Almanya’nın Afrika açılımı sürüyor

Almanya Dışişleri Bakanı Johann Wadephul, hükümetinin Afrika açılımını sürdürerek Moritanya’da “enerji ithalatı” görüşmeleri yaptı.

Afrika’dan gelecek doğalgaz ve “yeşil” hidrojen, Almanya’nın Rusya ve Basra Körfezi’nden yaptığı doğalgaz ithalatında savaş nedeniyle ortaya çıkan açıkları kapatmayı amaçlıyor.

German Foreign Policy’nin aktardığına göre pazartesi günü Alman bakan Moritanya’da, diğer konuların yanı sıra gelecekteki yeşil hidrojen ithalatı konusunda görüşmelerde bulundu.

Moritanya, Batı Afrika’da hidrojen ekonomisinin bir merkezi haline gelmeyi hedefliyor.

Bugün ise Wadephul, Almanya’ya sadece yeşil hidrojen değil, aynı zamanda doğalgaz da ihraç etmesi beklenen Nijerya’ya varacak.

Geçen hafta, Şansölye Friedrich Merz, Cezayir Cumhurbaşkanı Abdülmecid Tebbun ile görüşmelerde bulundu. Berlin, Cezayir’den de doğalgaz ve yeşil hidrojen almayı umuyor.

Eleştirmenler, Akdeniz’in altından geçecek bir hidrojen boru hattının inşasını da içeren bu planı, her zamanki gibi Küresel Güney’in kaynaklarının, bu bölgelerin kalkınması pahasına sömürülmesine yol açan bir “yeni sömürgeci proje” olarak nitelendiriyor.

Almanya’nın bakış açısına göre bu durum, Rusya ile yaşanan şiddetli mücadele ve ABD’nin İran’a karşı yürüttüğü savaşın, mevcut hammadde tedariklerini aksatması nedeniyle zorunlu hale gelmiş durumda.

Cezayir’in Almanya için önemi artıyor

Cezayir, doğalgaz tedarikçisi olarak Almanya için şimdiden giderek daha önemli hale geliyor.

Ülke, Nijerya’dan sonra tüm Afrika’daki en büyük ikinci kanıtlanmış doğalgaz rezervine sahip ve kıtanın en büyük doğalgaz ihracatçısı.

Cezayir aynı zamanda Avrupa’nın ikinci en büyük boru hattı gazı tedarikçisi. Akdeniz’den kuzeye doğru uzanan iki boru hattı var; biri İspanya’ya, diğeri İtalya’ya gidiyor.

Cezayir ayrıca sıvılaştırılmış doğalgaz (LNG) da ihraç ediyor. Temmuz ayı başında, Wilhelmshaven 1 gaz terminali, Cezayir devlet şirketi Sonatrach’tan ilk LNG sevkiyatını aldı. Bunun ardından daha fazla sevkiyatın gelmesi bekleniyor.

Bu sayede Cezayir, Alman LNG terminallerinin ABD’den gelen hidrolik kırma yöntemiyle elde edilen doğalgaz ithalatına olan ağır bağımlılığını azaltmaya yardımcı oluyor. Geçen yıl bu terminallere gelen ABD menşeli sıvılaştırılmış doğalgazın payı yüzde 96 seviyesindeydi.

Cezayir ayrıca, Nijerya’dan Nijer üzerinden Cezayir’e ve oradan da Akdeniz’i aşarak Avrupa’ya doğalgaz taşımayı amaçlayan Trans-Sahra Boru Hattı’nın inşasını sürdürüyor.

Planlanan hacim, yılda 30 milyar metreküpe kadar doğalgaz.

Almanya ve Avrupa, Afrika’dan doğal gaz ithalatını teşvik ediyor; çünkü yaptırımlar nedeniyle artık temin edilemeyen Rusya’dan gelen doğalgazın yerini doldurmakla kalmayıp, İran’daki savaş nedeniyle Orta Doğu’dan gelen doğal gaza karşı daha fazla bağımsızlık elde etmeye çalışıyorlar.

“Yeşil” dönüşümde Afrika’nın rolü

Fakat uzun vadede, gelecekte Almanya’da enerji kaynağı olarak geniş ölçekte kullanılması planlanan yenilenebilir enerjiyle üretilen yeşil hidrojen konusunda Cezayir’in Almanya için daha da büyük bir rol oynaması muhtemel.

Berlin, yeşil hidrojen ithalatı için çeşitli projeler planlıyor. Bunlardan biri, Cezayir’den Tunus üzerinden Akdeniz’i aşarak İtalya, Avusturya ve Almanya’ya uzanması planlanan “South H2” boru hattı.

Avrupa’da bu boru hattı projesi, aralarında İtalyan boru hattı işletmecisi Snam, Gas Connect Austria ve BayerNets’in de bulunduğu kuruluşlar tarafından destekleniyor.

AB, bu projeyi “Ortak veya Karşılıklı Çıkar Projesi” olarak belirlemiş ve “Global Gateway” altyapı girişiminin amiral gemisi projesi olarak tanımladı ve buna uygun şekilde finansman sağlıyor.

Gerekli yeşil hidrojeni üretmek için Cezayir, büyük ölçekli yenilenebilir enerji tesisleri inşa edecek.

Geçen perşembe günü, Almanya Başbakanı Friedrich Merz, bu amaçla ve diğer nedenlerle Berlin’e gelen Cezayir Cumhurbaşkanı Abdülmecid Tebbun ile projeyi ayrıntılı olarak görüştü.

