ABD’den Ukrayna’ya NATO’nun 5. maddesine benzer güvenlik garantisi teklifi

Ukrayna Milletvekili Gonçarenko, Trump yönetimi tarafından hazırlandığı öne sürülen 28 maddelik barış planının detaylarını paylaştı. Planda Ukrayna’nın NATO üyeliğinden vazgeçmesi ve Kırım ile Donbass’ın fiilen Rusya’nın kontrolünde kalması öngörülürken, Axios sitesi ABD’nin Kiev’e NATO’nun 5. maddesine eşdeğer güvenlik garantileri sunacağını bildirdi. Belgeye göre, anlaşmanın imzalanmasından 100 gün sonra Ukrayna’da seçimlere gidilecek.

Ukrayna Milletvekili Aleksey Gonçarenko, ABD Başkanı Donald Trump ve ekibi tarafından hazırlandığı belirtilen 28 maddelik barış planını kamuoyuyla paylaştı.

Sızdırılan belge, Ukrayna’nın toprak bütünlüğü ve NATO üyeliği konusunda ciddi tavizler vermesini öngörürken, karşılığında ABD ve müttefiklerinden kapsamlı güvenlik garantileri almasını içeriyor.

Axios sitesinin aktardığı bilgilere göre de söz konusu plan ABD Kara Kuvvetleri Bakanı Daniel Driscoll tarafından Ukrayna Devlet Başkanı Vladimir Zelenskiy’e sunuldu.

Ukrayna NATO hedefinden vazgeçiyor

Gonçarenko’nun yayımladığı belgede, Ukrayna’nın güvenliği ve siyasi statüsüne ilişkin radikal değişiklikler yer alıyor.

Plana göre Ukrayna’nın egemenliği teyit edilmekle birlikte, ülkenin bağlantısız statüsü ve NATO’ya üye olmayacağı taahhüdü Anayasa ile güvence altına alınacak.

ABD, Ukrayna’ya belirli şartlar altında güvenlik garantileri sağlayacak ancak bu garantiler, NATO güçlerinin Ukrayna topraklarında konuşlandırılmamasını şart koşuyor.

İttifakın savaş uçaklarının ise Polonya’da konuşlandırılması öngörülüyor.

Ayrıca Ukrayna ordusunun personel sayısına sınırlama getirilecek ve ülkenin nükleer silahsız statüsü korunacak.

Planın en tartışmalı maddeleri toprak sorunlarıyla ilgili düzenlemeleri içeriyor. Belgeye göre Kırım, Donetsk ve Lugansk bölgeleri “fiilen” Rusya’nın parçası olarak tanınacak.

Herson ve Zaporojye bölgeleri ise mevcut temas hattı boyunca “dondurulmuş statü” alacak.

Trump’ın önerisi, tarafların sınırları güç kullanarak değiştirmemesini şart koşarken, Rusya’nın fiili kontrolü altında olacak askersizleştirilmiş bir tampon bölge oluşturulmasını da içeriyor.

NATO’nun 5. maddesine eşdeğer güvenlik şemsiyesi

ABD merkezli Axios sitesi, Gonçarenko’nun paylaştığı maddeleri doğrulayan ve derinleştiren bir haber yayımladı.

Habere göre, Washington yönetimi Kiev’e NATO’nun kolektif savunmayı düzenleyen 5. maddesiyle benzer nitelikte 10 yıllık bir güvenlik garantisi sunuyor.

Hazırlanan çerçeve anlaşma taslağına göre, Rusya’nın Ukrayna’ya yönelik gelecekteki herhangi bir “kapsamlı, kasıtlı ve sürekli silahlı saldırısı”, transatlantik topluluğunun barış ve güvenliğine yönelik bir tehdit olarak kabul edilecek.

Bu durumda ABD ve Avrupalı müttefikleri, askeri güç kullanımı dahil olmak üzere gerekli yanıtı verecek. Anlaşmanın imzacıları arasında Ukrayna, Rusya, ABD, Avrupa Birliği ve NATO yer alıyor.

Barış planı, savaşın ekonomik faturasının nasıl karşılanacağına dair detaylı hükümler içeriyor.

Ukrayna’nın yeniden imarı için oluşturulacak yatırım paketinde, Rusya’nın dondurulan 100 milyar dolarlık varlığı kullanılacak.

Fakat bu varlıklardan elde edilecek kârın yüzde 50’si ABD’ye aktarılacak. Avrupa ülkelerinin ise ek olarak 100 milyar avro kaynak sağlaması ve bir Ukrayna Kalkınma Fonu kurulması planlanıyor.

Rusya’nın uluslararası sistemdeki konumuyla ilgili olarak, yaptırımların kademeli olarak kaldırılması, ülkenin G8 grubuna geri dönmesi ve ABD ile uzun vadeli ekonomik işbirliği yapması öneriliyor.

ABD ile Rusya arasında güvenliğe ilişkin ortak bir çalışma grubu kurulması ve Rusya’nın saldırmazlık politikasını hukuki olarak taahhüt etmesi de maddeler arasında.

100 gün sonra seçim

İç siyasete yönelik maddeler, anlaşmanın imzalanmasından 100 gün sonra Ukrayna’da seçimlerin yapılmasını şart koşuyor. Ayrıca çatışmaya katılan tüm taraflar için tam kapsamlı bir genel af ilan edilecek.

Enerji güvenliği başlığında ise Zaporojye Nükleer Santrali’nin Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (UAEA) denetiminde yeniden faaliyete geçmesi ve üretilen elektriğin Rusya ile Ukrayna arasında yüzde 50 oranında paylaşılması öngörülüyor.

ABD, Ukrayna’nın doğalgaz altyapısının onarımına da destek verecek.

Barış sürecinin denetimi, Donald Trump liderliğindeki bir “Barış Konseyi” tarafından yürütülecek.

Anlaşma, imzaların atılmasıyla birlikte derhal ateşkesin sağlanmasını ve şartların ihlali durumunda yaptırım uygulanmasını içeriyor. İnsani konularda ise “herkese karşı herkes” ilkesiyle esir takası yapılması ve ailelerin birleştirilmesi hedefleniyor.

Axios‘a konuşan Beyaz Saray yetkilileri, planın Ukrayna’dan “acı verici tavizler” talep ettiğini kabul etmekle birlikte, önerilen güvenlik garantilerinin Zelenskiy için “büyük bir zafer” niteliği taşıdığını savundu.

Zelenskiy’nin Kara Kuvvetleri Bakanı Daniel Driscoll ve Pentagon heyetiyle 20 Kasım’da Kiev’de bir araya geldiği ve taslak üzerinde çalışmaya hazır olduğu ifade edildi.