daha önce Ukrayna’nın askeri teknolojilerine erişim sağlama arzusunu özel görüşmelerde dile getirdiğini kaydetti.

Ukrayna Devlet Başkanlığı Sözcüsü Dmitriy Litvin ise Bloomberg’in yayımladığı bu bilgileri yalanladı.

Zelenskiy, mayıs ayı sonunda ABD’ye başvurarak Patriot hava savunma sistemleri için füze üretim lisansı verilmesini talep etmişti. Ukrayna lideri ayrıca ABD’nin gelişmiş askeri İHA’larının satın alınmasına yönelik bir anlaşma yapmayı halen umduğunu belirtmişti.

Zelenskiy, Ukrayna’nın muharebe deneyimi ile ABD’nin askeri imkanlarının birleştirilmesinin her iki ülke için de faydalı olacağını ifade etmişti.

CBS televizyonunun aktardığı verilere göre Ukraynalı yetkililer, İHA alanında işbirliği yapılmasına yönelik ilk öneriyi Beyaz Saray’a Ağustos 2025’te sunmuştu.

Diğer yandan Zelenskiy, 4 Temmuz tarihinde ABD Başkanı Donald Trump ile bir telefon görüşmesi gerçekleştirdiğini duyurdu. Görüşmede ABD’ye sağlanan destek için teşekkür ettiğini belirten Zelenskiy, cephedeki ve diplomasideki mevcut durumu ele aldıklarını bildirdi.

Görüşmeyi “iyi” olarak nitelendiren Ukrayna lideri, tarafların diyaloğu 7-8 Temmuz günlerinde Ankara’da düzenlenecek zirvede yüz yüze sürdürme konusunda mutabık kaldığını ekledi.

Zelenskiy ile yapılan telefon görüşmesinden birkaç saat önce Trump, Ukrayna’da barışın “tahmin edilenden daha yakın” olduğunu beyan etmişti.

Trump aynı gün Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile de bir telefon görüşmesi gerçekleştirdi. Rusya liderinin yardımcısı Yuriy Uşakov’un aktardığına göre taraflar Ukrayna’daki çatışmanın çözümünü de ele alırken, Trump en kısa sürede ateşkes sağlanmasına yardımcı olmaya hazır olduğunu teyit etti.