ABD Kongresi’nde 70’ten fazla Demokrat vekilden Trump için 25. madde ve azil talebi

ABD Kongresi’ndeki 70’ten fazla Demokrat üye, Başkan Donald Trump’ın İran’a yönelik sert tehditleri ve askeri operasyon sürecini yönetme biçimi nedeniyle görevden alınması çağrısında bulundu. Trump’ın son dakika ilan ettiği iki haftalık ateşkese rağmen, Demokrat vekiller Başkan’ın “soykırım tehdidi” savurduğunu belirterek anayasal mekanizmaların işletilmesini talep ediyor.

ABD Kongresi’nde sayıları 70’i aşan Demokrat üye, Başkan Donald Trump’ın İran’a yönelik ağır tehditleri ve yürütülen askeri operasyona ilişkin tutumu nedeniyle görevden uzaklaştırılması için çağrı başlattı.

Bu gelişme, ara seçimlerde çoğunluğun kazanılması durumunda parti tabanının liderlerinden Trump’a karşı talep edeceği sert tutumun ilk somut işareti olarak değerlendiriliyor.

Her iki meclisteki Demokrat liderler, bir yandan seçmenlere Cumhuriyetçilere ve Trump’a karşı durduklarını göstermeye çalışırken, diğer yandan Başkan’ın görevden azli konusunda temkinli bir siyasi hat izlemeyi sürdürüyor.

Ancak Trump’ın salı günü, Tahran’ın saat 20.00’ye kadar bir anlaşmaya varmaması durumunda “tüm bir medeniyetin” yok edileceğine dair sert uyarısından sadece saatler sonra iki haftalık bir ateşkes ilan etmesi, Demokrat Parti saflarında büyük bir tepkiye yol açtı.

Parti üyeleri Trump’ı “soykırım tehdidinde bulunmakla” suçlarken, son dakika sağlanan bu ateşkesin Başkan’ın “pervasız davranışlarını” ortadan kaldırmadığını vurguladı.

Bu kapsamda pek çok Demokrat, Trump’ın azledilmesi ya da bugüne kadar hiçbir başkanı görevden almak için kullanılmamış olan ABD Anayasası’nın 25. maddesi uyarınca makamından uzaklaştırılması yönündeki çağrılarını sıkılaştırdı.

Azınlık konumundaki Demokrat Parti’nin her iki seçenek için de yeterli oy sayısına sahip olmamasına rağmen, yükselen bu talepler Demokrat liderlik üzerinde baskı kurarken, seçmen tabanındaki yaygın hoşnutsuzluğu da gözler önüne seriyor.

Delaware Temsilcisi Demokrat Sarah McBride, sosyal medya platformu X üzerinden yaptığı açıklamada, “Kalabalık bir tiyatroda ‘yangın var’ diye bağıramazsınız; bir başkanın da ABD ordusunu kullanarak soykırım tehdidi savurmasına izin verilemez” ifadelerini kullandı.

Savaş suçu tehditlerinin ve insan hayatının hiçe sayılmasının yasalar önünde bir karşılığı olması gerektiğini belirten McBride, Trump’ın gitmesi gerektiğini kaydetti.

McBride ayrıca, ister kabinede ister Kongre’de olsun, Cumhuriyetçilerin bu “yasa dışı savaşı” durdurmak ve silahı bu “çılgının” elinden almak için ellerindeki tüm anayasal yetkileri Demokratlarla birlikte kullanması gerektiğini ifade etti.

New Jersey Senatörü Demokrat Andy Kim de benzer görüşleri dile getirerek, Trump’ın “başkomutanlık sıfatına uygun olmadığını” söyledi ve Cumhuriyetçi meslektaşlarını Trump’a karşı durmaya çağırdı.

Kim, azil sürecinin Temsilciler Meclisi’nde başladığını hatırlatarak, Meclis Başkanı Mike Johnson’ın bu konuda bir irade sergilemesini beklemediğini belirtti. Trump taraftarlarının hukukun üstünlüğü, anayasa veya halkın iradesinden ziyade kendi koltuklarını ve işlerini korumaya odaklandığını vurguladı.

