AB ve Avustralya, serbest ticaret anlaşması imzaladı

AB ve Avustralya, her iki tarafın neredeyse tüm mallarındaki gümrük vergilerini ortadan kaldıracak bir serbest ticaret anlaşması müzakerelerini sonuçlandırdı.

Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen ve Avustralya Başbakanı Anthony Albanese, Canberra’da müzakerelerin tamamlandığını ilan etti.

Brüksel, anlaşmanın AB şirketlerine Avustralya’ya yapılan ihracatta yıllık 1 milyar avrodan fazla tasarruf sağlayacağını tahmin ediyor.

Von der Leyen, Albanese ile düzenlediği ortak basın toplantısında şunları söyedi:

“Bu anlaşma her iki taraf için de kazan-kazan niteliğinde. AB tarafında, serbest ticaret anlaşmaları ağımız istikrarlı bir şekilde büyümeye devam ediyor. Giderek belirsizleşen bir dünyada ticari ilişkilerimizi çeşitlendirmek için çalışıyoruz.”

Albanese, anlaşmanın “kapsamlı, dengeli ve ticari açıdan anlamlı” olduğunu belirterek, bunun Avustralyalı tüketiciler için maliyetleri azaltacağını ve yerli üreticiler için yeni pazarlar açacağını ekledi.

Komisyon verilerine göre, AB’nin Avustralya’ya ihracatı 2025’te mal bazında 37 milyar avroya, 2024’te hizmet bazında 31 milyar avroya ulaştı. Brüksel, anlaşmanın önümüzdeki on yıl içinde mal ve hizmetlerdeki ikili ticareti yaklaşık %30 artıracağını öngörüyor.

Pazartesi günü gazetecilere konuşan AB Ticaret Komiseri Maroš Šefčovič, anlaşmayı “çok iddialı” olarak nitelendirerek, her iki tarafta çelik hariç olmak üzere neredeyse tüm malların serbestleştirileceğini ekledi.

Anlaşma, AB hizmet sağlayıcılarının pazara erişimini kolaylaştıracak, yatırımı teşvik edecek ve Avrupa şirketlerinin kamu alımlarında Avustralyalı firmalarla eşit şartlarda rekabet edebilmesini sağlayacak.

Brüksel ve Canberra ayrıca, 18 Mart’ta Kaja Kallas ve Avustralyalı mevkidaşı tarafından sanal olarak imzalanan bir güvenlik ve savunma ortaklığı da kabul etti.

Çiftçileri rahatlatmak için müzakereler uzadı

Sekiz yıldır hazırlığı süren anlaşma, 2023’te tamamlanmak üzereyken çökmüştü, çünkü Avustralya, sığır eti ihracatına daha fazla erişim talep etmişti.

Avustralyalı çiftçiler 50.000 tonluk bir tercihli kota talep ederken, AB, Mercosur anlaşması kapsamında tanınan ek pazar erişimi nedeniyle Avrupalı çiftçilerden gelen son tepkilerden çekinerek 30.600 tonluk bir kota üzerinde anlaşmaya vardı.

Kota, gümrüksüz 16.830 tonluk otla beslenen sığır eti ile %7,5 oranında indirimli gümrük vergisine tabi olacak geleneksel olarak yetiştirilen sığır eti arasında paylaştırılacak.

Bir başka hassas sektör olan koyun eti için ise ithalat, 25.000 ton gümrüksüz olarak sınırlandırılacak ve bunun %27’si dondurulmuş etle sınırlı olacak. Tüm ithalatın otla beslenen hayvanlardan olması gerekiyor.

Komisyon ayrıca, ilk olarak Euractiv tarafından bildirildiği üzere, anlaşmanın hassas tarım-gıda ürünlerini hedefleyen ve anlaşmanın ana metninden ayrı bir Mercosur tarzı koruma hükmü içereceğini doğruladı.

Šefčovič, “Ayrıca, çiftçilerimize, ürünlerde ani bir artış olması durumunda bu artışı yönetme imkânımız olacağına dair güvence vermek amacıyla özerk bir koruma önlemi hazırlıyoruz,” dedi.

Şarap, çikolata ve bazı meyve ve sebzeler gibi ürünlerin gümrük vergileri, anlaşma yürürlüğe girdiğinde ilk günden itibaren kaldırılacak.

Peynir gibi Avustralya için daha hassas olan diğer ürünlerin gümrük vergileri ise üç yıl içinde kademeli olarak kaldırılacak.