Merz, Almanya’ya “hidrojen ihracatını yoğunlaştırmak” amacıyla “İtalya ile birlikte güney hidrojen koridorunun geliştirilmesini ilerletmeyi” planladıklarını belirtti.

Afrika’nın hidrojen ekonomisinde Avrupa içi rekabet

Alman Dışişleri Bakanı Johann Wadephul da, dün Moritanya’ya uğradığı son Afrika gezisi sırasında ek yeşil hidrojen kaynaklarından yararlanmak için çalışmalar yürütüyor.

Ülke, yenilenebilir enerji kaynaklarıyla hidrojen ekonomisinin bir merkezi olmayı hedefliyor.

Bölgedeki en büyük projelerden biri, Alman proje geliştiricisi Conjuncta, Mısırlı Infinity şirketi ve Birleşik Arap Emirlikleri merkezli Masdar Grubu arasındaki bir ortak girişim tarafından yürütülüyor.

Proje, 34 milyar dolar maliyetle 10 gigawatt elektroliz kapasitesi kurmayı ve böylece Avrupa’ya ihraç edilecek yeşil hidrojen üretmeyi hedefliyor.

Bu büyük proje (“Infinity Power”) ile rekabet eden ikinci bir proje ise Nour adını taşıyor ve Birleşik Krallık’tan Chariot Resources, Fransa’dan TotalEnergies ile Lüksemburg merkezli Eren Group tarafından başlatıldı.

Bu projenin de 10 gigawatt elektroliz kapasitesi olacak ve başlangıçta Moritanya’nın iç ihtiyacını karşılamayı amaçlıyor; yalnızca fazlalık Avrupa’ya ihraç edilecek.

Moritanya’ya gitmeden önce Dışişleri Bakanı Wadephul, ülkenin “yenilenebilir enerji, özellikle de yeşil hidrojen üretimi konusunda fırsatlar sunduğunu” belirtti.

Nouakchott’ta ise “gelecek teknolojileri alanında” işbirliği için “olasılıkları” görüşmek istediğini söyledi.

Berlin, enerjide bağımlılığı azaltmak istiyor

Almanya, LNG ve hidrojen konularında Nijerya ile de yakın işbirliği arayışında. Wadephul, bugün derinlemesine görüşmeler yapmak üzere Nijerya’ya gidecek.

Almanya ve Nijerya, Kasım 2023’te bir anlaşma imzalamıştı; bu anlaşma uyarınca Almanya, Batı Afrika ülkesinde yenilenebilir enerjiye 500 milyon dolar yatırım yapacak ve karşılığında buradan LNG alacak. İlk teslimatların bu yıl yapılması planlanıyor.

Cezayir’den yapılan teslimatlar gibi, bu teslimatlar da Rusya’dan sıvılaştırılmış doğalgaz ithalatının kademeli olarak sonlandırılmasına rağmen ve Katar gibi kaynaklardan gelen doğalgazdaki tedarik sorunlarından bağımsız olarak, Almanya’nın ABD’den gelen LNG’ye olan bağımlılığını daha da azaltmaya yardımcı olacak.

Berlin ayrıca Nijerya’dan yeşil hidrojen tedarik etme olasılığını da değerlendiriyor. O zamanki Şansölye Olaf Scholz, 2023 sonbaharında yaptığı açıklamada, Nijerya’nın Almanya’ya “hidrojen piyasası tam olarak yerleşene kadar önümüzdeki yıllarda ihtiyaç duymaya devam edeceğimiz” “sıvılaştırılmış doğalgazı” tedarik etmek için sadece “uygun konumda” olmadığını, aynı zamanda Almanya’nın hidrojen tedarikinde “kilit bir aktör” haline gelebileceğini söylemişti.

Alman hükümeti, Nijerya ile yıllardır bir “hidrojen ortaklığı” sürdürüyor ve orada bir “hidrojen ofisi” işletiyor.

“Yeni sömürgeci” bir proje mi?

Geçen yıl, Cezayir’den Almanya’ya uzanarak Federal Cumhuriyet’e yeşil enerji sağlayacak olan planlanan hidrojen boru hattı ile ilgili keskin ve örnek niteliğinde eleştiriler dile getirildi.

Mart 2023’te 87 sivil toplum örgütü tarafından imzalanan bir protesto bildirisinde açıkça belirtildiği üzere, Almanya ve diğer zengin Batı ülkelerinin Afrika’daki ülkeler gibi “Küresel Güney” ülkelerinden hidrojen ithal etmesi, bu ülkelerin kaynaklarının zengin Batı dünyasına ihraç edilmek üzere sömürülmesini sürdürüyor.

Böylelikle, Küresel Güney ülkeleri için bağımsız kalkınmayı imkânsız kılan “geçmişin sömürücü mirasını devam ettirmektedir.”

Aynı zamanda bu durum, fosil yakıt endüstrisindeki şirketleri güçlendirerek, onların (örneğin yeni boru hatları ve diğer ulaşım altyapıları inşa ederek) geleneksel yapılarını sürdürmelerine imkân tanıyor.

Bu ise, yerel bir değer zincirinin kurulması yerine hammaddelerinin çıkarılması nedeniyle kendi kalkınması sürekli olarak geciktirilen Küresel Güney’in aleyhine gerçekleşir.

Sonuç olarak, boru hattının inşası ve hidrojen yardımıyla Küresel Güney’de yenilenebilir enerjinin kullanılması, “bir yeni sömürgeci proje” niteliğinde.

Bu tanım, Dışişleri Bakanı Wadephul’un Afrika gezisi sırasında ele aldığı diğer doğalgaz ve hidrojen projeleri için de geçerli.