Michigan Temsilcisi Shri Thanedar ise çağrıları bir adım ileri taşıyarak, Başkan Yardımcısı Vance ve Trump kabinesinin diğer üyelerine 25. maddenin işletilmesi talebiyle doğrudan bir mektup gönderdi. Aynı gün Connecticut Temsilcisi John Larson, İran çatışması nedeniyle Trump’a karşı azil maddelerini sunduğunu duyurdu.

ABD Anayasası’nın 25. maddesi, başkan yardımcısı ve kabine çoğunluğunun, başkanın “görev ve yetkilerini yerine getiremeyeceğine” dair oy kullanması durumunda başkan yardımcısının vekaleten görevi devralmasına imkan tanıyor.

Başkanın kapasitesine ilişkin olası bir ihtilaf durumunda ise karar, hem Temsilciler Meclisi hem de Senato’nun üçte iki çoğunlukla onay vermesi gereken Kongre’ye bırakılıyor. Bir başkanın azledilmesi için Temsilciler Meclisi’nde salt çoğunluk, görevden alınması için ise Senato’da üçte iki çoğunluk oyu gerekiyor.

Geçmişte çoğu Demokrat üye, Teksas Temsilcisi Al Green tarafından sunulan azil önergelerini, rekabetçi bir seçim süreci öncesinde kritik bölgelerdeki seçmenlere “partizan bir mesaj” vermemek adına Cumhuriyetçilerle birlikte reddetmişti.

Bu hafta da Kongre’deki Demokrat liderler, Trump’ın görevden alınması çağrılarına doğrudan destek vermekten kaçındı. Bunun yerine liderlik, Trump’ın İran’daki operasyon yetkilerini kısıtlayacak bir “savaş yetkileri tasarısı” üzerinde yoğunlaştı.

Temsilciler Meclisi Azınlık Önderi Hakeem Jeffries, Trump’ın söylemlerinin azil ya da 25. maddeye konu olup olmayacağına ilişkin bir soruya, “Azil ve benzeri konularla ilgili olarak hiçbir seçeneği dışlamadığımızı ancak hiçbirini de kesinleştirdiğimizi söyleyemem; önümüzdeki meselelerle ilgileneceğiz” yanıtını verdi.

Jeffries ayrıca, hükümetin eşit ve bağımsız bir organı olarak Amerikan halkını savunma sorumlulukları olduğunu ve bunu donanımlı bir şekilde yapmak istediklerini belirtti. Senato Azınlık Önderi Chuck Schumer da Trump’ın görevden alınması çağrılarına katılmadı.

Demokratlar perşembe günü Temsilciler Meclisi’nde bir savaş yetkileri düzenlemesini geçirmeyi denedi ancak başarılı olamadı. Jeffries, konunun kısa süre içinde yeniden oylamaya sunulacağını duyururken, Schumer Senato’nun önümüzdeki hafta İran savaş yetkileri tasarısını oylayacağını açıkladı.

Meclis liderleri, son iki haftalık gelişmelerin ardından yeterli sayıda Cumhuriyetçi üyeyi ikna ederek tasarıyı yasalaştırmayı umuyor.

Bazı Demokrat üyeler de Trump’ı görevden almanın önündeki zorlukları kabul ederek odaklarının mevcut durum olduğunu ifade etti.

Temsilciler Meclisi’ndeki savaş yetkileri tasarısının destekçisi Gregory Meeks, Trump’ın yetkinliği konusunda konuşabileceğini ancak azil için gerekli oya sahip olunmadığını belirtti. Meeks, Cumhuriyetçilerin kontrolündeki Meclis ve Senato’da denetim mekanizmalarının işletilmediğine dikkat çekti.

Mevcut aritmetikte Trump’ı görevden alma şansı düşük görülse de Demokratlar, Kongre’de daha fazla güç elde edebilecekleri gelecek yılki ara seçim zaferine odaklanıyor.

Pensilvanya Temsilcisi Madeleine Dean, perşembe günü gazetecilere yaptığı açıklamada, azınlıkta oldukları bu dönemde azil sürecini başlatmanın vaktin en iyi kullanımı olmadığını belirterek, “Önce çoğunluğu ele geçirelim, sonra bu başkanı hesaba çekelim” dedi.