Kritik mineraller ve otomobiller

Anlaşma, AB’nin Avustralya’nın kritik hammaddelerine erişimini güvence altına almak ve Çin’e olan bağımlılığı azaltmak için bir alternatif sunmak açısından da kilit öneme sahip.

Šefčovič, Avustralya’nın Avrupa’nın ihtiyaç duyduğu minerallere sahip olduğunu, AB’nin ise yatırım, işleme kapasitesi ve pazar erişimi sağlayabileceğini söyledi.

Komisyon, anlaşmanın bu ürünlere uygulanan gümrük vergilerini düşüreceğini ve ihracat vergilerini yasaklayacağını, böylece pazarın Avrupa şirketleri için “çok daha öngörülebilir ve istikrarlı” hale geleceğini belirtti.

Šefčovič, Avustralya’nın yabancı şirketlere yerli alıcılardan daha fazla ücret talep eden ikili fiyatlandırma politikalarını uygulama seçeneğini koruyacağını, ancak anlaşmanın böyle bir durumda AB’nin gümrük vergisi indirimlerini askıya almasına olanak tanıyan bir dengeleme mekanizması içerdiğini söyledi.

Otomobil konusunda Avustralya, pazar erişimini tamamen serbestleştirecek fakat lüks otomobil vergisini koruyacak. Bununla birlikte, elektrikli araçlar için eşik 120.000 Avustralya doları (72.000 avro) seviyesine yükseltilecek ve bu fiyatın altındaki tüm araçlar muaf tutulacak.

AB ile Avustralya arasında yeni Güvenlik ve Savunma Ortaklığı

Öte yandan Hint-Pasifik bölgesi Avrupa’nın kendi güvenliği açısından giderek artan bir stratejik önem kazanırken, AB Avustralya ile bir Güvenlik ve Savunma Ortaklığı anlaşmasını kabul etti.

Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, anlaşmayı “güç yoluyla barış ve güvenliği destekleyecek kalıcı, güvene dayalı yapılar” oluşturma yolunda atılmış bir adım olarak nitelendirdi.

Avustralya Başbakanı Anthony Albanese ise, von der Leyen ile birlikte Canberra’da düzenledikleri basın toplantısında şunları söyledi:

“Bu ortaklık, Avustralya ile Avrupalı ortaklarımız arasındaki işbirliğini derinleştirmek için bir çerçeve sunuyor; böylece acil küresel zorluklara daha etkili bir şekilde yanıt verebileceğiz. Bu anlaşma, savunma sanayii, deniz güvenliği, siber güvenlik, terörle mücadele ve dezenformasyon gibi hibrit tehditlere karşı mücadelede işbirliğini güçlendirecek.”

Avrupa Komisyonu salı günü yaptığı açıklamada, AB dışişleri politikası sorumlusu Kaja Kallas’ın 18 Mart’ta Avustralya Savunma Bakanı Richard Marles ve Dışişleri Bakanı Penny Wong ile birlikte ortaklığı sanal olarak imzaladığını duyurdu.

Komisyon’a göre, anlaşmanın merkezinde, Avrupa’nın güvenliği ile olan bağları her iki taraf için de “son derece açık” hale gelen Hint-Pasifik bölgesi yer alıyor.

Euractiv’in daha önce bildirdiği gibi, ortaklık deniz güvenliği, hibrit tehditler, istihbarat paylaşımı, terörle mücadele ve Ukrayna’ya destek dahil olmak üzere geniş bir yelpazeyi kapsıyor.

Bir taslak metin, Avustralya ve AB’nin Hint-Pasifik’teki kritik deniz altyapısını korumak için “işbirliğini artıracağını” ve denizde ortak faaliyetler yürütebileceğini belirtti.

Taslakta, Avustralya’nın Malta hariç tüm AB ülkelerini kapsayan ortak savunma yeteneklerini geliştirmeye yönelik bir çerçeve olan Kalıcı Yapılandırılmış İşbirliği (PESCO) gibi AB girişimlerine de katılabileceği belirtildi.

Anlaşma, Canberra’nın savunma alımları için 150 milyar avroluk Avrupa Güvenlik Eylemi (SAFE) kredileriyle finanse edilen projelere daha fazla erişim için müzakere etmesini sağlayacak.

Müzakereler, 2025 yılında, von der Leyen’in Roma’da Papa XIV. Leo’nun göreve başlama töreninin kenarında Albanese ile daha yakın güvenlik bağları kurma olasılığını gündeme getirmesinin ardından başlamıştı.